خفته را خفته کی کند بیدار ……

21 اوت 2010

Neue Trends und Bewegung der Zukunftsforschung

Filed under: Uncategorized — شهرام شیخ زاده @ 08:54

Eine Komparativ-Studie über die aktuelle politische Lage im Iran (2010)

Von Shahram Sheikhzadeh
Juli 2010

2009 beging der Iran den 30. Jahrestag seiner islamischen Revolution. Am 16. Januar 1979 verließ der Schah das Land und erklärte damit seinen Kampf gegen die Revolutionäre für verloren. Zwei Wochen später kehrte Ajatollah Chomeini, mit Unterstützung der breiten Mehrheit der Bevölkerung auch der jungen Generation und der Frauen, in den Iran zurück und verkündete den Sieg der Revolution.
Noch in 2009 fand die iranische Präsidentschaftswahl statt. Wie bekannt, geschahen viele Ereignisse, nachdem Ahmadineschad vom Wächterrat zum Wahlsieger erklärt wurde. Tausende von Menschen, besonders Frauen und die junge Generation, protestierten auf den Straßen Teherans und anderer Städte. Die bedingungslose Unterstützung des geistlichen Führers Ajatollah Chamenei wirkte sich negativ auf das Verhältnis zwischen Klerus und Politik aus. Schon in den 30 Jahren zuvor war es kontinuierlich zu einer zunehmenden Spaltung zwischen Regime und Bevölkerung gekommen. Zum ersten Mal in der dreißigjährigen Geschichte der islamischen Republik hatte die Mehrheit der Menschen – ganz gleich ob sie tief religiös verwurzelt waren oder nicht – kein Vertrauen mehr in die religiösen politischen Führer.
Dieser Artikel befasst sich mit den Ereignissen der letzten 20 Jahre auf nationalen und internationalen Ebenen und versucht in Kürze die Rolle der Futurismus-Bewegung in diesen Ereignissen zu analysieren und zu verdeutlichen. Damit gelingt vielleicht eine Prognose für die Strategie und für konkrete Maßnahmen als Reaktion auf zukünftige Situationen.

Vorwort
– Innen- und außenpolitische Komponenten mit Einfluss auf das politische Klima im Iran in den Jahren 2000-2006
– Innen- und außenpolitischen Komponente mit Einfluss auf das politische Klima im Iran in den Jahren 2007–2010
– Auswirkungen der Auflösung des unipolaren Systems im Nahen Osten 2007 – 2010
Auswirkungen des Ruckgangs der Ölpreise auf den Iran 2007 – 2008
– Die Auswirkungen der Strategie des „Kalten Krieges“ gegen die Islamische Republik 2007-2010
– Abschwächende Faktoren für islamischen Bewegungen mit politischem Hintergrund im Iran und Nahen Osten 2007-2010
– Herausforderung der zukunftsorientierten Kräfte im Umgang mit der neuen Situation
Aktueller Stand zukunftsorientierter Gruppen
– Erfahrungen aus der Vergangenheit
– Fazit
– Quellen

Vorwort
Der Artikel besteht aus zwei Teilen. Der erste Abschnitt enthält Statistiken, der die Unterschiede in den Jahren 1990-2000 und 2000-2006 beleuchtet. Dieser Abschnitt bezieht sich auch auf die Trends und Prozesse, die einen wichtigen Einfluss auf das politische Klima in den Jahren 2007-2010 hatten. Der zweite Teil des Artikels veranschaulicht universelle Probleme, die Zukunftsforscher sowohl in einem Entwicklungsland wie dem Iran, als auch in fortschrittlichen, hochentwickelten Ländern vorfinden.
Die globale Expansion der Demokratie in den 90er Jahren öffnete die Tore zu einer demokratischen Entwicklung in vielen Ländern auf der ganzen Welt. Dieser Trend ist im ersten Jahrzehnt des 21. Jahrhunderts und besonders nach dem 11. September durch das radikale Verhalten aller Konfliktparteien unter Druck geraten. Die Folge dieses Radikalismus war eine Eiszeit für Demokratiebewegungen und Menschenrechte zwischen 2006-2006.
Während osteuropäische Länder durch die offenen Türen der EU von dieser vergifteten Atmosphäre verschont blieben, geriet der demokratische Prozess in Zentralasien, Russland und dem Nahen Osten besonders durch den Irak-Krieg ins Stocken. Auch das Wachstum des russischen Staatsnationalismus litt mehr als andere unter den toxischen Wirkungen dieses Radikalismus.
Heute sind wir mit der Frage konfrontiert: Können wir schon von einem Ende der Eiszeit bei den sozialen, demokratischen Bewegungen sprechen? Können die Demokratie, die Menschenrechte und der Entwicklungsprozess vor extremistischen Debatten gerettet werden und wieder als Plattform in der globalen Entwicklung ihre Rolle spielen?
Unterschiedliche Faktoren, bezogen auf die 90er Jahre und die Zeit zwischen 2000 und 2006, werden tabellarisch einem Vergleich unterzogen. Die Auswertung kann uns einer Antwort näher bringen.

1992-1999 1999 – 2006
Wirtschaft Wohlstand, globale Informationswirtschaft als Motor des Wirtschaftswachstums der USA Verlangsamung des Weltwachstums
Modelle der wirtschaftlichen Entwicklung Regierung in Volkswirtschaften geschwächt, expandierende Privatisierung Schwächung des sogenannten „social welfare systems“
Internationale Beziehungen Zerfallen der bipolaren Welt Die Weltherrschaft und der Versuch zur Bildung einer hegemonialen Monopol
Zivilgesellschaft Die Entwicklung der Zivilgesellschaft, Erweiterung der Rolle der nichtstaatlichen Organisationen (NGO), die Bildung des „Cyberspace“ Vorherrschaft des neokonservativen Dialogs und Erweiterung der internationalen Spannungen
Globale Bewegungen Entwicklung der regionalen Menschenrechtsbewegung zur globalen Bewegung Entwicklung der regionalen terroristischen Bewegungen zu weltweit agierenden Organisationen
Westeuropa Das Ende des Warschauer Paktes und die Bildung der EU 1. Antiglobalistischen Trends bei den Arbeitnehmern und Führer der Werker-Bewegungen und Syndikalisten (bzw. in Frankreich und den Niederlanden). 2. Wachsende Meinungsunterschiede innerhalb der Europäischen Union
Osteuropa Der Sturz des autoritären Regimes und die Entstehung von offenem politischen Recht
Zentralasien Zerfall der Sowjetunion, das Entstehen neuer Staaten, die Entwicklung einer offenen Rechts-Politik Wiederbelebung des autoritären Regimes
Russland Zusammenbruch des Sozialismus und der Beginn freiheitlicher Strukturen Wachstum und Expansion des radikal russischen Staats-Nationalismus
China Konzentration auf die wirtschaftlichen Entwicklung und eine Politik der Nicht-Einmischung in internationale Belange Eintritt in den internationalen Wettbewerb und die Koalitionsbildung zwischen Russland und China (Shanghaier Organisation für Zusammenarbeit)
Naher Osten Saddams Niederlage im Kuwait-Krieg, Beginn des Dialogs zwischen Israelis und Palästinensern, Schwächung der extremistisch-islamischen Bewegungen Afghanistan und Irak-Krieg, Wachstum des islamischen Fundamentalismus im Iran und Nahen Osten, Dissens und Ende der palästinensischen und israelischen Friedensgespräche
Iran Bildung der 2. Khordad-Bewegung (der Ursprung der heutigen Grün-Bewegung) Niederlage der 2. Khordad-Bewegung und Sieg der radikalen Fundamentalisten unter Führung von Ahmadinejad

Wir fragen uns natürlich, welche Faktoren beim Übergang von einer Politik der Öffnung in den 90ern zur ideologischen und politischen Abgrenzung in den darauf folgenden Jahren eine wichtige Rolle gespielt haben?

Dazu beigetragen haben sicherlich folgende Faktoren:

1 – Die wirtschaftliche Krise und Rezession in Jahren 1999 bis 2003
2 – Die Ereignisse des 11. Septembers 2001
3 -Die Beschleunigung des weltweiten ökonomischen Wachstums, der wirtschaftlichen Entwicklung; Fortschritte der Post-industriellen Technologie und schnelles Veralten der Fertigungstechnik.
4 – Die Vertiefung der Klassenunterschiede (Vertiefung der Kluft zwischen Reich und Arm) hervorgerufen durch die schlechte wirtschaftliche Entwicklung, die herabgesetzte Produktivität. Die untere Schicht der Bevölkerung konnte nicht genug am wirtschaftlichen Fortschritt Mitte der 90er Jahre partizipieren.
5 – Der Wahlsieg einer Koalition aus rechts-konservativen Christen und Neocons in den USA und deren drastischer Einfluss auf den intellektuellen globalen Diskurs.
6 – Die Bildung der globalen kulturellen Identität in den Jugendbewegungen und die Entstehung der Kluft zwischen Jugendgruppen und politischen Parteien.
7 – Die hohen Ölpreise und ein Aufschwung in der Entwicklung zum Staatsnationalismus im Nahen Osten, Zentralasien und Russland, gemeinsam mit einer Zunahme der politischen und wirtschaftlichen Korruption. Dafür gab es eine Vielzahl von Gründen, u.a. die schlechten Kontrollmechanismen (Check & Balance) im Umgang mit der post-industriellen Entwicklung der Industrie, vor allem in den modernen Finanzmärkten.
8 – Die Evolution der islamisch-terroristischen Netzwerke wie Al-Qaeda von lokalen und regionalen Bewegungen zu globalen Akteuren.
9 -Die Unfähigkeit der progressiven Kräfte auf soziale Fragen und das Bedürfnis nach Gerechtigkeit Rücksicht zu nehmen

Zwei der genannten Faktoren haben eine unmittelbare Auswirkung auf die zunehmende Kluft zwischen der Bevölkerung und der demokratischen Entwicklungsplattform:

Erstens: Die schwachen Mechanismen einer gerechten Verteilung des Einkommens.
Zweitens: Die rasante wirtschaftliche Entwicklung während der neunziger Jahre.

Solche Gründe vertieften der Kluft zwischen Reich und Arm in vielen Ländern, lösten Unzufriedenheit und Frustration aus und führten zu einer Art der Isolation der Plattform der demokratischen Entwicklung. Diese Unzufriedenheit zeigte sich in verschiedenen Ländern und in verschiedenen Formen. In Europa insbesondere durch die Reduzierung der Zahl der Mitglieder in sozial-demokratischen Parteien, in Russland durch populistische Massenunterstützung mit Putins Staatnationalismus, in USA durch eine Schwächung der Position der Demokraten in den Jahren 1999-2000 und durch den Wahlsieg der Republikaner, im Iran durch den Sieg von Ahmadineschad in den Präsidentschaftswahlen.
Obwohl die Pläne für Privatisierungen eine positive Rolle zur Untergrabung der autoritären Regime gespielt haben, konnten sie jedoch in Ländern wie Russland, in denen es kein Balance & Kontrollesystem gab, als Expansion-Faktor die Vertiefung der Klassenunterschiede und einen Zuwachs der übermäßigen Korruption in Regierung und staatlichen Organisationen bewirken.
In China führten die politischen Reformen in den 80ern und die Kombination von Privatisierung und Export-Politik zum Erfolg der Privatisierungspläne und boten einen günstigen Rahmen für einen wirtschaftlichen Boom. In einigen anderen Ländern führten aber die Privatisierungspläne zu speziellen Subventionen für extremistische Gruppen und zum Ausbreitung der politisch-wirtschaftlichen Mafia.
Russlands Privatisierungsplan war während der 1990 Jahre durch den Wertverlust des Rubels und die vollständige Auflösung des Sozialversicherungs- und Altersvorsorge-Systems bestimmt, begleitet von schweren Schlägen auf den Demokratisierungsprozess in diesem Lande.
Im Iran hat das Scheitern der Regierung von Präsident Khatami bei dem Versuch, die politisch-wirtschaftliche Mafia zu kontrollieren, nicht nur zur konjunkturellen Abschwächung der 2.-Khordad-Bewegung und der Demokratie-Bewegung geführt, sondern auch die Privatisierungspläne Irans erlitten das gleiche Schicksal wie in Russland.
Ein weiterer Faktor, der in den 90ern Jahren zur Abschwächung der globalen demokratischen Bewegungen beigetragen hat, ist die Bildung eines unipolaren globalen Systems, die Herrschaft der Neocons-Ideologie und des Neocons-Dialoges in internationalen Beziehungen.
Die Globalisierung zwang in den vergangenen zwei Jahrzehnten viele politische Kräfte zur Überarbeitung ihrer politischen Plattformen und Perspektiven. Aus diesem Zwang heraus entstanden zwei verschiedene Sichtweisen für die Zukunft der menschlichen Gesellschaft in ihrem politischen Dialog.
Die erste Möglichkeit deutet an, dass durch den Globalisierungsprozess die Bildung einer globalen «Weltregierung» angestoßen wird. Viele Intellektuelle sehen eine Verbindung zwischen dem möglichen Erfolg der Globalisierung, des Globalismus und den Willen der großen Staaten.
Die zweite Sicht beleuchtet die Entstehung einer globalen Zivilgesellschaft und versucht die demokratische Entwicklungsplattform in Einklang mit dieser Planung zu realisieren. In dieser Sichtweise ist das Hauptthema der Globalisierung nicht die «Weltregierung», sondern die beschränkte Rolle des Staates in der globalen Zivilgesellschaft.
Zu den Befürwortern der Theorie zur Schaffung einer «Weltregierung» gehören verschiedene Gruppierungen mit jeweils unterschiedlichen Theorien zu diesem Thema: Die Neocons, Islamisten, Demokraten und Sozialdemokraten usw.
Die Neocons versuchen ihre Theorie zum Imperium mit den besonderen Interessen und der Verantwortung der wichtigsten Länder zu begründen. Sie glauben Frieden und Demokratie seien das einzige Produkt einer konkurrenzlosen militärischen Macht, die dazu fähig ist, Militärdiktaturen auf der ganzen Welt zu bekämpfen und zu unterdrücken.
Bei der islamischen Bewegung ist immer die Idee einer islamischen «Weltregierung» vorrangig gewesen, die die Interessen der Muslime gegen Nicht-Muslime schützen kann. Sie hat noch viele Anhänger in der islamischen Welt. Diese Idee wurde in der ersten Hälfte des zwanzigsten Jahrhunderts von der Muslimbruderschaft (al-ichwân al-muslimûn) gefördert und profitierte nach der iranischen Revolution 1979 von der staatlichen Unterstützung.
Einige Demokraten und die sozialdemokratischen Kräfte sehen in der Europäischen Union ein Modell, das einen Schritt in Richtung „Weltregierung“ gemacht hat. Andere betrachten Muster und Form der Vereinten Nationen als Beispiel einer zukünftigen „Global Governance“.
Man kann deutlich sehen, dass der „Weltregierung“-Diskurs heute eine wichtige Frage in weltpolitischen Diskussionen geworden ist. Natürlich ist eine solche Idee so alt wie die politische Geschichte der Menschheit und wurde in verschiedenen politischen, philosophischen und religiösen Schulen auf unterschiedliche Weise reflektiert. Einige Denker der Aufklärungsära, wie z.B. Kant, haben die Bedeutung einer einzigen globalen Regierung und die Zusammenarbeit führender Nationen hervor gehoben. .
Es muss betont werden, dass historisch betrachtet alle Bemühungen in allgemeinen nicht für die Einrichtung, sondern gegen die Einrichtung einer „Global Governance“ gewesen sind. Die globale Zivilgesellschaft ist das wichtigste Produkt des Prozesses der Globalisierung und gilt als eine der wichtigsten globalen Diskurse, weil der Prozess der Erweiterung globaler Zivilgesellschaft nicht nur zum ersten Mal das staatliche Monopol (ohne Verlust der Regierung) in den internationalen Beziehungen beendet, sondern auch dem abstrakten Begriff „Bürger der Welt“ wirkliches Leben verleiht.

Innen- und außenpolitische Komponenten mit Einfluss auf das politische Klima im Iran in den Jahren 2000-2006

Die wichtigsten Punkte im Überblick:
– Der Versuch zur Stabilisierung des globalen unipolaren Systems
-Die Förderung der Politik des „heißen Krieges“ von der von Neocons geführten Bush-Administration
– Steigende Ölpreise
Die Ausbildung des Staatsnationalismus
– Die Ausdehnung der kulturellen Jugendbewegungen und die Bildung von „Weblogs“-Bewegung im Internet
– Die Verbreitung der religiösen extremistisch-islamischen Bewegungen im Nahen Osten

Innen- und außenpolitische Komponenten mit Einfluss auf das politische Klima im Iran in den Jahren 2007–2010
Die fünf wichtigsten innen-und außenpolitischen Themen, die in den letzten Jahren einen umfassenden Einfluss auf das politische Klima im Iran ausübten, sind hier genannt:
– Der Zerfall der unipolaren Welt
– Die Förderung der strategischen Koalition zwischen Europa und USA auf der Grundlage des Kalten Krieges und die Vollstreckung dieser Strategie (Embargos usw.) gegen den Iran
– Der schrittweise Rückgang der Ölpreise und die Schwächung des Staatsnationalismus
Die Politisierung der iranischen Jugendbewegung und eine verstärkte politische Rolle der Gesellschaft im Internet
– Die globale Schwächung und gelegentlich auch der Zerfall der radikalen islamistischen Bewegungen und abnehmende Bedeutung der Rolle der religiösen extremistischen Bewegungen

Auswirkungen der Auflösung des unipolaren Systems im Nahen Osten in den Jahren 2007 – 2010

Auf wirtschaftlicher Ebene:
– Intensivierung des Wettbewerbs zwischen China und den USA, in Zentralasien und im Nahen Osten.
– Ausbau des Wettbewerbs zwischen China und Europa (EU) im Nahen Osten.

Auf politischer Ebene:
– Die Erweiterung des Einflusses der Shanghaier Organisation für Zusammenarbeit in der Region.
– Die zunehmende Rolle der EU in den internationalen politischen Beziehungen.
– Der Ausbau der politischen Konkurrenz zwischen Europa und Shanghaier Allianz.
– Die zunehmende politische Zusammenarbeit zwischen USA und Europa.

Auswirkungen des Rückgangs der Ölpreise auf den Iran in den Jahren 2007 – 2008

Auf wirtschaftlicher Ebene:
– Das Schrumpfen der Wirtschaft
– Das Wachstum der Konkursrate
– Inflation
– Die steigende Arbeitslosigkeit
– Die Erhöhung des Haushaltsdefizits
– Der Börsencrash

Auf politischer Ebene:
– Die Auflösung der staatlichen nationalistischen Ölpolitik des Regimes
– Der verschärfte Wettbewerb innerhalb der staatlichen Gruppierungen des Regimes.
– Die Separation der wohlhabenden Schichten der Gesellschaft vom Staat
– Die Ausbreitung von Protesten und Streiks unter den Arbeitskräften in der Industrie

Die Auswirkungen der „Kalter-Krieg“-Strategie gegen die Islamische Republik in den Jahren 2007-2010

Auf wirtschaftlicher Ebene::
– Das Öl-Embargo.
– Der Rückgang des Außenhandels.
– Die Verluste bei den Exportmärkten.
– Die Unfähigkeit der Institutionen die Versorgung von Rohstoffen zu gewährleisten.

Auf politischer Ebene:
– Die Bildung einer gemeinsamen breiten politischen Front im Nahen Osten gegen den Iran.
– Die wachsende Unsicherheit in den Grenzgebieten Irans, die zunehmende Verbreitung extremistischer, ethnischen Bewegungen.
– Die ständigen und umfangreichen Werbekampagnen gegen die Islamische Republik.

Abschwächende Faktoren für islamische Bewegungen mit politischem Hintergrund im Iran und Nahen Osten in den Jahren2007-2010

Iran:
– Diskreditierte Rhetorik des politischen Führers, z.B. der „Aufruf zur Gerechtigkeit“ von Ahmadineschad.
– Der verschärfte Wettbewerb zwischen Regierung und Parlament.
– Das Heraustrennen der Jugendlichen aus der islamischen Bewegung.

Internationale Faktoren:
– Die politische Spaltung im Irak.
– Die Ausdehnung der Kontroverse zwischen Schiiten und Sunniten im Nahen Osten.

Betrachtet man die obigen Tabellen, kann man zu der Auffassung gelangen, dass in den Jahren 2007 – 2010 ein günstiges Klima für die Entwicklung, das Wachstum und die Expansion der sozialen Bewegungen existierte. Die Trends zeigen die Entstehung einer tiefen politischen und wirtschaftlichen Krise am Ende dieser Periode (2007 – 2010). Die Einmischung der heranwachsenden Genration in neue Bereiche z.B. in die Politik und die Manifestation und Erweiterung wirtschaftlicher Proteste sind zwei wichtige Merkmale dieser Zeit. Mit anderen Worten, die islamische Republik ist zum ersten Mal, insbesondere während der politischen Veränderungen der Gesellschaft, in einer säkularen sozialen Phase angekommen.

Herausforderung der zukunftsorientierten Kräfte im Umgang mit der neuen Situation

Aktueller Stand der zukunftsorientierten Gruppen:
Mit dem Auftauchen von Ideen aus der Zukunftsforschung (Futures-Studies) im Iran in den 80ern sind zwei wichtige und parallel verlaufende Diskurse entstanden. Der erste Dialog der „Futures-Studies“ wurde allmählich in akademischen Kreisen bekannt. Der zweite, „Futurism“, stand stark unter dem Einfluss von Theorien von Daniel Bell, Toffler und den Aktivitäten der „World Future Society“. Während der erste Dialog sich mit der Überprüfung der Theorien und der Suche nach Werkzeugen zum Verständnis zukünftiger der Szenarien beschäftigt, bemüht sich der andere Diskurs um angemessene Reaktionen einer Reihe von politischer Plattformen, sowie politischer und wirtschaftlicher Strategien auf die Herausforderungen der modernen Industriegesellschaft.

In der 2. Hälfte der 90er Jahre, mit der Erfindung des Internets, versuchten einige AktivistInnen die zukunftsträchtigen, richtungsweisenden Ideen allmählich unter den jungen Leuten zu verbreiten. Dies führte zur Bildung von Weblogs, Webseiten, Online-Gemeinden und verschiedenen Online- „Think Tanks“, die sich auf dieses Thema konzentrierten. Heute kann man im Iran in diesem Sinne von der Entstehung einer besonderen Tradition, vor allem in sozialen und politischen Diskursen sprechen. In den vergangenen zwei Jahren boomten diese Kreise und virtuellen Gemeinden und beeinflussten den sozialen und politischen Diskurs unter jungen Menschen. Diese Effekte sind besonders bei der Irans „Web-Blog-Bewegung“ im Internet deutlich zu erkennen.
Die Anwesenheit der jungen Generation in der politischen Szene hat ein günstiges Umfeld für den Ausbau der politischen Futurismus-Bewegung bereit gestellt und die Kontinuität dieser Anwesenheit ist eine der wichtigsten Voraussetzungen bei der politischen Futurismus-Bewegung.

Erfahrungen aus der Vergangenheit
In den ersten Tagen der Entstehung des Futurismus wurde die Verbindung der futuristischen Ideen mit den Inhalten politischer Plattformen als die größte Herausforderung der Futuristen gesehen.
In den 80ern versuchte der demokratische Kandidat Gary Hart bei den US-Präsidentschaftswahlen ein Team der demokratischen Partei, bekannt als die „computerists“, einer Plattform für die industrielle Entwicklung, mit seiner Wahlkampagne zu verbinden.
In 90ern versuchten Heidi und Alvin Toffler durch Beratungsdienste für die demokratische als auch für die republikanische Partei, durchgreifende Aktivitäten zum Verknüpfen der Futurismus- Ideen mit Hilfe politischer Parteien zu organisieren.
Auf diesem Feld (Verbindung der futuristischen Ideen mit den Inhalten politischer Plattformen) kann man in Europa von Auswirkungen des «dritten Wegs» von Giddens auf die Regierungspolitik Tony Blairs sprechen.
Trotz der Anstrengungen der letzten zwei Jahrzehnte konnte die Futurismus-Plattform sich zu keiner unabhängigen Partei-Ebene entwickeln. Die Ursache dieser Störung können zwei Faktoren zugeordnet werden:
– Futurismus-Plattformen beschränkten sich auf den Bereich der Entwicklung von Wirtschaft und Technologie.
– Es mangelt an einer klaren Vorstellung von der sozialen Basis der Futurismus-Bewegung.

In den 80ern beschränkten sich futuristische Entwicklungsplattformen vor allem auf das Gebiet der Informations-Ökonomie und Industrietechnik, und post-sozialistische und post-liberalistische Gedanken wurden als Ideen einer post-industriellen Gesellschaft interpretiert. Basierend auf solch einer Sichtweise betrachtete man die Entwicklung der Informations-Wirtschaft als den wichtigsten Weg beim Übergang zur industriellen und postindustriellen Gesellschaft.
Schrittweise mit dem Erweiterungsprozess der Globalisierung wurden neue Themen und neue Konzepte in den Diskurs des Futurismus integriert. Zu diesen Themen gehören die „Transnationalen Strukturen der Regierung“ und die „Globale Zivilgesellschaft“ in der Politik, die „Globalen Rechte“ im Bereich Justiz, sowie „Kapital und globaler Arbeitsmarkt“ auf wirtschaftlicher Ebene.
Zu den Entwicklungen des vergangenen Jahrzehnts hat das Entstehen von „Cyberspace“ und dessen rasche Ausdehnung mehr als irgendein anderes spezielles Phänomen den Diskurs in der Zukunftsforschung beeinflusst. Denn es gibt keinen Zweifel, dass in nicht allzu ferner Zukunft der Bereich des Cyberspace die Erledigung eines großen Teils der menschlichen Tätigkeit übernimmt. Dasselbe geschah, als die industrielle Revolution die Städte zum wichtigsten und größten Markt für Arbeitsplätze machte. So hat dieser Cyber-Bereich heute die Chance, möglicherweise der größte (virtuelle) Arbeitsmarkt für die menschliche Gesellschaft zu werden.
Karl Marx glaubte, dass die Gesellschaften sich dadurch unterscheiden, wie sie produzieren und was sie produzieren. Bell beschrieb auf der Grundlage eines solchen Modells die Unterscheidung zwischen landwirtschaftlichen, industriellen und post-industriellen Gesellschaften. Aber der grundlegende Unterschied zwischen den Gesellschaften im einundzwanzigsten Jahrhundert hängt nicht nur von diesen von Marx aufgeführten beiden Komponenten ab, sondern auch davon, in welchem „Space“ die menschliche Produktion geschieht. Also wird die Position und der Status jeder menschlichen Gesellschaft im einundzwanzigsten Jahrhunderts sowohl von dem Anteil in der Produktion, als auch der Arbeit und dem Reichtum in der Cyber-Gesellschaft abhängig sein.

Bisher sind die bekannten menschlichen Gemeinschaften und wirtschaftlichen und politischen Mächte in enger Beziehung mit dem geografischen Umfeld entstanden. Die Volkswirtschaft, die nationalen Staaten, die staatlichen und nationalen Strukturen, die Bürgerrechte, die industrielle und landwirtschaftliche Produktion sind alle in enger Beziehung zu einem bestimmten geographischen und physikalischen Raum dargestellt worden. Zum ersten Mal in der Geschichte besteht die Möglichkeit für Menschen, ihre produktiven Tätigkeiten außerhalb der geografischen Beschränkungen ihres Lebens zu beschreiben. Im Einklang mit dieser Beschreibung kann der Mensch des einundzwanzigsten Jahrhunderts seinen neuen Lebensraum ausbauen. Der entscheidende Punkt für die gesellschaftlichen Grundlagen der Parteien ist das Verständnis von einem solchen virtuellen Raum und seinen Möglichkeiten.
Daniel Bell betonte die historische Bedeutung der Wissenschaftler-Rolle beim Aufbau der Institutionen der modernen Gesellschaft. Die Globalisierung der 90er Jahre gestaltete eine Gruppe von Mitarbeitern, die wir globale Belegschaft zu nennen können. Heute arbeiten viele Aktive in verschiedenen Bereichen der Cyber-Gesellschaft. Ganz gleich, ob sie in politischen, wirtschaftlichen, pädagogischen und kulturellen Gebieten tätig sind, sie arbeiten als Architekten der Zukunft der menschlichen Gesellschaft. Wissenschaftler, globale Mitarbeiter und Architekten der Cyber-Community sind fundamentale Kräfte der modernen Gesellschaft und sollen als wichtigste Akteure der Futurismus-Bewegung betrachtet werden.
In den letzten zehn Jahren hat die Entstehung transnationaler Strukturen, z. B. in der Form der Europäischen Union, gleichzeitig mit der Entstehung des politischen und wirtschaftlichen Raumes im Cyberspace den Diskurs des Futurismus vom Mangel an Theorien befreit, der in den 80ern bestand. Neue Ressourcen für Zukunftsforscher und eine Ordnung ihrer politischen Plattform wurden verfügbar gemacht.

Fazit
Heute begegnet die Futurismus-Bewegung einer entscheidenden Frage: Können wir nun, theoretisch gesehen, behaupten, dass die nötigen Materialien für Entwicklung der Futurismus-Plattform zu einer Partei-Plattform vorhanden sind? Eine Antwort auf diese Frage erfordert umfangreiche Diskussionen über die globale Bewegung des Futurismus.
Doch bei näherer Prüfung der Futurismus-Bewegung im Iran ist zu erkennen, dass trotz allem, ganz gleich welche Antwort wir auf diese Frage geben, junge Menschen auf dem Wege zum Schauplatz der politischen Tätigkeit sind und, dass die Nachfrage nach politischen Institutionen durch die organisierte Zukunftsforschung steigt. Somit gehören die Entwicklung einer Strategie und konkrete Maßnahmen zur Reaktion auf solche Nachfragen zu den vorrangigsten Aufgaben der Futurismus-Gruppen.

28 ژوئیه 2010

بی همه چیز اما آس

Filed under: Uncategorized — شهرام شیخ زاده @ 08:43

براساس اخبار منتشره از سوی مرکز خبر ملل متحد دادگاه کامبوج موسوم به شعبه های فوق العاده در دادگاه های کامبوج (The Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia)  در تاریخ 26 جولای 2010  (چهارم مرداد 1389) اولین رأی خود (http://www.eccc.gov.kh/english/caseInfo001.aspx) را صادر نموده است.

آقای Kaing Guek Eav معروف به Duch از سوی شعبه رسیدگی کننده به جرم ارتکاب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت به 35 سال زندان محکوم شد. این شخص رییس کمپ بد نام S-21 موسوم به Tuol Sleng بود که در اواخر دهه ی 1970 کامبوجی های بسیاری را به طور غیر قانونی، تحت شرایطی غیر انسانی و اقداماتی چون کار اجباری بازداشت نموده و آنها را شکنجه و سپس اعدام می کرد. بر اساس اخبار منتشره در سایت دادگاه کامبوج (http://www.eccc.gov.kh/) وی بدون وقفه و تا حد امکان فعالیت کمپ S-21 را استمرار بخشیده تا بدین شکل وفاداری بی چون و چرای خود را به مقام های بالاتر خویش اعلام نماید. شعبه ی رسیدگی کننده احراز نموده که وی نه تنها در اجرا بلکه در توسعه رویه حزب کمونیست کامبوج فعالانه مشارکت داشته است.

تخمین ها متفاوت است ولی گفته می شود حدود 2 میلیون نفر در طول حکومت خمرهای سرخ Khmer Rouge در سال های 1975 تا 1979 کشته شده اند. شعبه ی رسیدگی کننده اظهار داشته که در این پرونده عوامل مختلفی از جمله شدت جرایم را نیزمد نظر داشته است. گفته شده زندانیان کمپ S-21   دست کم 12272 بوده اند که بازداشت و سپس اعدام شده اند، اما شعبه ی رسیدگی کننده معتقد است که شمار قربانیان فراتر از این رقم است.

شعبه یاد شده هم چنین تصمیم گرفت تا به جای مجازات حبس ابد، به دلیل همکاری متهم با دادگاه، پذیرش مسوولیت خویش و بازپروری احتمالی وی و سایر عوامل، مجازات کمتری را صادر نماید. ضمن این که به دلیل بازداشت غیر قانونی وی طی سال های 1999 و 2007، پنج سال از مجازات وی به دلیل تحول مدت یاد شده در باز داشت، کسر می گردد. در طول رسیدگی که از مارس سال گذشته تا نوامبر (72 روز) ادامه داشت، اظهارات 24 شاهد، 22 عضو جامعه مدنی و 9 کارشناس شنیده شد. بیش از 28000 نفر نیز از طریق سالن عمومی رسیدگی را دنبال می کردند. قضات تحقیق ممکن است قرار یا کیفرخواست مشابهی را برای 4 نفر از سران رژیم خمرهای سرخ (Nuon Chea, Ieng Sary, Ieng Thirith and Khieu Samphan) تا پایان سال جاری میلادی صادر نمایند.

بر اساس اطلاعات تارنمای دادگاه کامبوج، حکومت خمرهای سرخ طی کمتر 4 سال (17 آوریل 1975 تا 7 ژانویه 1979) موجب کشته شدن بیش از 3 میلیون نفر از مردم کامبوج شدند. در سال 1997 حکومت وقت کامبوج از سازمان ملل متحد خواهان مساعدت در جهت تأسیس دادگاهی برای تعقیب رهبران ارشد خمرهای سرخ شد. در سال 2003 موافقت نامه منعقده میان دولت کامبوج و سازمان ملل، نحوه مساعدت و مشارکت جامعه بین المللی در شعبه های فوق العاده مشخص نمود. این دادگاه مستقل از کامبوج و ملل متحد و ترکیبی از مشارکت بین المللی است که در آن استاندارهای بین المللی اعمال خواهند شد. ضمن این که قوانین کامبوج نیز در این دادگاه قابل اجراست و مقر دادگاه نیز در کشور کامبوج قرار دارد. قضات دادگاه 5 نفر هستند که 3 نفر از کامبوج که ریاست دادگاه نیز بر عهده یکی از آنهاست و 2 نفر دیگر قضات از سایر ملیت های هستند.

انتشار برگردان گفتگویی که در پایین می خوانید به مناسبت همین رویداد است:

بی همه چیز اما آس (*) (**)

ژاک ورژه (Jacques Vergès)، وکیل فرانسوی معروف به وکیل شیطان و وکیل تروریست‌هاست. او در مصاحبه با نشریه ی آلمانی اشپیگل (SPIEGEL)  در نوامبر 2008 درباره موکلان خود از جمله مبارز الجزایری جمیله بوپاشا؛ تروریست
(Ilich Ramírez Sánchez) معروف به کارلوس (Carlos)، جنایت کار نازی کلاوس باربی؛ موسی چومبه قاتل لومومبا، ؛ خیو سامپان رهبر خمرهای سرخ و میلوسوویچ رهبر یوگسلاوی صحبت می کند  و از ملاقات خود با مائو و چه‌گوارا سخن می‌گوید. اما مصاحبه با چنین آدمی، چه اهمیتی دارد؟ معتقدم یگانه راه راستین برای رسیدن به حقیقت، تضارب آرا و شنیدن دیدگاه های گوناگون و بازاندیشی در حوزه‌های مختلف است. ژاك ورژه چهره‌ای است حقوقی كه در كارنامه او تناقض‌های حقوق و اخلاق در عصر ما سر باز می‌كنند و نمایان می‌شوند. سختی این رویارویی انكارنشدنی است، او با چنین شخصیت و كارنامه‌ای نه‌تنها انسان بدكاره‌ای نیست بلكه با آرا و نیاتی كه برای كارهایش دارد، انسان را شگفت‌زده می کند. در چنین بزنگاه‌هایی است كه می‌توان امیدوار بود كه هنوز هم فكر كردن و تقید به آرمان‌ها و اخلاق آرمانی معنا دارد. او در زمان این مصاحبه 83 ساله و به نوعی معروف ترین وکیل مدافع در جهان بوده است. آخرین موکل او خیوسامپان در دادگاه بین المللی کیفری است.

SPIEGEL : استاد ورژه! آیا شما بدی را دوست دارید؟
Vergès : طبیعت نه تنها قابل پیش‌بینی نیست بلكه وحشی و در عین حال بی‌هر علتی، ظالم هم است. تفاوت انسان با حیوان تنها در این شانس است که انسان می تواند آگاهانه در جبهه ی بدی قرار گیرد. جنایت نشانه ای از آزاد بودن انسان است.
SPIEGEL :این یک جهان‌بینی‌ است كه بدگمانانه است.
Vergès:خیر.  یک جهان‌بینی‌ واقع بینانه است.
SPIEGEL :شما وكالت چندتایی از بدترین خونخواران عصر جدید را عهده‌دار بوده‌اید.به‌طوری كه به شما لقب «وكیل شیطان» داده‌اند. به چه علتی به موكلانی همچون كارلوس و كلاوس باربی علاقه دارید؟
Vergès :من فكر می‌كنم هر كسی – صرف نظر از هر عملی كه انجام داده است- باید حق برخورداری از یك محاكمه عادلانه را داشته باشد. افكار عمومی در زدن برچسب‌هایی همچون «هیولا» بی‌محابا عمل می‌كند. اما «هیولا» وجود ندارد. همین‌طور بد مطلق. موكلان من انسان‌هایی هستند با دو چشم، دو دست، جنسیت و احساس معین. همین هم از آنها موجودات وحشتناكی می‌سازد.
SPIEGEL :منظورتان چیست؟
Vergès :مسئله‌ای كه آدم را شوكه می‌كند، آن است كه «هیولا»یی همچون هیتلر – همان‌گونه كه در فیلم زوال3 می‌بینیم و در كتاب‌هایی كه درباره رایش سوم نوشته شده‌اند، می‌خوانیم- سگش را دوست داشت و حتی دست منشی‌اش را می‌بوسید. چیزی كه درباره موكلان من جالب است این است كه بدانیم چه چیزی آنها را به انجام دادن این اعمال وامی‌دارد. من خوره آن را داشته‌ام تا مسیری را كه آنها طی كرده‌اند، روشن بكنم. یك محاكمه حسابی شبیه یك كار هنری است. چیزی در حد یك اثر شكسپیر.
SPIEGEL : شما این روزها به عنوان هنرپیشه اصلی یكی از پیس‌های تك‌اجرایی، در تئاتر «مادلین» پاریس روی صحنه می‌روید.
Vergès : طبیعتا موضوع آن روند محاكمات و خود من، به عنوان وكیل دعاوی است. هر محاكمه‌ای درامی است كه در مقابل چشمان همه بازی می‌شود. هر محاكمه‌ای عبارت از دوئلی است بین وكیل مدافع و دادستان. هردوی اینها داستان‌سرایی می‌كنند و لازم نیست كه حكمیان همیشه واقعیت را بگویند. ولی به هر حال، در پایان، یكی از این دو برنده می‌شود و نتیجه آن همیشه نمی‌تواند با عدالت هم خوانی داشته باشد.
SPIEGEL:آیا كسانی وجود دارند كه كه شما به‌خاطر پرنسیب‌های‌تان وكالت‌شان را قبول نكنید؟
Vergès:یكی از اصول من آن‌ است كه هیچ اصلی را نداشته باشم. بنابر این وكالت هیچ كس را رد نمی‌كنم.
SPIEGEL : مثلا هیتلر
Vergès:وكالت هیتلر را هم قبول می‌كردم. حتی می‌توانم وكالت بن‌لادن و بوش را قبول كنم. البته به شرطی كه جورج بوش خود را گناه كار بداند.
SPIEGEL : شما جدا قصد ندارید كه كارهای هیتلر، بن‌لادن و بوش را در یك ردیف قرار بدهید؟
Vergès:هر جنایتی بی‌همتاست. همین‌طور هر جنایتكاری. از این رو این‌گونه شبیه‌سازی‌ها نادرستند.
SPIEGEL : جدیدترین موكل شما خیو سامپان (Khieu Samphan) معروف، رییس سابق رژیم خمرهای سرخ، مردی است كه در گذشته با شما رابطه عجیبی داشته است. شما ۵۵ سال قبل در پاریس با او آشنا شدید. جایی كه شما و او، به یك گروه كمونیستی تعلق داشتید. خیو سامپان در آینده نزدیك در پنوم پن محاكمه خواهد شد. از جمله اتهامات او در این محاكمه، قتل عام عمومی است.
Vergès:در كامبوج قتل عام عمومی وجود نداشت.
SPIEGEL: واقعا وجود نداشت؟ در نتیجه ی ترور رژیم خمرهای سرخ، در عرض كمتر از چهار سال نزدیك به یك میلیون و هفتصد هزار نفر از بین رفتند.
Vergès: در این ارقام مبالغه شده است. البته موكل من نیز قبول دارد كه قتل‌های زیادی به‌وقوع پیوسته است و تعدادی از این ها نیز غیرقابل بخشش هستند. حتی شكنجه نیز وجود داشت و این نیز غیرقابل قبول است. اما به‌رغم همه اینها صحبت از یك نسل‌كشی سازمان‌یافته نمی‌تواند درست باشد. بیشتر قربانیان در نتیجه بیماری و قحطی از بین رفتند.
SPIEGEL: مسبب همه این محرومیت‌ها البته كه رژیم خمرها بود.
Vergès: خیر. همه اینها نتیجه سیاست تحریم ایالات متحده بود. ما نباید تاریخ كامبوج را از سال ۱۹۷۵، یعنی سال سر كار آمدن خمرها شروع بكنیم. این قضیه پیش‌درآمدی خونین دارد. آمریكایی‌ها در اوایل سال‌های دهه ی هفتاد قرن بیستم، با رهبری نیكسون و مشاور امنیت ملی، هنری كیسینجر، مردم غیرنظامی كامبوج را با خشونت توصیف‌ناپذیری بمباران كردند.
SPIEGEL : شما می‌توانید هنری كیسینجر را به عنوان شاهد در محاكمه خمرهای سرخ احضار كنید.
Vergès:من این را واقعا در نظر دارم. ولی شك دارم كه او در دادگاه حاضر بشود. اصلا من فكر نمی‌كنم كه محاكمه‌ای در پنوم پن برگزار شود.
SPIEGEL: چرا به چنین جمع بندی رسیده اید؟ برای برگزاری این محاكمه، دولت كامبوج و كشورهای مختلف دیگر بیشتر از ۵۰ میلیون دلار خرج كرده‌اند. خصوصا كه محاكمه دوخ (Duch) رییس یكی از مخوف‌ترین زندان‌های خمر سرخ، باید به‌زودی شروع شود.
Vergès:شاید، احتمال اینكه محاكمه دوخ شروع بشود، وجود دارد. ولی محاكمه چهار نفر زندانی دیگر، یعنی معاون سابق رژیم خمرهای سرخ، نواون شه آ (Nuon Chea)، نخست‌وزیر سابق، ینگ ساری (Ieng Sary)، ینگ تیریت (Ieng Thirith) و رییس سابق حكومت، خیو سامپان بعید به نظر می‌رسد. این کاری پیشاپیش شکست خورده است. دیوان عالی پنوم پن مشروعیت و باورپذیری خود را از دست داده است.
SPIEGEL :برای چه؟
Vergès : برای اثبات ناشیانه بودن این ادعانامه ها فقط دو مثال می‌زنم: اولا ینگ ساری كه قبلا توسط یك دادگاه كامبوجیایی محكوم شده بود، در سال ۱۹۶۶ توسط فرمان پادشاه مورد عفو قرار گرفت. محاكمه دوباره او با همان اتهام قبلی برخلاف همه نورم‌های قانونی است. دوم آن که چون دادگاه حقوق اساسی متهم را برای دفاع از خود زیر پا گذاشته است، باید موكل من آزاد شود. به‌رغم اینكه دادگاه سه زبان مورد استفاده در محاكمه را به رسمیت شناخته است، لازم دیده است كه فقط بخش جزیی از مداركی را كه به زبان خمری نوشته شده است، به فرانسه ترجمه كند. بدون اطلاع از این «مدارك جرم» ناممكن است كه من بتوانم از موكل خود دفاع بكنم.

SPIEGEL :و شما نیز با جنجال در صحن دادگاه، به این امر اعتراض كرده و با كوبیدن در، آنجا را ترك كرده‌اید.
Vergès : من شاهد آن بودم که یكی از قضات با بی‌شرمی به موكل من توصیه كرد كه وكیل دیگری برای خود انتخاب بكند. گستاخی تا چه حد.
SPIEGEL : به نظر شما اصولا نباید سیاستمداران به‌خاطر قتل عام عمومی و زیر پا گذاشتن حقوق ملت‌ها به محاكمه كشیده شوند؟
Vergès: این مسئله اصلی نیست. روند محاكمات جنایات جنگی در دن‌هاگ علیه میلوسوویچ…
SPIEGEL : متهم جنایات جنگی صرب‌ها كه شما مشاور حقوقی او نیز بوده‌اید
Vergès: یك مضحكه بود. از چنین چیزی، همیشه بوی دادگاه پیروزمندان می‌آید. مانند دادگاه نورنبرگ. گیرم كه در آنجا دست کم بعضی قواعد رعایت شدند. مثلا هالمار شاخت، وزیر اقتصاد نازی‌ها، از تمامی اتهام ها تبرئه شد. موكل من خیو سامپان نیز فقط در رابطه با مسایل اقتصادی مسوولیت داشت. ولی در مقایسه با دادگاه نورنبرگ، ما در پنوم پن در یك وضعیت فراقانونی قرار داریم. چیزی كه در آنجا جریان دارد، شبیه لینچ‌ كردن است.
SPIEGEL :آیا نظر مثبت شما، نسبت به خمرهای سرخ پیوندی با گذشته خودتان دارد؟ شما با پل‌ پت و خیو سامپان از سال‌های پنجاه آشنا هستید.
Vergès : من آن موقع یكی از رهبران دانشجویان كمونیست بودم. به همین دلیل با خیلی از دانشجویان چپ خارجی رابطه داشتم. این گونه بود كه من با سالوت سار (Saloth Sar) كه بعدها خود را پل پوت (Pol Pot) نامید، ملاقات كردم. جوانی كه طبع شوخی داشت و عاشق اشعار رامبو بود.


SPIEGEL :شوخ‌طبع بود؟ در كنار هیتلر، مائو و استالین، مطمئنا او یكی از بزرگترین جانیان قرن اخیر محسوب می‌شود.
Vergès : چیزی كه مشخص است در میان همه دانشجویان خمر كه با بورسیه سیهانوك، پادشاه كامبوج، درس می‌خواندند، خیو سامپان از همه انتلوكتوئل‌تر بود. او با یك اثر عالمانه، دكترای خود را در زمینه ی توسعه اقتصادی كامبوج گذراند. درست است كه من در سیاسی شدن او نقش معینی داشته‌ام، ولی سالوت سار و خیو سامپان، مثل خیلی از مبارزان ضدامپریالیستی دیگر در كامبوج به‌دنبال سرمشق‌هایی در این مبارزه بودند. این‌گونه بود كه خیو سامپان ماركسیست شد.
SPIEGEL: كی او را دوباره ملاقات كردید؟
Vergès : در سال ۲۰۰۴. در آن موقع او به من اطلاع داد كه احتمال محاكمه او وجود دارد. به همین دلیل من به كامبوج رفتم و چهار روز در خانه‌اش كه در نزدیكی مرز تایلند قرار داشت، با همدیگر نشستیم و یك استراتژی برای دفاع از او تنظیم كردیم.
SPIEGEL :چگونه؟
Vergès : خیلی ساده. موكل من هیچ وقت مسوولیتی در سازمان پلیس و امنیت كشور نداشته است. نقش او بیشتر جنبه فنی داشته است. او فقط به‌عنوان رهبر، كشورش را نمایندگی می‌كرد. بنابر این مسوولیتی در انجام ستم‌ها ندارد. او فردی است ظریف با طبعی نرم. بی‌گناه است.
SPIEGEL: واقعا به این حرف‌ها اعتقاد دارید؟
Vergès: البته. او می‌خواست كه یك كاست سیاسی را از بین ببرد، نه شهروندانی را كه به این كاست متعلق بودند. او ایده‌آلیستی بود كه ایده‌های انقلابی را تعقیب می‌كرد. ببینید، غرب همیشه می‌خواهد به همه درس بدهد. ولی وقتی ایالات متحده در پوشش گسترش دموكراسی، هزاران غیرنظامی را كشته، ابوغریب و گوانتانامو را به‌وجود می‌آورد یا كشور فرانسه كه دست‌هایش در الجزایر آلوده است، چگونه می‌توانند به دیگران چنین درسی را بدهند؟
SPIEGEL :شما در سال ۱۹۵۷ وكالت خیلی از اعضای جبهه آزادیبخش الجزایر FLN را به عهده گرفته و بدین‌طریق به عنوان وكیل دعاوی مشهور شدید. موكلان شما با شیوه‌های تروریستی با سیاست‌های استعماری فرانسه مبارزه می‌كردند. شما در خیلی از موارد با آنها اظهار همبستگی كردید.
Vergès : بلی من آن موقع به آنها گفتم كه مبارزه شما را درك می‌كنم و از آن حمایت می‌كنم. و همین‌طور شیوه‌های خشن‌شان را تایید می‌كردم. من جبهه آزادیبخش الجزایر را به عنوان یك سازمان مقاومت می‌دیدم.
SPIEGEL: آیا شما در زندگی خودتان این قدر زجر كشیده‌اید كه نسبت به خشونت تفاهم نشان می‌دهید؟
Vergès: ببینید، حالا مد شده است كه هر كسی اعمالش را به خاطر قربانی بودن خود توجیه بكند. اما من از این كار منزجر هستم. البته درست است كه پدر من به‌خاطر ازدواج با یك زن ویتنامی، پست خود را به عنوان كنسول در مستعمرات هندوچین از دست داده است و سپس ما را با خود به راونیون – كه یكی از مستعمرات فرانسه در آفریقا بود- برد و در آنجا به عنوان پزشك به كار پرداخت، و به‌رغم اینكه من فردی هستم با موطنی دوگانه، اما هیچ‌وقت شخصیت فرد پریشانی نداشته‌ام. من، با خشم و غضب از مادر متولد نشده‌ام بلكه این خشم را بعدا در خودم پدید آورده‌ام.
SPIEGEL: به‌‌رغم همه این، پاریسی‌های نازپرورده تجربه‌های دیگری داشته‌اند.
Vergès: درست است. من از كودكی تبعیض را تجربه كرده‌ام. من یك بار در ماداگاسكار شاهد كشیده‌شدن تخت روانی بودم، توسط یك بومی لاغر و مردنی، كه در آن یك زوج بسیار چاق اروپایی نشسته بودند. وقتی كه ریكشا توقف كرد، آنها خیلی ساده به مرد بومی یك لگد زدند. مطمئنا آنها این كار را با یك الاغ نیز انجام نمی‌دادند. من از بچگی استعمار را تجربه كرده‌ام و از همان موقع نیز از آن منزجر بودم.
SPIEGEL: شما در سال ۱۹۴۲ سوار یك كشتی كه به طرف اروپا رهسپار بود، شده و در فرانسه به نیروی مقاومت علیه نازی‌ها پیوستید. چرا؟
Vergès : من موقعی كه ۱۷ ساله بودم در سازمان فورس لیبر به رهبری دوگل علیه اشغال نازی‌ها جنگیدم. چون كه می‌خواستم از فرانسه كه به عنوان مهد مونتیه، دیدرو، روپسپیر و انقلاب برای من، عزیز و گرانبها بود، دفاع بكنم. فرانسه‌ای كه من از سیاست‌های مستعمراتی‌اش نفرت داشتم. من از جنگیدن در كنار دوگل كه توسط حكومت فرانسه به اعدام محكوم شده بود، خوشم می‌آمد. ما در انگلستان و الجزایر تمرین كرده و در ایتالیا و فرانسه جنگیدیم.
SPIEGEL: این كار برای شما خطر جانی نداشت؟
Vergès: البته كه داشت. اما من در تمامی این مدت فقط یك‌بار زخمی شدم و آن هم هنگام باز كردن یك صدف خوراکی در ایل دولورون (Ile d’Oléron) بود. ببینید جای زخمش، هنوز در دستم باقی است…

SPIEGEL : شاید شما یک فرشته ی نگهبان داشتید؟

Vergès: بهتر است بگوییم گلوله بر من کارگر نیست.
SPIEGEL : اولین كارتان به عنوان یك وكیل دعاوی موردی بود كه امیدی به پیروزی در آن وجود نداشت. آن هم وكالت مبارز الجزایری، جمیله بوپاشا بود. اتهام او بمب‌گذاری بود كه در نتیجه آن غیرنظامیان نیز به هلاكت رسیده بودند.
Vergès: من با تمامی وجود در كنار او قرار داشتم. او یك وطن‌پرست بود. او در طول دستگیری به‌شدت شكنجه شده بود.
SPIEGEL: در این محاكمه، شما برای اولین بار استراتژی معروف‌تان را به كار بردید، دفاع بر اساس یك ضدحمله سیاسی. چرا؟
Vergès : وكلای فرانسوی دیگر كه وكالت الجزایری‌ها را به عهده داشتند، سعی می‌كردند كه دیالوگی را با قضات نظامی شروع بكنند. برای قضات فرانسوی، جبهه آزادیبخش الجزایر، یك باند جنایتكار محسوب می‌شد. در حالی كه متهمان الجزایری، سوءقصد را یك عمل ضروری برای مقاومت می‌دیدند. بنابر این در مورد ماهیت عملی كه منجر به محكومیت می‌شد، توافقی بین طرفین وجود نداشت. نتیجه‌ای كه من از این مسئله گرفتم، آن بود كه این بحث‌ها را به بیرون از دادگاه منتقل و افكار عمومی را به نفع متهم جلب بكنم.
SPIEGEL: و در عمل نیز موفق شدید. بعد از یك كمپین بین‌المللی كه در سازماندهی آن شما نیز نقش داشتید، متهمی كه به مرگ محكوم شده بود، آزاد شده و بعدا شریك زندگی شما شد. در ماه مارس ۱۹۶٣ شما همراه با او به چین سفر كردید تا با مائوتسه‌تونگ چای بنوشید. چگونه موفق به دیدار رهبر بزرگ شدید؟
Vergès : من آن موقع در الجزایر نشریه‌ای را كه مورد حمایت جبهه آزادیبخش الجزایر بود، اداره می‌كردم. اسم نشریه «انقلاب آفریقا» بود. چینی‌ها اعضای هیات تحریریه را به چین دعوت كردند. ما درباره مسایل سیاسی بحث‌های خیلی جدی با هم داشتیم. چیزی كه برای من نامنتظره بود، سیمای انسانی مائو بود. او حالتی داشت كه خیلی آدم را تحت تاثیر قرار می‌داد. او به جد از من پرسید، آیا می‌خواهم كه واقعا با جمیله ازدواج بكنم. من هم جواب دادم، البته قصد این كار را دارم. او هم در جواب گفت: «این كار را بكنید. البته این رابطه عاشقانه مشكلی خواهد شد. اما عشق نیروی دگرگون‌كننده‌ای است».
SPIEGEL: بعد از همه مسایلی كه امروزه درباره مائو می‌‌دانیم و با علم به اینكه ٣۰ میلیون انسان بعد از «جهش بزرگ» – كه مسوولیت مستقیمش با او بود- از گرسنگی مردند، هنوز هم درباره او داوری مثبتی دارید؟
Vergès: من اعتقاد دارم كه هر كسی نقاط قوت و ضعف دارد. بزرگترین خوشبختی من آن بود كه فقط با جهات مثبت مائو آشنا بشوم.
SPIEGEL: شما با چه‌گوارا نیز ملاقات كردید.
Vergès: در پاریس. موقعی كه او از یك سفر سوییس بازمی‌گشت. زن اول او در تحریریه نشریه ما كار می‌كرد. مردی جذاب كه آدم را تحت تاثیر خود قرار می‌داد.

SPIEGEL: بعدها به خود شما اتهام كمك به تروریست‌ها زده شد. این اتهام درست بود؟ آیا هیچ‌وقت به این فكر نكرده‌اید كه به مبارزه موكلان خود به بپیوندید؟
Vergès : من به خیلی از كارهایی كه آنها انجام داده‌اند، با احترام می‌نگرم، ولی خودم حاضر به انجام آنها نیستم.

SPIEGEL: احترام به تروریست ها؟ چه گونه می توانید این را با وجدانتان و تصورتان از حقوق و قانون هماهنگ کنید؟

Vergès: ماگدالنا کوپ (Magdalena Kopp) زن جوان آلمانی که سالهای مدیدی شریک زندگی کارلوس بود، در دانشگاه، عکاسی تحصیل کرده بود. او می خواست خبرنگار بشود. ولی با رها کردن همه ی اینها به خاورمیانه سفر کرد تا در کنار فلسطینی های مظلوم مبارزه بکند. این نوع از خود گذشتگی در من حس همبستگی نسبت به آنها را بوجود می آورد.

SPIEGEL : آیا شما با این کارتان به عنوان یک وکیل دعاوی خط قرمزی را زیر پا نمی گذارید؟

Vergès: معنی این خط قرمز چیست؟ اول: وظیفه ی لعنتی من آنست که به عنوان یک وکیل از هر کسی دفاع بکنم. به ویژه آدم هایی که اتهامات سنگینی دارند. دوم: من حق ندارم با اعمال موکلانم یکی بشوم. هرگاه موکل من کلاوس باربی توقع آن را می داشت که من در دفاعیه ام برتری نژاد آریایی را تئوریزه بکنم، آن موقع به او می گفتم، ببخشید من نمی توانم این کار را بکنم. من ورژه وکیل دعاوی هستم که دفتر وکالتش در پاریس قرار دارد، نه یک افسر اس- اس نازی.

SPIEGEL : آیا در قبول وکالت رییس سابق گشتاپو باربی (Barbie) که به « قصاب لیون» مشهور شده است، دچار تردید بودید؟

Vergès: حتی یک لحظه هم تردید نداشتم. من در دادگاه باربی در سال 1987 به تنهایی در مقابل 39 وکیل دعاوی طرف مقابل قرار داشتم. و این به تنهایی کافی بود که وکالت باربی را قبول بکنم.

SPIEGEL : مطرح کردن زشتی همکاری خیلی از فرانسویها با نازیها همچون آیینه ای بود که شما در مقابل کشور فرانسه نگاه داشتید. یعد از این کار شما می بایستی تحت حمایت پلیس قرار بگیرید.

Vergès : زیبایی روند یک محاکمه را می توان از آثاری که مدت ها بعد از آن از خود بجای می گذارد، تشخیص داد.

SPIEGEL: باربی برای شما چگونه آدمی بود؟

Vergès: او به شکل عجیبی یک آدم معمولی بود. نه یک شخصیت استثنایی. البته نباید فراموش کرد که چهل سال از تاریخ انجام اعمال او می گذشت. او همان شخص سابق نمی توانست باشد.

SPIEGEL: البته شما این را بهتر می توانید بفهمید. چرا که خود شما در سال های هفتاد یک دفعه ناپدید شدید. بدون اینکه به خانواده ی خود اطلاع بدهید برای مدت هشت سال مخفی شدید. هنوز کسی نمی داند که شما در آن موقع کجا بودید.

Vergès : آندره مالرو یک بار گفته است: واقعیت یک آدم در نکات مخفی زندگی آن شخص نهفته است.

SPIEGEL : … یعنی شما نیز در نظر ندارید که این معما را روشن بکنید؟

Vergès: چرا باید این کار را بکنم؟ این خود بخود سرگرم کننده است که در سیستم مدرن پلیسی مان کسی نمی داند که من تقریباً ده سال در کجا به سر برده ام. خیلی ها فکر می کردند که من در این سال ها پیش خمرهای سرخ بودم. یا در فلسطین، در چین و حتی در فرانسه بودم. من آن موقع مطالبی را که در سوگ من نوشته می شد، می خواندم. در آنها صحبت از مرد با کفایتی بود که متاسفانه از دنیا رفته است.

SPIEGEL: شما از بیشتر موکلینتان دستمزد نمی گیرید. شما وکالت روسپیان و بچه های فقیر را به عهده گرفته اید. مخارج دفتر وکالتان را چگونه تامین می کنید؟

Vergès : نگران نباشید. من وکالت و مشاوره ی کارفرمایان صنعتی را نیز به عهده می گیرم. و آنها دستمزد خوبی می پردازند. در نتیجه چیزی هم برای من باقی می ماند.

SPIEGEL : صحبت از زمامداران افریقایی است که شما به عنوان مشاورشان در لیست حقوق بگیران آنها قرار دارید. مثلاً آدمهایی مثل موسی چومبه6 (Tshombé Moïse)که در قتل لومومبا (Lumumba) دست داشت و یا دیکتاتور توگو ایاده ما7 (Eyadéma) که شما بخاطر او علیه عفو بین الملل (Amnesty International) شکایت کردید…

Vergès:که ادعا های غیر واقعی کرده بود. حتی نیکان نیز باید مرز معینی را رعایت بکنند.

SPIEGEL : ایاده ما، چومبه و آدمهایی از این نوع کسانی هستند که شما براحتی می توانید بگویید که نمی خواهم با این گونه اشخاص سر و کار داشته باشم.

Vergès: البته که می توانم بگویم. منتها اگر این کار را بکنم درست مثل این است که یک پزشک به یک مریض سیاه پوست بگوید: « ببینید، چون شما بیماری ایدز دارید من از شما منزجر هستم . چون من از سیاه پوست ها خوشم نمی آید و شما نیز یک جنایتکار هستید من شما را معالجه نمی کنم.»

SPIEGEL: یک پزشک باید کمک بکند. اما شما به عنوان یک وکیل مجبور نیستید که وکالت هر کسی را قبول بکنید.

Vergès : اگر شما پزشکی را سراغ دارید که حاضر به دیدن خون، چرک و زخمهای باز نیست، در آن صورت این شخص در انتخاب شغلش اشتباه کرده است. درست مثل وکیلی که بگوید من از مجرمین، جنایتکاران و دیکتاتور ها متنفر هستم.

SPIEGEL : شما در جایی نوشته اید که: « اخلاق برای من آنست که در مقابل تمامی اخلاقیات موجود بایستم چرا که این اخلاقیات باعث رکود زندگی می شوند.»

Vergès: بله در یک زندگی نامه. که نام آن کتاب را از یک روزنامه نگار وام گرفته ام که مرا « بی همه چیز برجسته» نامیده بود.

SPIEGEL : می توان گفت که شما حرفه تان را به وسیله ای برای تهیج دایمی روشنفکری بدل کرده اید؟

Vergès : من از حرفه ام در درجه ی اول برای غنای دایمی روشنفکرانه استفاده می کنم. نگاه به جهان چون از منظرهای مختلف انجام می شود، با گذشت زمان تغییر می کند. من به شکرانه ی حرفه ام می دانم که تروریست ها، پلیس ها، جنایت کاران، احمق ها، دختران باکره و زنان شهوتی از کدام منظر به جهان می نگرند. و می توانم به شما بگویم که بعد از همه ی اینها، آدم جهان را بهتر می تواند ببیند.

یادداشت های مترجم:

*- عنوان اصلی مصاحبه به آلمانی (Ich, der brillante Drecksack) بوده است.

**- اصل آلمانی این مصاحبه را می توانید از نشانی زیر بخوانید:

http://wissen.spiegel.de/wissen/dokument/48/27/dokument.html?titel=%22Ich%2C+der+brillante+Drecksack%22&id=62127284&top=SPIEGEL&suchbegriff=teufels+anwalt&quellen=&qcrubrik=wirtschaft

1- ایلیچ رامیز سانچز مشهور به کارلوس در سال های هفتاد میلادی با چندین سو قصد و عمل تروریستی علیه هدف های اسراییلی و غربی به شهرت رسید. در سپتامبر 1975 همراه با عده ای از یارانش شرکت کنندگان در کنفرانس اوپک در وین از جمله وزیر دارایی ایران جمشید آموزگار را به گروگان گرفت. در آگوست 1994 توسط دولت سودان دستگیر شده و به کشور فرانسه تحویل داده شد. دادگاهی در فرانسه او را به حبس ابد محکوم کرده است.

2- کلاوس باربی به عنوان افسر گشتاپو در شهر لیون فرانسه با خشونتی حیرت آور صدها نفر را شکنجه کرده و به قتل رساند. یعد از پایان جنگ مخفی شده و سالهای مدیدی در امریکای لاتین در خدمت دیکتاتورهای نظامی به زندگی خود ادامه داد. در سال 1983 در کشور بولیوی دستگیر شده و بعد از تحویل به فرانسه توسط دادگاهی به حبس ابد محکوم شد. باربی در سال 1991 در زندان شهر لیون در گذشت.

3- موضوع فیلم زوال  (Der Untergang) ساخته ی کارگردان آلمانی الیور هیرشبیگل که در سال 2004 روی اکران آمد، آخرین روزهای زندگی هیتلر می باشد.

4- تا به امروز هیچکدام از دولت هایی که بعد از جنگ جهانی دوم در آلمان فدرال سر کار آمده اند، احکام دادگاه نورنبرگ را به رسمیت نشناخته اند.

5- منظور از حکومت فرانسه، دولت پوشالی ژنرال فرانسوی ویشی می باشد که بعد از اشغال فرانسه توسط آلمانی ها در بخشی از خاک فرانسه بوجود آمده و همراه با نازی ها نیروهای مقاومت فرانسوی را سرکوب می کرد.

6- موسی چومبه با کمک سازمان اطلاعات بلژیک در بخشی از خاک کنگو علیه دولت قانونی لومومبا اعلام استقلال کرده و بعد از سرنگونی دولت لومومبا که با کمک مزدوران اروپایی صورت گرفت، او را به قتل رساند. در 1969 حین سفر به تونس با تغییر مسیر هواپیمایش به الجزایر برده شده و در آنجا در زندان در گذشت.

7- درجه دار ارتش مستعمراتی فرانسه که در هندوجین و الجزایر خدمت کرده بود. ایاده ما در 1963 علیه دولت قانونی توگو کودتا کرده و اولین رییس دولت توگو بعد از استقلال آن کشور اولومپیو را اعدام کرد.

6 ژوئیه 2010

وب سایت جدید

Filed under: Uncategorized — شهرام شیخ زاده @ 13:23

به زودی در این نشانی فعالیت خواهم کرد:

http://www.disillusion.me

فعلا در حال طراحی هستم.

به امید دیدار

18 آوریل 2010

استفاده از ابزار شیطانی تروریزم

Filed under: ترجمه ها — شهرام شیخ زاده @ 07:16

سخنرانی نوآم چامسکی (1) – در مراسم دریافت جایزه “اریش فوروم” در آلمان
استفاده از ابزار شیطانی تروریزم  (2)
واقعیت ها، ساختار و راهکار
برگردان: دکتر شهرام شیخ زاده

نوآم چامسکی، زبانشناس نامدار و روشنفکر سیاسی امریکایی، سه شنبه بیست و سوم مارچ دوهزارو ده میلادی و در یک صد و دهمین زادروز اریش فوروم (1900-1980) در شهر اشتوتگارت آلمان، به دریافت جایزه اریش فروم (3)، برای سال 2010  نایل گشت. ارج نهادن بر زندگی پژوهشی نوآم چامسکی و به ویژه ”داوری  مستقل او از افکار عمومی” انگیزه ی انجمن بین المللی اریش فوروم برای دادن این جایزه به بود.
آنچه را می خوانید برگردان سخنرانی وی برای دریافت این جایزه است:
پرزیدنت کاملا حق داشت که ” آفت شوم تروریسم ” را محکوم کند. این بخشی از سخنان رونالد ریگان است هنگامی که وی در سال  1981  زمام امور را بدست گرفت و اعلام کرد مبارزه با تروریسم بین المللیِ دولتی در کانون سیاست خارجی او قرار خواهد داشت. “آفت عصر نو”  و ” بازگشت به بربریت در عصر ما ” مضامین تبلیغاتی دستگاه  دولتی او بودند.
هنگامی که جورج دبلیو بوش بیست سال بعد از آن “جنگ با ترور” را اعلام کرد، در واقع همان تکرار اعلام جنگ ریگان بود، این یک واقعیت مهم است که اگر بخواهیم ماهیت شوم بلای تروریسم را درک کنیم، یا از آن مهم تر، اگر بخواهیم خودمان را درک کنیم، این اعلام جنگ ریگان ارزش آنرا دارد که  از سوراخ خاطرات ” ارولزی ” بیرون کشیده شود. برای این که بدانیم وظیفه ای مهم تر از خود شناسی وجود ندارد نیازی به پیشگوی معبد معروف دلف نداریم. اجازه بدهید در این مورد، در حاشیه  اشاره ای باحوال شخصی خود بکنم و بگویم تقریبا هفتاد سال پیش هنگامی که برای نخستین بار با اثری از اریش فوروم روبرو  شدم ضرورت پر اهمیت این امر بر من روشن شد، یعنی با خواندن نوشته ی کلاسیک او در باره ی هراس از آزادی در روزگار کنونی و راه باریک و اسف باری که فرد آزاد مدرن میل دارد در آن گام بگذارد و  کوشش او برای فرار از تنهایی و عذابِ روانیِ در هم آمیخته با آزادی نویافته. همه این ها دید گاه هایی هستند که متاسفانه امروز اهمیت بسیار دارند.
دلایلی که چرا جنگ ریگان با ترور در بایگانی واقعیات ناپسند مدفون گشت قابل درک و گویای نکاتی فراوان در باره ی خود ما هستند. زیرا جنگ ریگان با ترور ناگهان تبدیل به یک جنگ تروریستی فجیع با صد ها هزار جسد شکنجه و تکه تکه شده در ویرانه های آمریکای مرکزی شد. ده ها هزار نفر دیگر در خاورنزدیک و حدود یک و نیم میلیون نفر در آفریقای جنوبی که در پی ترور دولتی کشته شدند. البته روشن است که برای هر یک از این اعمال وحشیانه بهانه ای وجود داشت. همیشه وقتی پای زور بمیان می آید همین طور است. اشغال لبنان توسط اسراییل در سال 1982 که به کشته شدن 15 تا 20 هزار نفر انجامید و بخش هایی از جنوب لبنان و شهر بیروت را ویران کرد با پشتیبانی مؤثر دولت ریگان صورت گرفت و به بهانه ی دفاع از اسراییل در برابر موشک های جنبش رهایی بخش فلسطین که از جلیله پرتاب می شد صورت پذیرفت. این یک افسانه دروغین و وقیحانه بود، اندک زمانی بعد اسراییل اعتراف کرد که ادعای تهدید این کشور از سوی جنبش رهایی بخش فلسطین دیپلماسی محض بوده و زمینه را برای تصرف سرزمین های اشغالی توسط اسراییل محکم می کرده است.
در آفریقا نیز جنگ با تروریسم بهانه ای برای حمایت از دولت تبعیض نژادی و در حال احتضار آفریقای جنوبی بود. ادعا  شد که ضرورت حکم می کند تا از دولت سفید پوست آفریقای جنوبی در برابر ” بدترین گروه تروریست جهان ” دفاع شود، منظور حزب کنگره ملی نلسون ماندلا بود که در سال 1988  از دیدگاه واشنگتن ” بدترین تروریست های جهان ” بودند. در دیگر موارد نیز بهانه ها از همین دست بودند.
اکثر قربانیان تروریزم دولتی ریگان مردمان بی دفاع غیر نظامی بودند، فقط یک بار قربانی یک دولت بود، یعنی نیکاراگوا، که توانست در عرصه قضایی از خود دفاع کند. نیکاراگوا به دادگاه بین المللی شکایت کرد. دادگاه بین الملل نیز  ایالات متحده آمریکا را- بزبان غیر فنی بگوییم –  به جرم ترور بین المللی – محکوم کرد. چون ایالات متحده آمریکا  از پایگاه نظامی خود در هندوراس نیکاراگوا را مورد حمله قرار داده بود. آمریکا مجبور شد به حملات خود پایان بخشد و مبالغ قابل ملاحظه ای خسارت بپردازد. اما آنچه بسیار آموزنده است دنباله این واقعه است.
پاسخ کنگره آمریکا به حکم دادگاه به این صورت بود که بر بودجه ی ارتش مزدوری که تحت هدایت آمریکا به نیکاراگوا حمله کرده بود افزود. همزمان با آن، مطبوعات، دادگاه بین المللی را محکوم کردند و دادگاه را ” مکان خصومت ورزی” خواندند و به این دلیل فاقد اهمیت دانستند. ولی همین دادگاه را چند سال  قبل از آن، هنگامی که به سود آمریکا و علیه ایران رای داد، بسیار با اهمیت می دانستند. واشنگتن (در مورد نیکاراگوا) به حکم دادگاه بی اعتنایی کرد و در کنارمعمرالقذافی و انور خوجه قرار گرفت. پس از آن لیبی و آلبانی بر خلاف آمریکا، در این گونه مسایل در کنار کشور های وفادار به قانون قرار گرفتند و آمریکا از لحاط بین المللی به کلی منزوی شد. نیکاراگوا مسئله خود را در شورای امنیت سازمان ملل مطرح کرد و شورا دو قطعنامه مطرح کرد واز تمام کشور های عضو خواست تا  به قوانین بین المللی احترام بگذارند. آمریکا با استفاده از حق وتو مانع تصویب قطعنامه شد. انگلستان و فرانسه هم به حمایت از آمریکا رای بی طرف دادند. همه این رخداد ها دور از توجه افکار عمومی صورت گرفتند و از حافظه تاریخی حذف شدند.
آنچه به فراموشی سپرده شده – یا بهتر بگویم، هرگز مورد توجه قرار نگرفت – این واقعیت بود که ” مکان خصومت ورزی “„“hostile forum” “  به معنی واقعی کلمه به هر دری می زد تا ارادت خود را به واشنگتن ثابت کند. دادگاه بین المللی تقریبا هیچ یک از تقاضا های نیکاراگوا را که یک استاد برجسته حقوق بین الملل از دانشگاه هاروارد تهیه می کرد، نپذیرفت، با این استدلال که ایالات متحده آمریکا در سال 1946  دادگاه بین الملی را با این شرط به رسمیت شناخته که اگر از آمریکا شکایتی بشود که مبنای آن قرارداد های بین المللی باشد، دادگاه مجاز به پذبرفتن آن شکایت نیست. بویژه شکایاتی که براساس منشور سازمان ملل و یا سازمان های ایالات آمریکا باشند. حاصل آنکه آمریکا برای خوداین حق را قایل است که مرتکب هرنوع تجاوز یا جنایتی  بشود که حتا به مراتب سنگین تر از عملیات تروریسم بین المللی باشد. دادگاه بین المللی این استثناء را محترم شمرد، که خود منشاء پرسش های فراوان دیگری است که به عرصه  استقلال و حکمرانی بر جهان ارتباط پیدا می کند و من از طرح آن چشم می پوشم.
وقتی ما به تجزیه و تحلیل ” آفت شوم تروریسم ”  می پردازیم وقایعی از این دست باید در صدر قرار گیرند. این را نیز باید بیاد آریم که گرچه  درسال های ریگان، شالوده  تاریخچه تروریسم ریخته می شود، ولی تروریسم  فصل نا آشنایی  از افراط گرایی و  نمایشگر انحراف از قاعده نیست. ما همین پدیده را در پایان طیف سیاسی، در دولت جان اف. کندی نیز مشاهده می کنیم. نمونه کوبا آنرا به روشنی نمایش می دهد. افسانه ای سخت جان، که پژوهش های  علمی، امروز بطلان آنرا ثابت کرده، مدعی است که انگیزه آمریکا برای اشغال کوبا در سال 1898 دفع خطر  اسپانیا  بود. اما نیت اصلی آمریکا از اشغال کوبا عقیم ساختن پیروزی قریب الوقوع جنبش کوبا برای  رها ساختن خود از تسلط اسپانیابود و قصد آمریکا تبدیل کوبا به مستعمره خود بود. سرانجام کوبا در سال 1959 خود را آزاد ساخت و  واشنگتن را به حیرت واداشت. متعاقب این جریان، دولت آیزنهاور، طی چند ماه نقشه ای محرمانه برای ساقط کردن دولت کنونی کوبا طرح کرد بمب اندازی در پیش گرفت و دست به محاصره اقتصادی کوبا زد. یکی از مقامات برجسته وزارت خارجه آمریکا اندیشه ای را که در پس این نقشه نهفته است چنین توصیف می کند :” راه از بین بردن کاسترو آنست که مردم بدلایل اقتصادی ناراضی شوند، از او روی برگردانند و او را ساقط کنند  به این دلیل باید از هر فکری  که به تضعیف اقتصاد کوبا، ایجاد گرسنگی  و نومیدی در مردم بیانجامد استفاده کرد”.
دولت تازه منتخب کندی (در سال 1961) اجرا و ادامه این برنامه را بعهده گرفت. دلایل آن نیز در یک گزارش محرمانه داخلی، که انتشار آن  اینک آزاد گشته، با صراحت بیان شده است. دست یازیدن به خشونت و حلق آویز کردن اقتصاد کوبا واکنش علیه ” مقاومت موفق” کوبا علیه سیاست آمریکا در 150 سال گذشته است.
بنا بر این علت روس ها نبودند بلکه دکترین مونرو بود که بر اساس آن واشنگتن به خود حق می داد  در آن منطقه قدرت مسلط باشد.
نگرانی دولت کندی بسیار فراتر از حد لازم برای مجازات این مقاومت موفق بود. ترس دولت او از این بود که نمونه کوبا دیگران را هم به این فکر بیاندازد که ” خود زمام کار را بدست گیرند “. این فکری بود که برای مجموعه قاره جذابیت بسیار داشت، زیرا ” تقسیم  زمین و دیگر اشکال ثروت ملی، در وحله اول به سود طبقات ثروتمند تمام می شد و بعد تهی دستان و کم بضاعتان بودند که تحت تاثیر انقلاب کوبا خواستار زندگی بهتر بودند”. این ها مضمون هشداری بود که کندی پس از گرفتن زمام کار در دست، از آرتور شلزینگر، مورخ لیبرال و مشاور خود برای امور آمریکای لاتین، دریافت داشت. سیا این تحلیل را با این تفسیر تایید کرد که ” سایه کاسترو  بر تمام قاره می افتد، زیرا مناسبات اقتصادی و اجتماعی در آمریکای لاتین سبب برانگیختن اعتراض مخالفان و مبلغان تغییرات بنیادین، به مقامات حاکم بر جامعه می گردد  ” و کوبای کاسترو می تواند برای آنها نمونه باشد. بر طرح موجود برای  اشغال کوبا جامه عمل پوشانده شد. و وقتی که نقشه در خلیج خوک ها با شکست مواجه گشت، دولت کندی دست به یک جنگ تروریستی وسیع زد. پرزیدنت کندی  مسئولیت اجرای کار را بدست برادر خود، رابرت کندی سپرد، که بقول آرتور شلزینگر، نویسنده  زندگینامه ی او، فروریختن “تمام هول و هراس های جهان” بر سر کوبا، در صدر اولویت های مورد نظر او قرار داشت. این جنگ تروریستی یک موضوع فرعی نبود. این یکی از عوامل اصلی در راندن جهان به مرز یک جنگ اتمی بود که پس از حل بحران راکت ها، به شدت سابق ادامه یافت. این جنگ تروریستی که مبداء آن خاک ایالات متحده آمریکا بود در طول تمام سده گذشته ادامه داشت. گرچه در سال های اخیر واشنگتن دست به ترور تازه ای علیه کوبا نزده بلکه فقط برای عملیات تروریستی دیگران پایگاه در اختیار گذاشته  و تا امروز محل عقب نشینی برخی از بدترین تروریست های بین المللی بوده،  که فهرست جنایات آنها بلند است. از جمله: اورلاندو بوش، لوییز پوسادا کاریلس و بسیاری دیگر که اگر غرب روزی بخواهد واقعا علیه تروریسم مبارزه کند نام آنها  شناخته شده است. در این زمینه، مفسرانی که حسن نیت دارند، از یادآوری دکترین بوش  اجتناب می کنند. بوش هم زمان با اعلام آمادگی برای حمله به افغانستان تبلیغ می کرد: کسی که به تروریست ها پناه بدهد جرمش به سنگینی خود تروریست هاست و باید به همان صورت با او برخورد شود، یعنی باید بداند که  خاکش بمباران و اشغال خواهد شد.
شاید به حد کافی روشن شده باشد که تروریزم دولتی بین الملل در گستره ی سیاسی یک ابزار آزموده شده و موثر سیاسی به حساب می آید. با این وجود ریگان نخستین رییس جمهور در دوران معاصر بود که با وقاحت تمام زیر سرپوش “  جنگ با تروریسم” خود “آفت شوم تروریسم “  را به میدان آورد.
وقاحت ترور دولتی کابینه ی ریگان دست کمی از وسعت آن نداشت. در این مورد فقط  از یک نمونه  یاد می کنم. در آپریل 1986 نیروی هوایی آمریکا لیبی را بمباران کرد و سبب مرگ ده ها شهروند غیر نظامی شد. میل دارم تصریح کنم که در روز بمباران، در حدود ساعت هژده و سی دقیقه، دوست قدیمی من، چارلز گلاس، که بعنوان خبرنگار  ای- بی- سی- در خاور نزدیک کار می کرد، از تریپولی به من زنگ زد و توصیه کرد اخبار ساعت نوزده تلویزیون را تماشا کنم. در سال 1986  برنامه اصلی اخبار در تمام فرستنده های تلویزیونی در ساعت نوزده پخش می شد. درست سر ساعت نوزده گویندگان اخبار تمام شبکه های تلویزیونی اعلام کردند که برنامه را به لیبی وصل می کنند و بمباران تریپولی و بنغازی را توسط هواپیما های آمریکایی بصورت زنده به نمایش گذاشتند. این نخستین بار بود در تاریخ که یک بمباران برای پخش در ساعت اصلی خبر تلویزیون صحنه سازی شده بود، کاری که از لحاظ منطقی انجامش اصلا کار ساده ای نبود. در آن زمان بمب افکن های آمریکایی اجازه عبور از آسمان فرانسه را نیافتند و مجبور بودند راه خود را دور کنند و پس از عبور از آسمان اقیانوس اطلس درست سر ساعت پخش اخبار خود را به محل برسانند. پس از پخش صحنه های حیرت انگیز شهرهای سوزان لیبی فرستنده ها  به استودیوی خود در واشنگتن بازگشتند، بجایی که گزارشی جدی در باره ی دکترین تازه آمریکا داده می شد مبنی بر ” دفاع از خود دربرابر  حملات آینده ” که طبق این تعریف آمریکا در برابر ترور لیبی از خود دفاع کرده بود. سخنگویان دولت  به آگاهی شهروندان کشور رسانیدند که طبق اطلاعاتی که در دست است لیبی چند روز پیش در یک دیسکوتک در برلین  بمبی منفجر کرده که در اثر آن یک سرباز آمریکایی کشته شده است. اندک زمانی بعد میزان صحت قطعی اخبار ادعایی به صفر رسید و پذیرفته شد که خبر درست نبوده است، البته پس از آنکه از خبر جعلی بهره ی مطلوب گرفته شده بود.  هیچ کس نپرسید  که آیا  انفجار در دیسکوتک می تواند اصلا توجیهی برای حمله ی تبهکارانه به شهرونداتن غیر نظامی لیبیایی باشد.
رسانه ها  اشاره ای به تنظیم زمانی و عجیب حمله هوایی آمریکا به لیبی  نکردند. مفسران، بیشتر از قاطعیت اطلاعات واشنگتن – که در حقیقت وجود خارجی نداشت- و احترام واشنگتن به قانون در شور و شعف بودند. دبیران روزنامه نیویورک تایمز در واکنشی که نمونه وار بود نوشتند “حتا آن شهروندان  آمریکایی که بسیار دقیق و سختگیر هستند نیزحمله آمریکا  به لیبی را تایید و تشویق می کنند…ایالات متحده (قذافی را) با ملاحظه تمام و رعایت کامل  تناسب، مجازات کرد” دلایل مسئولیت لیبی در انفجار دیسکوتک “با وضوح تمام در برابر افکار عمومی قرار گرفت” و “بعد به هیات داوران دولت های اروپایی عرضه شد که فرستادگان ویژه ی آمریکا تلاش می کنند با ارایه اسناد به آنان موافقت شان را برای یک اقدام هماهنگ علیه رهبری لیبی جلب کنند”.  آنچه که  در این میان به هیچ رو مورد توجه قرار نگرفت این بود که اصلا دلیل قابل قبولی ارایه نشده بود و واکنش ” هیئت داوران  “در واقع همراه با شک و تردید بسیار بود، به ویژه دولت المان، با وجود پیگیری جدی هیچ نشانی از عامل انفجار نیافته بود. این نکته هم که ” هیات داوران ” از دولت ایالات متحده آمریکا خواستند که هر نوع اقدامی رااین مورد متوقف سازد دیگر اهمیتی نداشت.
زمان بمباران لیبی دقیقا با زمان رای گیری  کنگره  در باره ی کمک آمریکا  به نیروهای اعزامی ترور علیه نیکاراگوا، تنظیم شده بود. برای کسب اطمینان از این که تنظیم وقت دقیق بوده است، ریگان صراحتا ارتباط آنرا بیان داشت. او یک روز پس از بمباران  در یک سخنرانی گفت:” اجازه می خواهم مجلس (کنگره آمریکا را قبل از رای گیری که قرار است در این هفته صورت گیرد متوجه  سازم که  قذافی ) این تروریست مادرزاد، 400 میلیون دلار و یک انبار اسلحه به نیکاراگوا فرستاده، تا جنگ را به خاک آمریکا بکشاند. او از کمک به نیکاراگوا  بخود می بالد زیرا نیکاراگوا از خاک آمریکا علیه آمریکا می جنگد”. یعنی خاک  نیکاراگوا خاک آمریکاست. این فکر که این “سگ دیوانه” جنگ خود را به خاک ما می کشد، از جذابیتی برخوردار بود که خالی از تاثیر نبود. آنطور که  مطبوعات سراسر کشور نوشتند بمباران لیبی موضع ریگان را در برابر  کنگره، در مورد مسایلی چون بودجه نظامی و کمک برای ” کنتراها ” در نیکاراگوا، تحکیم کرده است.
این ها تنها نگاهی کوتاه به سهم ریگان در  تروریسم (دولتی) بین الملل بود. آنچه بیش از همه به درازا کشید ایجاد جنبش جهاد در افغانستان بود .
دلایل آن را رییس بخش سیا در اسلام آباد که خود شخصا  آن برنامه را هدایت کرده، توضیح داده است. بنا بگفته او هدف ” کشتن سربازان روسی ” بود، یک ” هدف شریف”  که او همانقدر “عاشق” آن است که رییس اش در واشنگتن. این مسئول جاسوسان تاکید می کند که  موضوع “رهایی افغانستان” نیست و به نظر کارشناسان، سیاست آمریکا، حتا احتمالا، سبب تعویق عقب نشینی روس ها هم شده است. ریگان با غریزه خطاناپذیر خود برای کمک به خشن ترین تبهکاران، گلبدین حکمتیار را برای دریافت کمک های سخاوتمندانه آمریکا انتخاب کرد که معروف بود در کابل اسید بصورت زنان می ریخته و حالا یکی از رهبران شورشیان در افغانستان است که بنا بقول رسانه ها، ممکن است بزودی به دیگر “جنگ سالارانی” به پیوندد که مورد حمایت دولت های غربی هستند. ریگان به ضیاء الحق، که در میان دیکتاتورهای پاکستان از همه بدتر بود نیز کمک های سخاوتمندانه کرد. یعنی  به برنامه اتمی او و  اجرای برنامه تحکیم وتوسعه اسلام رادیکال در پاکستان، که  پولش را عربستان سعودی می پرداخت. به آسانی قابل درک است که این چه بار سنگینی برای این کشورهای مصیبت کشیده و برای جهان است.
آفت تروریسم دولتی در نیمکره غربی، در سال 1964 گریبانگیر برزیل شد. برزیل در پی یک کودتا  به یکی از نخستین کشور ها در زنجیره ی کشورهای نئوفاشیستی ملی امنیتی تبدیل گشت، به بلایی تبدیل شد که تا آنزمان در در این نیمکره نمونه ای نداشت.
در پس این جریان، مانند همیشه واشنگتن قرار داشت و از این جریان طبق “هدایت بین المللی”  شکل ویژه ای از اعمال خشونت و تروریسم دولتی بوجود آمد.  هدف کارزاری که در برزیل بوجود آمد، به میزان وسیعی، جنگ با کلیسا بود. کشتار شش روشنفکر برجسته آمریکای لاتین، فقط چند روز پس از فروریختن دیوار برلین، در نوامبر سال 1989 تنها یک رخداد سمبلیک نبود. این شش روحانی ژزوییت بوسیله  نیروی ویژه ی گردان سالوادور به قتل رسیدند که تازه پس از گذراندن دوره آموزشی در “مدرسه جان اف کندی برای آموزش نیروهای ویژه”،- در کارولینای شمالی-، بازگشته بودند.  در نوامبر گذشته تازه  معلوم شد – البته در بی آن که مورد توجه خاص قرار گرفت -، که فرمان قتل را فرمانده ارتش و ستاد او امضا کرده بودند، همه آنها چنان ارتباط نزدیکی با پنتاگون و سفارت آمریکا داشتند که نمی توان تصور کرد واشنگتن از نقشه آنها، با چنین ابعادی، بی خبر بوده باشد. این گردان ویژه در سال های هراس انگیز دهه ی هشتاد سده بیستم رد پای خونینی از خود بر جای نهاده بود. نخستین قربانی آن کاردینال رومرو ” صدای ستمدیگان ” بود، که قاتلانش از میان همین محافل برخاسته بودند.
قتل روحانیان ژزوییت ضربه نابود کننده ای بر پیکرالهیات رهایی بخش بود. آن جنبش قابل توجهی که قصدش احیای مسحیت و مبتکر آن پاپ یوهانس بیست و سوم بود. او بود که دومین مجمع بزرگ واتیکان را افتتاح کرد. این مجمعی بود که به قول هانس کونگ، عالم برجسته الهیات و مورخ، می بایست آغاز دورانی تازه در تاریخ کلیسای کاتولیک گردد. با الهام گرفتن از شورای مشاورات کلیسای کاتولیک، کاردینال های آمریکای لاتین “راه تنگدستان” را بر پاساختند و صلح دوستی قاطع را برگزیدند. اصلی که پس از تصمیم امپراتور کنستانتین، به پذیرش مسیحیت بعنوان مذهب رسمی امپراتوری رم، منسوخ شده بود. به قول هانس کونگ تصمیم امپراتور “یک  انقلاب بود” که کلیسای تحت تعقیب را به کلیسای تعقیب گر تبدیل کرد. دومین  شورای مشاورات ( کنسیل) تلاشی بود برای احیاء آموزه ی مسیحیت در دوران پیش از کنستانتین بزرگ. یاران کلیسا از بالا تا پایین به گسترش آموزه های مسیحیت در میان تنگدستان و مظلومان آمریکای لاتین پرداختند، به “هیات” های مذهبی پیوستند و تهیدستان را دلگرمی دادند که سرنوشت خود را خود بدست گیرند و باهم به زندگی نکبت بارِ و نبرد هر روزه ی رساندن امروز به فردا را، درحوزه تسلط ایالات متحده آمریکا پایان بخشند.
واکنش در برابر این ارتداد سنگین زود پدیدار شد. نخستین تیر، کودتای نظامی 1964 در برزیل بود که نقشه آن درزمان حیات جان اف کندی طرح شده بود و دولتی را که اندکی بوی سوسیال دموکراسی می داد سرنگون ساخت و رژیم شکنجه و خشونت را جای آن نشاند. آن کارزار با قتل روشنفکران ژزوییت، بیست سال پیش پایان یافت. در باره اینکه نخستین ضربه برای فروپاشی دیوار برلن را که وارد آورد بحث و گفتگوهای فراوان شده اما در باره اینکه مسئولیت سرکوب وحشیانه ی تلاش برای احیای آموزه مسیحیت کیست یک کلام گفته نمی شود.
مرکز  Washington’s School of Americas  که بدلیل آموزش دادن به کماندوهای مرگ آمریکای لاتین بد نام است، با کمال افتخار برای خود تبلیغ می کند که “پیروزی بر الهیات رهایی بخش با کمک ارتش آمریکا ممکن شد” – تردیدی نیست که این تبلیغ با حمایت واتیکان صورت می گیرد که خود ابزار ملایم اخراج از کلیسا و سرکوب آموزش های مخالف را بکار می گیرد.
حتما به یاد دارید که در نوامبر (2009) گذشته بیستمین سالگرد آزادی اروپای شرقی از استبداد روسی جشن گرفته شد، آن گونه که واسلاوهاول بیان کرد: پیروزی نیروهای ” عشق، تساهل، دوری از خشونت، روح انسانیت و گذشت”.. ولی کشتار بیرحمانه ی هم عصران السالوادوری او چند روز پس از فروریختن دیوار کمتر، یا بهتر است بگویم اصلا مورد توجه قرار نگرفت. من تردید دارم که بتوان حتا اشاره ای کوتاه به این نکته یافت که معنای این کشتار دلخراش چیست: پایان یک دهه ترور وحشیانه در آمریکای مرکزی و پیروزی نهایی “بازگشت به بربریت در عصر ما  “ („return to barbarism in our time “)  ، که با کودتای 1964 در برزیل آغاز شد و بدنبال آن  بسیاری از انسان های مذهبی قربانی شدند و با این کشتار  به آموزه های”نادرست” دومین شورای کلیسای کاتولیک پایان داده شد.  معنای “عصرعشق، تساهل، دوری از خشونت، روح انسانیت و گذشت” این نیست.
صبر کنیم و ببینیم در سی امین سالگرد قتل “صدای ستمدیدگان”، که هنگام خواندن دعا در کلیسا به قتل رسید، چگونه از او یاد خواهد شد، یاد از کسی که چند روز قبل از قتلش با نامه ای که به پرزیدنت کارتر نوشته بود، متضرعانه و متاسفانه بدون نتیجه، تقاضا  کرده بود کمک به خونتای نظامی را  قطع کند، خونتایی که ” فقط می داند مردم را چگونه سرکوب و منافع الیگارشی السالوادور را چگونه حفظ کند”. رومرو هشدار داده بود که خونتا  کمک هایی را که دریافت می دارد صرف متلاشی کردن سازمان های مردمی می کند که مردم برای حفظ حقوق بشری خود از آن ها استفاده می کنند”.  و درست همین گونه هم شد. و  فردا که سال روز آن قتل فرا خواهد رسید می تواند برای ما بسیار آموزنده باشد.

تضاد میان مراسم تجلیل در ماه نوامبرگذشته، به مناسبت سقوط استبداد دشمن و سکوت در مورد قساوت های منطقه خودمان آن چنان شدید است که برای نادیدن آن باید خیلی به خود فشار آورد. این سکوت پرتو خوش آیندی بر فرهنگ اخلاقی و معنوی ما نمی افکند. این امر در مورد نگاه به گذشته و  ارزیابی  دوران پرزیدنت ریگان، رییس جمهور آمریکا نیز صادق است. این افسانه را که در آنزمان چه دست آورد هایی داشته ایم، می توانیم به کنار نهیم، گرچه ممکن بود کیم ایل سونگ را به شگفتی آورد. دست آوردهای ریگان، عملا باد هوا شده است. هرچند که  پرزیدنت باراک اوباما از او تجلیل کرده و او را ”شخصیتی تحول پذیر” خوانده است.
درموسسه معروف  Hoover Institute (4)  در دانشگاه استانفورد ریگان را غولی تصویر  کرده اند که گویی ” با یک گام از این سوی کشور به آن سو میرود و با نگاهی گرم و روحی پر مهر، از بالا به ما می نگرد”. وقتی ما با هواپیما به واشنگتن پایتخت کشور می رویم یا در فرودگاه بین المللی ریگان پیاده می شویم، یا اگر بیشتر دوست داشته باشیم در فرودگاه بین المللی  جان فوستر دالس، – یکی از افتخارات این شخص که  فرودگاه را به نام او خوانده اند این بود که دولت هایی را که با رای دموکراتیک انتخاب شده بودند ساقط کرد، در ایران و گواتمالا و پس از آن جای مصدق را حکومت شکنجه و ترور شاه گرفت و چندین حکومت تروریستی،از بد ترین انواع آن را، در آمریکای مرکزی بر سر کار آورد. قهرمانی های تروریستی این موکلی که واشنگتن در گواتمالا بر سر کار آورد در سالهای 1980 به مرز کشتار قومی رسید، در حالیکه ریگان، Ríos Montt (5) ،این قسی ترین قاتل گواتمالا را ”مردی با پاک ترین شخصیت فردی” توصیف می کند ” که خود را کاملا وقف دموکراسی کرده است ” ولی سازمان های حقوق بشری ” با اتهامات نادرست برخوردی دور از انصاف با او می کنند”.
از زمانی که ریگان در سال 1981 ” جنگ با ترور ” را اعلام کرد، من در باره ی تروریسم بین المللی مطالبی نوشته ام و در نوشته های خود تعریف رسمی ” تروریسم ” را به آن صورت که در کتاب های حقوقی آمریکا و انگلیس تثبیت  و در کتابهای دستی ارتش توصیف شده است مبنا قرار داده ام. طبق یک تعریف رسمی و کوتاه  تروریسم عبارت است از”به کار بردن خشونت حساب شده، یا تهدید به اِعمال زور برای رسیدن به اهدافی که جنبه سیاسی، مذهبی یا ایدئولوژیک دارند(….) از طریق ارعاب ( ترس انداختن در دل کسی)، اجبار یا ترساندن ” . تمام آن چیزهایی که من تاکنون نوشته ام با این تعریف انطباق دارد ولی از لحاظ فنی نکته ای هست که در تعریف  آمریکایی و انگلیسی مقوله تروریسم آورده نشده و آن تروریسم دولتی بین المللی است.
درست به همین دلیل تعاریف رسمی بدرد نمی خورند. این تعریف ها آن تفاوت اساسی را روشن نمی کنند: این تعریف ”تروریسم باید به گونه ای طراحی شود که در برگیرنده تروریسم آنها علیه ما باشد ولی مشمول تروریسم ما علیه آنها، که اغلب بسیار افراطی تر است نگردد. ایجاد یک تعریف جامع تر کاری بسیار دشوار است. از سالهای 1980 کنفرانس های علمی، نشریه های آکادمیک و سمپوزیوم های بین المللی فراوان در پی یافتن تعریف ”تروریسم” بوده اند. در مباحثات عمومی  این مسئله خود را نشان نمی دهد.
تعریف رسمی تروریسم در ذهن آن گروه های تحصیل کرده که از آن برای توجیه اقدامات دولتی یا کنترل اهالی کشور استفاده می کنند کاملا جا افتاده است.
بنا بر این، عرف را مبنا قرار می دهیم و توجه خود را بر تروری متمرکز می سازیم که ما را آماج خود ساخته است. این نکته مضحک نیست و گاه در سطحی بسیار رفیع قرار می گیرد. تبهکارانه ترین عمل تروریستی بین المللی در دوران معاصر انهدام مرکز بازرگانی جهانی در 11 سپتامبر 2001 بود. امروز همه  آن را  ” یازده سپتامبر ” می خوانند. در این ” جنایت علیه بشریت ” تقریبا سه هزار نفر کشته شدند. تروری که به توصیف رابرت فیسک، خبرنگار انگلیسی در خاورنزدیک،  ” با  پلیدترین  میزان خباثت و توحش باور نکردنی ” صورت گرفت. تقریبا همه معتقدند که ” یازدهم سپتامبر ” جهان را تغییر داد.
گرچه این جنایت تکان دهنده بود ولی جنایتی بدتر از آن هم ممکن است. فرض کنیم القاعده مورد حمایت ابر قدرتی قرار گیرد که هدفش ساقط کردن دولت آمریکا باشد. فرض کنیم که حمله موفقیت آمیز بوده و القاعده کاخ سفید را بمباران کرده، پرزیدنت کشته شده،  یک دیکتاتور نظامی خشن، هم زمام کار را در دست گرفته، 50 تا 100 هزار نفر کشته و 70 هزار نفر به سخت ترین صورت شکنجه شده اند. باین ترتیب  واشنگتن تبدیل می شود به مرکز اداره ترور و تخریب در سراسر جهان، تا از آنجا ترور افراد در سراسر جهان سازمان داده شود و تا ” کشورهای ملی امنیتی ” در خارج بر پاگردند، که در آنها هم به همان اندازه قتل ها و شکنجه های بی پروا صورت پذیرد. باز هم فرض کنیم که این دیکتاتور گروهی مشاور اقتصادی از خارج استخدام کرده که طی چند سال اقتصاد داخلی را به وضعی فاجعه آمیز در آورده اند که در تاریخ آن کشور مانند نداشته است. در حالی که به مبتکران پر افتخار این فاجعه پشت سر هم جایزه نوبل و جوایز دیگر می دهند. اینها می تواند به مراتب بدتر از فاجعه ” یازدهم سپتامبر ” باشد.
و همه ما در حقیقت باید بدانیم که این صحنه را نباید در خیال مجسم کنیم چون در واقع بوقوع پیوسته است. در شیلی، در یک روز رخ داد، که مردم آمریکای لاتین آنرا  ”یازدهم سپتامبر اول ” نام نهاده اند، زیرا آن واقعه (کودتای نظامی) در یازدهم سپتامر 1973 روی داد. من در توصیفی که کردم تنها و تنها یک عنصر را تغییر داده ام، یعنی نفوس دو کشور شیلی و آمریکا را در تناسب با هم قرار داده ام و تعداد قربانیان را بر این مبنا محاسبه کرده ام تا بتوانم تناسب درست را تجسم بخشم. ولی ” یازدهم سپتامبر  اول “، بدلایل روشن، تاریخ را تغییر نداد. چون یک واقعه ی خیلی عادی بود. در واقع روی کار آوردن رژیم پینوشه فقط یک رویداد از سلسله رویدادهایی بود که با کودتای 1964 در برزیل آغاز شده بود و بعد با شیوه های مشابه و یا حتا بدتر، در دیگر کشورها تکرار شد، تا سر انجام، به دوران ریگان در سال   1981 که آمریکای مرکزی را در بر گرفت، رسید.
از دیدگاه ریگان و در انطباق با نظر اساسی او در باره ی خشونت دولتی، رژیم ژنرال های آرژانتین در درجه اول قرار داشت. خونتای نظامی آرژانتین در میان تمام رژیم های کودتایی با فاصله زیاد درنده خو ترین آن ها و همآهنگ با موضع ریگان در مورد خشونت دولتی بود.
این واقعیات ناخوشآیند را به کنار می نهیم و به دیدگاه خود در محدوده ی تعریف رسمی دکترین ” تروریسم ” باز می گردیم. بنا را بر این می گذاریم که جنگ با ترور، آنگونه که جورج دابلیو بوش، روز یازده سپتامبر 2001 اعلام کرد، واقعا هدفش پایان بخشیدن به این بلای بین المللی بوده است. برای رسیدن به این هدف برداشتن گام های عاقلانه ممکن بود. انفجار وحشیانه یازده سپتامبر را حتا برخی از گروه های جنبش جهادی بشدت محکوم کردند. یک گام سازنده می توانست  منزوی کردن القاعده و تقویت مخالفان آن  و همه آن کسانی باشد که گرایشی به این کار داشتند. ولی به نظر می رسد که چنین فکری حتا مطرح هم نشده باشد. به جای آن، دولت بوش و هم پیمانانش تصمیماتی گرفتند که به روند وحدت در میان  نیروهای جنبش جهاد و جلب نیروهای تازه برای اهداف آن، کمک هم کرد و ادعای آنها را که جنگ با اسلام است،  مورد تایید قرار داد.
بوش و هم پیمانانش نخست افغانستان و بعد عراق را اشغال کردند  و برای تحکیم قدرت دولتی به کل بر روی به خشونت، به شکنجه زندانیان و به انتقال آنها به زندان های مخفی  خارج از مرزها آوردند. با ماموریت از سوی سیا   Michael Scheurer (6(   که از سال ها پیش وظیفه داشت رد پای القاعده را پیدا کند، به روشنی به این نتیجه می رسد که ” ایالات متحده تنها متحد باقی مانده و اجتناب ناپذیر القاعده است “.
سرهنگ آمریکایی Matthew Alexander (7) نیز، که در میان افسران بازپرس، احتمالا بیش از همه جدی تلقی می شود،  شخصی است که توانست  با کسب اطلاع از منابع خبری خود محل ابوموسی السکراوی، مرد شماره یک القاعده در عراق را کشف و او را دستگیر کند. آلکساندر هیچ  ارزشی برای باز پرسی توام باشکنجه، که دولت بوش خواستار آن بود، قایل نیست. او نیز چون دیگر همکارانش، افسران باز پرس F B I ، معتقد است که روش مورد پسند رونالد رامسفلد، وزیر دفاع و چنی معاون جورج بوش، که خواستار به کار بردن شکنجه و خشونت هستند به نتایج مطلوب و به دست آوردن اطلاعات مفید نمی انجامد، بلکه، بر عکس، با بکار بردن شیوه های انسانی، حتا می توان فرد مورد نظر را با موفقیت به تغییر جهت واداشت و او را  به یک همکار و منبع خبری قابل اعتماد تبدیل کرد. آلکساندر، نمونه اندونزی را مطرح می کند، که شیوه های متمدنانه باز جویی را به کار می برد و آمریکا را تحت فشار قرار می دهد که از این نمونه پیروی کند. با به کاربردن، شکنجه، که شیوه  خوشایند رامسفلد وچنی است، نه تنها اطلاعات مفیدی بدست نمی اید بلکه بر عکس تروریست های تازه ای نیز به میدان می آیند.
آلکساندر، پس از صد ها باز جویی، باین نتیجه رسید که انگیزه ی بسیاری از رزمجویان از خارج آمده  و متحدان آنها در وطن شان، برای آمدن به عراق و دست زدن به عملیات  انتحاری  و دیگر عملیات تروریستی، نشان دادن  واکنش  نسبت به بدرفتاری با زندانیان ابو غریب و گوانتانامو بوده است .آلکساندر معتقد است که احتمالا، تلفات جانی، که در اثر شکنجه ی رزمندگان جهاد، به سربازان آمریکایی وارد آمده  بیشتر از کل تلفات یازده سپتامبر است. مهم ترین نتیجه ای که از مطالعه ی پرونده باز جویی های انتشار یافته  بدست می آید این است که  رامسفلد و چنی، باز پرسان را زیر” شدیدترین فشار ها قراردادند” تا زندانیان را چنان زیر شکنجه قرار دهند تا  با اعتراف آنها  دلیلی برای اثبات این ادعای واهی بدست آید که صدام حسین با القاعده همکاری می کند.
حمله غافلگیرانه به افغانستان، در اکتبر 2001،  ” جنگ خوب ” نامیده می شود، اقدامی عادلانه برای دفاع از خود با هدف شریف دفاع از حقوق بشر در برابر طالبان شریر.  این ادعا که به عنوان یک اصل پذیرفته شده، چند مسئله به همراه آورده است. یکی اینکه هدف اولیه از بین بردن طالبان نبود. بلکه بوش به اطلاع مردم افغانستان رسانید : تا زمانی که طالبان بن لادن را تسلیم آمریکا کنند بمباران ادامه خواهد یافت، که اگر آمریکا شرط طالبان را پذیرفته بود احتمالا اینکار را می کردند. شرط آنها این بود که اگر آمریکا مدرکی برای اثبات مسئولیت  بن لادن در حمله های ” یازده سپتامبر ” دارد، آنرا ارایه کند. این خواست بدلایل روشن با تحقیر رد شد. هشت ماه بعد، رییس FBI، اجبارا اعتراف کرد که علیرغم تحقیقات وسیع و پیچیده بین المللی،  درباره این امر، هنوز هیچ مدرکی بدست نیامده است. پس با قاطعیت می توان گفت که در اکتبر 2001 هم  چنین مدرکی در دست نبوده است .آنها هیچ چیز در دست نداشتند جز آنکه رییس  FBI ” فکر می کرده “  نقشه سوء قصد در افغانستان کشیده شده و در امارات و آلمان  وارد مراحل اجرایی شده است.
سه هفته پس از بمباران افغانستان، هدف جنگ تغییر یافت و تبدیل به ساقط کردن رژیم طالبان شد. آدمیرال انگلیسی Michael Boyce (8)  اعلام کرد ، تا  زمانی که ” اهالی کشور موفق به تغییر رهبری کشور شوند  بمباران ادامه خواهد یافت ” – این یک نمونه کاملا واضح از کتاب درسی تروریسم بین الملل است.
این ادعا هم درست نیست که  ایرادی به حملات گرفته نشده بود. در واقع سازمان های امدادی بین المللی  یک صدا و رسا ایراد های خود را اعلام کرده بودند، که جنگ به تمام برنامه های کمکی آنها که به شدت مورد نیاز بود، پایان خواهد داد. طبق تخمین های آن زمان اعلام شده بود که ادامه ی زندگی پنج میلیون نفر به این کمک ها بستگی دارد و دو میلیون و نیم نفر نیز در خطر مرگ ناشی از گرسنگی قرا خواهند گرفت و اگر آمریکا و انگلیس حمله کنند اجرای این برنامه ها ممکن نخواهد بود. صرف نظر از اینکه  نگرانی های اعلام شده تحقق می یافت یا نمی یافت، بمباران یک نمونه ی قطعی از عمل تبهکارانه است.
افزون بر این، شخصیت های برجسته افغانی که مخالف طالبان بودند، بمباران ها را به شدت محکوم کردند، از جمله عبد الحق که در آمریکا از اعتبار ویژه بر خوردار بود و بعد از جنگ، پرزیدنت حمید کرزای از او بنام شهید یاد کرد. عبدالحق چند روز قبل از بازگشت به افغانستان، دستگیر شدن و به کشته شدنش توسط طالبان، بمباران افغانستان را محکوم کرد و از آمریکا انتقاد کرد، زیرا آمریکا حاضر نشد از تلاش های او و دیگران پشتیبانی کند تا ” طالبان را از درون به قیام برانگیزد “. عبد الحق گفت” بمباران ضربه تلخی است علیه این تلاش ها “. او مقاصد خود را بیشتر تشریح کرد و از آمریکا تقاضا کرد  به جای آنکه با بمباران تلاش های آنان را بر باد دهد، از آن ها ، هم مالی و هم غیر مالی حمایت کند. عبدالحق گفت ”آمریکا  می خواهد  زورش را نشان دهد، پیروز شود و دنیا را بترساند. آنها  نه اعتنایی به درد افغان ها دارند و نه به این که چقدر افغانی کشته  خواهد شد”.
اندک زمانی بعد هزار تن از رهبران قبایل افغانستان، در پیشاور، که بخشی از آنها در آنجا در تبعید بسر می بردند، و بقیه هم از افغانستان آمده بودند، گرد آمدند و همه ی آنها اتفاق نظر داشتند که می خواهند رژیم طالبان را ساقط کنند. مطبوعات در توصیف این همایش  نوشتند: این همایش ” یکی از  نمودار های نادر وحدت نظر بود، وحدت نظر میان رهبران قبایل، اسلام شناسان، نمایندگان فراکسیون های سیاسی و رهبران برجسته گروه های جهادی “. آن ها در بسیاری از موارد اعتقادات یک سان نداشتند، ولی در یک مورد نظر همه یکی بود ” هشدار به آمریکا که بمباران ها را قطع کنید”  و تقاضا از رسانه های  بین المللی که خواستار پایان دادن به ” بمباران مردم بی گناه شوید.” آنها مؤکدانه تقاضا می کردند برای ساقط کردن طالبان منفور از وسایل دیگری استفاده کنید. هدفی که به نظر آنها بدون اجبار برای ادامه کشتار و ویرانی قابل دسترس بود، . سازمان معتبر زنانRAWA (9)   نیز این بمباران ها را به شدت محکوم کرد. بعد ها که مناسب تشخیص داده شد، مدت کوتاهی نیز در باره ی سرنوشت زنان (کشته شده) افغانستان صحبت شد.
خلاصه آن که : این جنگ “خوب” اگر دقیق تر به بررسی واقعیات گجسته ی آن بپردازیم اصلا «خوب» نیست.
در این جا ضروری نیست که به تفصیل به داستان اشغال عراق بپردازیم. چون وقتی که فقط توجه بر تاثیرات تروریزم جهادی متمرکز شد، روشن بود که اشغال عراق به رشد تروریسم کمک خواهد کرد. و درست همین طور هم شد، با این تفاوت که حد و حدود آن بیش از حد انتظار بود. طبق تحلیل کارشناسان ترور درآمریکا، ترور هفت برابر گسترش یافت. حال می توان پرسید که این حملات اصلا چرا رخ داد، ولی در واقع کاملا روشن است که مبارزه با بلای تروریسم، حتا اگر مطرح هم شده باشد، در درجه اول اهمیت قرار نداشته است.
اگر این طور بود امکاناتی هم وجود داشت که بتوان به آنها پرداخت. من به برخی از آن ها اشاره کردم. به طور کلی آمریکایی ها و انگلیس ها می توانستند شیوه متناسب را اختیار کنند، شبیه آن چه که در مورد جنایات سنگین معمول است:  عاملان را تعقیب و افراد مظنون را دستگیر کنند ( ودر صورت ضرورت حتا با کمک بین المللی که بسیار آسان بدست می آید) و بعد در یک دادگاه عادلانه آنها را محاکمه کنند. افزون بر این باید به ریشه های تروریسم بیشتر توجه کرد. این کار می تواند بسیار اثر بخش باشد، کاری که آمریکا و انگلیس خود به تجربه دیدند.  ترورIRA (10)    یک مسئله بسیار جدی بود.  تا زمانی که واکنش لندن، خشونت، ترور و شکنجه بود، خود دولت انگلیس ” هم پیمان اجتناب ناپذیر ” آن بود که بیشتر عناصر خشونت گرا در جنبشIRA    را  تقویت می کرد و دامنه ترور پیوسته گسترش می یافت. در پایان دهه 1990، لندن توجه به کمبود ها را در مد نظر قرار داد و به رفع کمبودها، که ریشه ی تروریسم بودند، روی آورد و خواست های به حق را مورد توجه قرار داد- که کاملا مستقل از ترور، راه حل درست مسئله بود. با گذشت چند سال عملا دیگر از ترور خبری نبود. من درسال 1993   در بلفاست بودم. فضا، فضای جنگ بود. در پاییز گذشته هم باز در آنجا بودم. هنوز تنش تا حدی قابل لمس بود ولی درجه دیگری داشت، نه آن طور که برای یک مسافر هم محسوس باشد. از این وضع می توان درس های مهم گرفت. ولی حتا بدون این تجربه هم باید بدانیم که خشونت خشونت می زاید. اما داشتن همدلی  و تفاهم برای نگرانی های به حق، برعکس، موجب آرام شدن احساسات تند می گردد و همدلی و همکاری بارمغان می آورد.
بنا براین اگر ما بخواهیم واقعا  بلای تروریسم را براندازیم،  می دانیم راه آن چیست.
نخست باید با نقش خود، به عنوان عامل وداع کنیم . همین یک گام به تنهایی تاثیرات چشم گیری خواهد داشت.
دوم آن که باید به علت توجه کنیم، علت هایی که معمولا پس زمینه ی درگیری ها هستند، و اگر به حق هستند باید به رفع آنها پرداخت.
سوم آنکه اگر یک عمل تروریستی رخ داد، باید با آن به عنوان یک جرم برخورد کرد، عامل را شناخت، دستگیر کرد و در یک دادگاه عادلانه ازو بازخواست کرد. این روش واقعا عمل می کند. و برعکس، به کار گرفتن تکنیک های امروزی برای مبارزه با ترور، موجب افزایش خطر ترور می گردند. دلایل اثبات آن فراوان و مؤید شناخت های تازه اند.
این تنها مورد نیست که انتخاب راه درست، که می تواند خطرهای جدی را تقلیل دهد، به طور سیستماتیک به کنار گذاشته می شود و به جای آن، راه های ناکارآمد، بکار گرفته می شوند. به عنوان مثال می توانیم  ” جنگ با مواد مخدر ” را مورد نظر قرار دهیم. در طی بیش از  40 سال     (War on Drugs (11  ” جنگ با مواد مخدر ” حتا موفق به کاهش محدود مصرف آن هم نشده، وحتا منجر به پایین آمدن قیمت فروش خیابانی آن هم شده است. در تحقیقات فراوانی که صورت گرفته، حتا آنها که دولت آمریکا خود سفارش دهنده پژوهش بوده، به اثبات رسیده که مخارج پیشگیری و معالجه، شیوه های بمراتب ارزانتری هستند. ولی  در سیاست دولتی پیوسته به این شیوه بی توجهی می شود و بجای آن، ترجیح داده میشود که شیوه های بسیار گران تر خشونت آمیز بکار گرفته شود، که هیچ تاثیری در کاستن مصرف ندارند ولی پیوسته کلی گرفتاری های دیگر به وجود می آورند.
مواردی از این دست انسان را فقط به یک نتیجه می رساند  و آن اینکه آن اهدافی که می گویند می خواهند به آن برسند، اهداف واقعی آنها نیستند، و اگر بخواهیم اهداف واقعی را بشناسیم، باید همان کاری را بکنیم که در عرصه قضایی مرسوم است و آن اینست که : نتایج قابل پیش بینی واقعه را  انگیزه ارتکاب جرم بدانیم . من معتقدم که این شیوه ما را ، هم در مورد ” جنگ با مواد مخدر “  و هم در مورد ” جنگ با تروریسم”  و بسیاری از موارد دیگر به نتایج بسیار منطقی می رساند. ولی  بررسی  این موضوع را باید  به زمانی دیگر موکول کرد.
تهران فروردین یک هزار و سیصد و هشتاد و نه

پانوشت ها (12):

1- Professor Dr. Noam A. Chomsky 
MIT Linguistics and Philosophy
77 Massachusetts Avenue, 32-D808, Cambridge, MA 02139, USA
E-Mail: chomsky@mit.edu

2- این سخنرانی به زبان آلمانی از نشانی زیر قابل دریافت می باشد:
„Die üble Geißel des Terrorismus“
Realität, Konstruktion, Abhilfe
http://www.erich-fromm.de/biophil/joomla/images/stories/pdf-Dateien/Preis_2010_032.pdf
و به زبان انگلیسی در این نشانی:
“The evil scourge of terrorism”:
Realities, construction, remedy
http://www.erich-fromm.de/biophil/joomla/images/stories/pdf-Dateien/Preis_2010_031.pdf

3- Erich Seligman Fromm (March 23, 1900 – March 18, 1980) was a German social psychologist, psychoanalyst, humanistic philosopher, and democratic socialist. He was associated with what became known as the Frankfurt School of critical theory.
For more Information please see: http://en.wikipedia.org/wiki/Erich_Fromm

4- The Hoover Institution on War, Revolution and Peace, Stanford University, is a public policy research center devoted to advanced study of politics, economics, and political economy—both domestic and foreign—as well as international affairs. With its world-renowned group of scholars and ongoing programs of policy-oriented research, the Hoover Institution puts its accumulated knowledge to work as a prominent contributor to the world marketplace of ideas defining a free society.
For more Information please see: http://www.hoover.org

5- Ríos Montt: José Efraín Ríos Montt (born June 16, 1926) is a former de facto President of Guatemala, dictator, army general, and former president of Congress. In the 2003 presidential elections, he unsuccessfully ran as the candidate of the ruling Guatemalan Republican Front (FRG). Huehuetenango-born Ríos Montt remains one of the most controversial figures in Guatemala. Two Truth Commissions, one sponsored by the Roman Catholic Church and the other conducted by the government as part of the 1996 Accords of Firm and Durable Peace, documented widespread human rights abuses committed by Ríos Montt’s military regime, including widespread massacres, rape, torture, and acts of genocide against the indigenous population. Supporters claim that he had to rule with an iron hand because the country was becoming unstable due to the civil war. Ríos Montt has, at times, had close ties to the United States who gave him aid to fight against left-wing guerrillas. Ríos Montt is best known outside Guatemala for heading a military regime (1982–1983) that was responsible in some of the worst atrocities of Guatemala’s 36-year civil war. The war ended with a peace treaty in 1996. The civil war pitted left-wing rebel groups against the army, with huge numbers of Mayan campesinos caught in the crossfire. At least 200,000 Guatemalans were killed during the conflict, making it one of Latin America’s most violent wars in modern history. Indigenous Mayans suffered greatly under his rule, and it is documented that his government deliberately targeted thousands of them since many of them in the countryside were suspected of harboring sympathies for the guerrilla movement. The UN-backed official Truth Commission (the Historical Clarification Commission) maintained that this was a campaign of deliberate genocide against the population.
For more Information please see:
http://en.wikipedia.org/wiki/Efra%C3%ADn_R%C3%ADos_Montt

6- Michael F. Scheuer is a former CIA employee. In his 22-year career, he served as the Chief of the Bin Laden Issue Station (aka «Alec Station»), from 1996 to 1999, the Osama bin Laden tracking unit at the Counterterrorist Center. He then worked again as Special Advisor to the Chief of the bin Laden unit from September 2001 to November 2004. Scheuer became a public figure after being outed as the anonymous author of the 2004 book Imperial Hubris, in which he criticized many of the common United States and Western world assumptions about the motives for Islamic terrorism, and put these into the context of greater Western-Islamic relations. Scheuer left The Jamestown Foundation in February 2009 from a position as Senior Fellow. He claimed that he was fired by the organization for his outspoken views on US-Israel relations. Jamestown’s current President, Glen Howard, has pejoratively likened Scheuer’s views to those of congressman Ron Paul.
For more Information please see: http://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Scheuer

7- Matthew Alexander: How to Break a Terrorist: The US Interrogators Who Used Brains, Not Brutality, to Take Down the Deadliest Man in Iraq is a book written by an American soldier who played a key role in tracking down Abu Musab al-Zarqawi.
For more Information please see: http://en.wikipedia.org/wiki/How_to_Break_a_Terrorist

8- Admiral Michael Cecil Boyce, Baron Boyce, GCB, OBE, DL (born 2 April 1943) is a cross bench member of the British House of Lords, a former First Sea Lord of the Royal Navy and Chief of the Defence Staff. He was born in Cape Town, South Africa.
For more Information please see: http://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Boyce,_Baron_Boyce

9- Revolutionary Association of the Women of Afghanistan (RAWA) (جمعیت انقلابی زنان افغانستان) RAWA is the oldest political/social organization of Afghan women struggling for peace, freedom, democracy and women’s rights in fundamentalism-blighted Afghanistan since 1977.
RAWA is the oldest political/social organization of Afghan women struggling for peace, freedom, democracy and women’s rights in fundamentalism-blighted Afghanistan since 1977.
For more Information please see: http://www.rawa.org/index.php

10- Irish Republican Army: The Irish Republican Army (IRA) (Irish: Óglaigh na hÉireann)  was an Irish republican revolutionary military organisation. It was descended from the Irish Volunteers, an organisation established on 25 November 1913 that staged the Easter Rising in April 1916. In 1919, the Irish Republic that had been proclaimed during the Easter Rising was formally established by an elected assembly (Dáil Éireann),and the Irish Volunteers were recognised by Dáil Éireann as its legitimate army. Thereafter, the IRA waged a guerrilla campaign against British rule in Ireland in the 1919-21. Irish War of Independence. Following the signing in 1921 of the Anglo-Irish Treaty, which ended the War of Independence, a split occurred within the IRA. Members who supported the treaty formed the nucleus of the National Army founded by IRA leader Michael Collins. However, much of the IRA was opposed to the treaty. The anti-treaty IRA fought a civil war with their former comrades in 1922-23, with the intention of cr
eating a fully independent all-Ireland republic. Having lost the civil war, this group remained in existence, with the intention of overthrowing both the Irish Free State and Northern Ireland and achieving the Irish Republic proclaimed in 1916.
For more Information please see: http://en.wikipedia.org/wiki/Irish_Republican_Army

11- War on Drugs: The War on Drugs is a campaign of prohibition and foreign military aid being undertaken by the United States government, with the assistance of participating countries, intended to both define and reduce the illegal drug trade. This initiative includes a set of laws and policies that are intended to discourage the production, distribution, and consumption of targeted substances. The term was first used by President Richard Nixon in 1969. On May 13, 2009, Gil Kerlikowske, the current Director of the Office of National Drug Control Policy, signaled that although it didn’t plan to significantly alter drug enforcement policy, the Obama administration would not use the term «War on Drugs,» as he claims it is counter-productive. The Fiscal Year 2011 National Drug Control Budget proposed by the Obama Administration will devote significant new resources to the prevention and treatment of drug abuse.
For more Information please see: http://en.wikipedia.org/wiki/War_on_Drugs

12- پانوشت ها همه از مترجم

11 اکتبر 2008

صلح و امنیت به مثابه یک وظیفه ی اجتماعی*

Filed under: ترجمه ها — شهرام شیخ زاده @ 12:27

صلح و امنیت به مثابه یک وظیفه ی اجتماعی*

(Peace and safety as a social task)

دکتر شهرام شیخ زاده

دانشگاه آخن، آلمان**

پیش درآمد

– مقدمه

– وابستگی متقابل روز افزون

– قوانین بین المللی

– اصل عدم مداخله

– کشمکش های قومی و مذهبی

– نفوذ از بیرون یا مداخله ی خارجی

– امنیت از طریق دموکراسی

– ایجاد و توسعه ی جوامع موثر و پایدار (Construction of efficient communities)

– سازمان های غیردولتی (NGO)

– جمع بندی

پیش درآمد

با فروپاشی بلوک شرق و پایان چنگ سرد، حمله های یازده سپتامبر و وقوع جنگ های افغانستان، عراق و لبنان در منطقه و هم چنین گسترش روزافزون رسانه های ارتباطی از جمله اینترنت و ارتباط های ماهواره ای، تلفن های همراه نسل نو و غیره دنیای ما نا امن تر و کوچک تر شده است. پخش مستقیم حمله های یازده سپتامبر از تلویزیون های جهان در همان زمان حمله صحنه ی درگیری را به اتاق های نشیمن خانه های ما آورده است.

تغییرهای مفهومی نیز در این زمینه رخ داده اند. ماهیت جنگ به معنای کلاسیک آن یعنی ادامه ی سیاست به شکلی دیگر از دیدگاه کلازویتز و انحصار آن در حیطه ی عمل دولت ها دیگر وجود خارجی ندارد. درگیری سازمان های خصوصی (غیردولتی- البته نه در مفهوم ان جی او ها) مانند القاعده با امریکا در یک سوی طیف و موفقیت نسبی آن و حزب الله در لبنان با اسراییل در سوی دیگر طیف و موفقیت کامل آن (به ویژه در شرایطی که دولت و ارتش لبنان خود را از معرکه کنار نگاه داشته بودند) معنای جنگ را به کل تغییر بخشیده است.

این مقاله ی کوتاه می کوشد نظری اجمالی به تغییرات به وجود آمده در این زمینه و این که این تغییرات سبب ساز تغییر مفهومی وظایف اجتماعی، چه به صورت فردی و چه به صورت های دیگر مانند ان جی او (NGO) ها گردیده اند، بیندازد.

مقدمه

برای مدت های طولانی بحث از صلح وامنیت به معنای بحث از سربازان،جنگ افزارها و پیمان های نظامی بوده است. چنین محدوده ای اما با واقعیت روزمره ی جهان ما فقط تا حدی هم خوانی دارد. به همین نسبت هم فقط دولت ها نیستند که امنیت دیگران را به خطر می اندازند. تصور جهانی متشکل از 198 دولت (وضعیت سال 2001) که در هنگام به خطر افتادن امنیت شان به تنهایی یا به همراه دیگران از خود دفاع می کنند تبدیل به تصوری به کل ناکامل گردیده است. دست کم از زمان حمله های انتحاری به نیویورک و واشنگتن در سپتامبر 2001 این موضوع برای همگان محسوس است.

این نه دولت ها ، بلکه تروریست های فعال در صحنه بین المللی بودند که به برج های تجارت جهان و پنتاگون حمله کردند. پیش و بیش از هر چیز دو روند تعاملی نشان گر مشکلات امنیت و ثبات منطقه ای و جهانی هستند:

وابستگی متقابل روز افزون

دولت ها در بسیاری از جهات و در بسیاری از زمینه ها به ناچار به هم نزدیک تر و وابسته تر گردیده اند. نمونه چشمگیر در این زمینه تجارت جهانی است.از دهه ی شصت سده ی پیشین میلادی، حجم تجارت جهانی بسیار بیش تر از مجموع توانایی های اقتصادی تک تک کشورها رشد کرده است. این به معنای این است که رفاه جامعه با روندی رو به افزایش وابسته به صادرات و واردات یک کشور بوده بدون آن که توانایی های اقتصادی آن کشور در مقیاسی برابر و همگون رشد کرده باشند.

هنگامی که یک کشور دچار بحران اقتصادی می گردد ، شرکای اقتصادی خارجی آن کشور نیز از این بحران مصون نمی مانند. این واقعیت که مشکلات زیست محیطی مانند هوای آلوده و آب آلوده که از یک کشور می آیند در پشت مرزهای کشور همسایه نمی ایستند، نیز به مشکل دامن می زند. نمونه تلخی که در خاطره هاست درگیری کشورهای همسایه در هنگام انفجار نیروگاه هسته ای چرنوبیل در اوکراین در سال 1986 است. در سالیان اخیر نیز فراریان از جنگ و پناه جویان از بالکان، افغانستان و عراق در کشور های همسایه پناه جسته اند.

هر چه که در درون یک کشور رخ می دهد بدین صورت در بیش تر موارد تاثیرهای خود را بر دیگران نشان می دهد. این امر بدان منتهی شده است که خط جداکننده ی میان سیاست داخلی و خارجی کشورها در بسیاری از زمینه ها دیگر قابل مشاهده نیست و وجود ندارد.

این که آیا می توان پیامدهای این دگرگونی ها را در معانی و مفاهیم سیاسی امنیتی جست، هنوز مورد اختلاف است. در مقابل، آن چه که مورد اتفاق است این است که ثبات و امنیت یک کشور فقط به توانایی های رزمی و دفاعی آن کشور وابسته نیستند. دامنه ی ابزاری و اجرایی سیاست خارجی نیز به همین نسبت توسعه یافته است چرا که هر آن بایستی خود را با وظیفه و محدوده ای نوین منطبق سازد.

قوانین بین المللی

موردی البته نه چندان نوین در واکنش به افزایش روزافزون وابستگی متقابل دولت ها و تعهدات سیاسی شان به یکدیگر، انعقاد قراردادها و پیمان های بین المللی و بنیان گذاری سازمان های بین المللی است. این ها با هدف آن تشکیل می گردند که برای تمام آن محدوده هایی که منافع کشورها ایجاب می کند، قوانینی وضع نمایند که مورد قبول تمامی طرف های ذی نفع باشد، به توافق برسند. شرایط عمومی تجارت جهان به همان اندازه ی توافق های بین المللی برای ترافیک هوایی به این بحث تعلق دارد.

تلاش های سالیان اخیر برای توقف تولید مین های ضند نفر و محدودیت تجارت جنگ افزارها یی مانند بمب های خوشه ای و یا توقف تولید و تجارت مواد مضر به اتمسفر زمین و کاهش گازهای گلخانه ای نمونه های بارز وگویایی از نیاز فوری به ایجاد و تصویب قوانین بین المللی دراین زمینه هستند.

اصل عدم مداخله

توافق های انجام شده درباره موازین رفتاری دولت ها با یکدیگر و تضادهای آنان به دلیل وجود منافع مختلف ، روند سیاسی بسیار پیچیده ای بوده است. از آن مشکل تر اما آن است که دولت ها به اصول معتبر سیاسی در کشورهای خودشان متعهد هستند.

همانند گذشته دولت ها محق هستند بدون مداخله ی خارجی درباره ی موقعیت های داخلی خودشان به تنهایی تصمیم بگیرند. این حق هم چنان به عنوان حقی مقدس شناخته می شود با چنین حقی می بایستی دولت های کوچک از دست اندازی دولت های بزرگ تر در امان بمانند. از آن جایی که به طور اصولی همه ی دولت ها دارای حق استقلال هستند بنابراین اصل ممنوعیت مداخله ی خارجی یک عامل و فاکتور مهم در اصول حقوق بین الملل می باشد.

مشکل هنگامی رخ می دهد که یک دولت در برابر شهروندان خود سیاستی را در پیش می گیرد که مثلاً در آن حقوق اساسی شهروندی مخدوش می گردد و این سیاست در نهایت منجر به فشار و یا خطر برای دیگر دولت ها می گردد.

تا شروع دهه نود سده ی میلادی پیشین دو بلوک دشمن و تا بن دندان مسلح در جهان و به ویژه در اروپا و آسیا در برابر هم قرار داشتند. مرز میان این دو بلوک از آلمان و کره عبور می کرد. هیچ کدام از طرف ها (دست کم عیان) اما ریسک آن را نمی کردند که خود را در مسایل دیگری درگیر نموده و در آن مداخله کنند. علاوه بر این ها توازن قوا میان پیما ن های نظامی ناتو از یک سو و ورشو از سوی دیگر بسیار شکننده بود و به همین دلیل هم تلاش می گردید که جنگ سرد به هیچ عنوان به جنگ گرم و جنگ اتمی تبدیل نگردد. برای پیشگیری از چنین رویدادی هر دو بلوک و رهبران آن ها (اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده) تلاش می کردند.

کشمکش های قومی و مذهبی

با پایان یافتن جنگ سرد و خاتمه ی کشمکش شرق و غرب، زمان این مدل از نظم نیز سرآمد. پس از آن دورانی از جنگ ها به ویژه در اروپای خاوری آغاز شد، بدون آن که خطر یک درگیری بین شرق وغرب در میان باشد.

در عمل دیده شد که ریز سقف بلوک های سابق (به ویژه شرق) پتانسیل بسیار زیادی برای کشمکش ها و درگیری ها وجود داشت که خود را به ویژه در کشورهایی نشان داد که مانند شوروی به 15 و فدراسیون یوگسلاوی (سابق) به 5 کشور در آغاز دهه ی نود تقسیم و تبدیل شدند. شهروندان و مردمی که در این مناطق زندگی می کردند موقعیت دوگانه ای داشتند از یک سو شهروندان یک کشور و از سوی دیگر وابسته به یکی از گروه های قومی بودند. با فروپاشی هر دو کشور عاقبت این گروه های قومی فرصتی را یافتند که یا دولت ملی خود را پایه گذاری نمایند و یا به کشوری ملحق شوند که در آن گروه قومی شان در اکثریت باشند و حکومت کنند.

به همین دلیل هم تقابل های خشونت آمیزی آغاز شدند که در این سال ها نه به عنوان کشمکش میان دولت ها بلکه کشمکش در درون کشورها و میان گروه های گوناگون قومی با مذهب های گوناگون شناخته می شوند. حمله های اقلیت آلبانیایی به اکثریت قومی اسلاو در مقدونیه و ایجاد سازمان های دولتی مانند پلیس وارتش از سوی ایشان در این جمهوری نمونه ای از این دست هستند.

نفوذ از بیرون یا مداخله ی خارجی

چه زمانی بایستی زمان شروع نفوذ از بیرون یا همان مداخله ی حارجی باشد؟ زمانی که دیگر دولت ها در عمل دچار عوارض جانبی سیاست داخلی دولتی دیگر شده اند یا پیش از آن ، زمانی که یک بحران هنوز یک موقعیت کاملاً داخلی یک دولت به نظر میرسد؟

این بسیار مشکل است که تعیین نمود که با کدام ابزار و روش بر یک دولت که سیاست های آن برای دیگران تهدیدی محسوب می شود فشار باید آورده شود. فشاری که موثر هم باشد.

تجارب نشان می دهند که در عمل بسیار مشکل و تا حدی زیاد ناممکن است که از خارج دولت یک کشور را به یک تغییر و روش و رفتار متقاعد و یا تشویق نمود. یک حکومت می تواند با چه چیزی تشویق گردد که قانون اساسی کشورش و یا قوانین خود را به نحوی تغییر دهد که مثلاً یک اقلیت که در آن کشور زندگی می کند با بهره مندی از تمامی حقوق سایر شهروندان، در حیات سیاسی کشور شریک شود، مورد تبعیض قرار نگرفته و محدود نشود.

یک روش آن است که به یک دولت سهل انگار به صورت مداوم تعهداتش یادآوری گردد. تعهداتی که آن دولت هنگام ورود به سازمان های بین المللی مانند سازمان ملل و با امضای قراردادها و پروتکل ها بر عهده گرفته است.

باید اما یادآوری نمود که سازمان های بین المللی بر خلاف دولت ها هرچند دارای زمینه های حقوقی مناسب هستند، اما امکان عملی برای آن که یک عضو را وادار به وفاداری به امضایش نمایند را ندارند. به همین دلیل هم قوانین حقوقی میان دولت ها در مقایسه با امکانات حقوقی داخل دولت ها بسیار ضعیف تر هستند.

یک سازمان بین المللی می تواند در هر حال به صورت غیر مستقیم نفوذی بر موقعیت های دولت ها داشته باشد. برای نمونه می توان از اعضای اتحادیه اروپا نام برد که از سال ها پیش تصمیم گرفته اند فقط دولت های دموکراتیک و قانونمند را در این اتحادیه عضو نمایند و این عامل سبب انگیخته شدن کشورهای علاقمند به عضویت در این اتحادیه به برقراری حکومت قانون گردیده است.

به عنوان آخرین راه حل می بایستی که شهروندان هر کشوری خودشان برای ایجاد نظم اجتماعی و دولتی در جامعه ای که در آن زندگی می کنند تلاش نمایند. اما سختی موفقیت چنین تلاشی را در گسترش روزافزون رشوه خواری و فساد می بینیم که در بسیاری از کشورهای در حال توسعه مانع از موفقیت تلاش های انجام شده می شود. در بسیاری از موارد افراد پر نفوذ جامعه از این شرایط و وجود فساد و رشوه خواری بهره مند می شوند و به همین دلیل هم مانع توفیق تلاش ها می گردند.

امنیت از طریق دموکراسی

بسیاری بر آن هستند که بر اساس تجربه های کسب شده در دو دهه ی اخیر، تنها به یک دولت دموکرات که براساس اصول و کنترل های قانونی حکومت می کند، می توان اعتماد کرد.

رژیمی خودکامه که در داخل به سرکوب متوسل می گردد و در سیاست خارجی به توانایی های رزمی اش تکیه می کند، قابل اعتماد نیست.

در کشوری که شهروندان می توانند سیاست های کشور را با انتخاب آزادانه تعیین کنند به همین طریق هم قادرخواهند بود که مانع از آن شوند که حکومتشان با تهدید به زور، امنیت دیگران را به خطر بیندازد. به همین ترتیب هم هیچ دولتی قادر نیست سربازانش را به کشوری دیگر اعزام نماید وقتی که مجلس کشور و نمایندگان ملت با آن مخالف باشند. مفهوم ارتش تحت کنترل پارلمان نیز در راستای همین بحث است.

هم چنین کشمکش های درون یک رژیم نمی توانند به خطری برای دیگران تبدیل شوند، هنگامی که در یک جامعه قواعد مشترکی برای حل و فصل مشکلات و تفاوت های دیدگاه ها وجود دارد.

در هر حال موضوع آن نیست که یک دولت مشکل دارد یا ندارد، بلکه آن است که چه پیش شرط هایی موجود هستند که با آن ها بتوان بدون کاربرد زور از مشکلات عبور نمود و آن ها را به کشورهای همسایه نیز صادر نکرد. در این معنا وجود یک سامانه ی دمکراتیک با تمامی کارکردهای آن در یک دولت به معنای امنیت دیگر کشورهاست. این پاسخی به این پرسش هم هست که چرا سیاست خارجی بسیاری از کشورها با موضوعی به نام تاثیر روابط و سیاست های داخلی یک کشور بر کشورهای دیگر درگیر می باشد، تا مانع از تبدیل مشکلات درون دولت ها به کشمکش های خونین و کاربرد زور گردد.

تجربه ای که در این زمینه به ویژه توسط دموکراسی های غربی به کشورهای وابسته به بلوک شرق سابق منتقل گردیده است بحث کنترل نیروهای مسلح است. این بدون شک یک موفقیت سیاسی امنیتی برای هر دولت همسایه هم هست، هنگامی که دولت کشور دیگر ارتش خود را به عنوان یک فاکتور مهم قدرت هم در سیاست داخلی و هم در سیایت خارجی در نهایت تحت کنترل یک پارلمان منتخب مردم قرار می دهد.

هم چنین موضوع مهم دیگر آزادی گزارشگری (Reporting) در روزنامه ها و تلویزیون و یا آزادی رسانه ها است. با کمک این رسانه ها می بایستی مردم در موقعیتی قرار گیرند که سیاست های دولت خود را با نگاهی نقادانه بنگرند و در صورت لزوم با آن ها به مخالفت برخیزند. در کشورهایی که برای سالیان دراز فقط دیدگاه های یک حزب (تک حزبی) منتشرمی گردیدند، پذیرفته نبود که آزادی عقیده و بیان به عنوان حق طبیعی شهروندی و یک پیش شرط اصلی برای حل و فصل بحران های داخلی تلقی گردد. پس از پایان جنگ سرد، اختلاف های قومی و مذهبی در کشورهای تشکیل شده از شوروی سابق و یوگسلاوی سابق تبدیل به جنگ های پیاپی شدند. (درپنج جمهوری از بقایای شوروی سابق و در تمام جمهوری های ناشی از یوگسلاوی سابق). هر دوی این مناطق دارای نزدیکی جغرافیایی و مذهبی با دنیای اسلام بودند و تاثیر های خود را نیز در دنیای اسلام به انحای مختلف نشان دادند.

ایجاد و توسعه ی جوامع موثر و پایدار (Construction of efficient communities)

هر چند در بوسنی و هرزگوین و کوزوو کشمکش های داخلی با کاربرد زور خاموش شده اند اما زمینه کشمکش در هر دو منطقه هم چون آتش زیر خاکستر مهیاست.

کاربرد جنگ افزارها و حضور نیروی نظامی مداوم در محل تنها گام های نخستین راهی هستند که در پایان بایستی به تشکیل دولت های کارآمد و جوامعی پویا منتهی گردد. در این راه تمامی آن چیز هایی که در یک جامعه و دولت مدرن طبیعی شناخته می شوند بایستی پایه گذاری شوند . از جمله این ها یک قوه مجریه کار آمد از سطوح پایین تا بالاترین سطوح ، قوه قضاییه کارآمد با قاضیان دوره دیده و یک نیروی پلیس قابل اعتماد است . مشارکت در انجام چنین اموری امروزه به قسمت ثابت و غیرقابل چشم پوشی تلاش های سیاسی امنیتی در جهت کاهش خسارت ها تبدیل شده است. چنین امری اما در افغانستان و عراق هم چنان متروک مانده است.

سازمان های غیردولتی (NGO)

در کنار وظایف روزافزون سیاسی امنیتی دولت ها، تعداد سازمان ها و بنیادهایی که در این امور مداخله و همراهی می کنند نیز افزون گردیده است. بدین صورت امروزه مسایلی که دارای معانی سیاسی هستند هم از سوی نمایندگان دولت ها و هم گروه های اجتماعی مورد توجه قرار می گیرند.

در بسیاری از موارد نمایندگان چنین گروه هایی (که خود را سازمان های غیر دولتی می نامند)، کسانی هستند که از سر اعتقاد مسایل مهم و فوری اجتماعی را که از دید ایشان از سوی دولت ها نادیده گرفته می شوند یا در موردشان کم کاری می شود، مورد توجه قرار می دهند.

امروزه ده ها هزار سازمان غیر دولتی در جهان وجود دارند که در بعضی موارد در سطوح بین المللی فعال هستند. این سازمان ها دارای اهداف، ابعاد و امکانات اقتصادی بسیار متنوع هستند. این سازمان ها در هر یک از کنفرانس های سازمان ملل به ویژه در مواردی همچون حفظ محیط زیست، حقوق زنان و یا انباشتگی مشکلات شهری در کشورهای در حال توسعه با هدف آن وارد گود می شوند که نمایندگان دولت ها را در جهت منافع شهروندان به حرکت درآورده و بسیج نمایند. این امریست که در سطح جهان هم اینک عادی و پذیرفته شده است و در تمامی سطوح دولتی و اجتماعی بازتاب و بازخورد خود را باز می یابد.

برخی از سازمان های غیر دولتی نیز در این میان با فعالیت ها و موفقیت های شان نامی کسب کرده اند و در بیشتر موارد شانه به شانه ی نهادهای دولتی و در کنار آن و گاهی به جای آن ها اقدام می کنند نمونه ی مشهوری از این دست صلیب سرخ بین الملل است که در تمامی حوادث مانند زلزله وسیل درمحل حضور می یابد.

سازمانی کمتر مشهور سازمان عفو بین المللی است که برای بسیاری از زندانیان سیاسی فعالیت می نماید به ویژه زندانیانی که هدف های سیاسی شان را بدون کاربرد زور مطرح می نمایند با این وجود از سوی دولت های شان اغلب بدون انجام روند صحیح قضایی زندانی می گردند. آزادی بسیاری از این زندانیان به ویژه مواردی مانند ابوغریب و گوانتانامو مدیون فعالیت های عفو بین الملل است. این سازمان تلاش می کند که سرنوشت بسیاری از زندانیان سیاسی به فراموشی سپرده نشود.

اهمیت روز افزون سازمان های غیر دولتی به معنای آن است که نه فقط دولت ها بلکه اینان نیز منافع ملت ها را در سطح جهان نمایندگی می کنند و بلکه گروه های غیر دولتی به طور روز افزون روندهای جهانی را نیز تکامل می بخشند.

جمع بندی

امروزه دستیابی به صلح و امنیت پایدار یا همان صلح عادلانه در سطح جهانی و منطقه ای به هدفی تبدیل شده است که اگرچه تحقق آن دشوار به نظر می رسد اما دور از دسترس نحواهد بود. هم چنان که اشاره گردید، چنان چه هدف این نشست دسترسي به صلح و امنيت پايدار و راه های رسیدن به آن باشد، یقینا یکی از مهم ترین راه های دستیابی به این هدف تقویت سازمان های غیر دولتی به ویژه سازمان های زنان است.

به یقین عدم توجه به موارد آورده شده در بالا توسط دولت ها از زمینه های مهم عدم وجود صلح و امنیت پایدار در سطح جهانی و منطقه ای خواهد بود. از این رو می توان و می بایست مقوله های سیاسی و امنیتی را که پیش از این و تاکنون در زمره ی فعالیت های دولت ها به شمار می آمدند، در زمره ی وظایف اجتماعی شهروندان دانسته و مشارکت مستقیم آنان در این امور را می بایست نه فقط طلب بلکه تشدید نمود.

در هر حال برای دستیابی به یک صلح پایدار منطقه ای و جهانی و تحقق یک صلح عادلانه موارد زیر به عنوان پیش شرط می باشد بایستی متحقق گردند و لازمه ی این موضوع مشارکت نه فقط دولت ها بلکه شهروندان است:

-1 برداشتی نو ازمفهوم امنیت و پذیرش آن به ویژه توسط دولت ها

-2تبیین دیدگاه های نوین حقوقی برای حفظ صلح و امنیت از دیدگاه حقوق بین المللی

-3چند جانبه گرایی (جهان چند قطبی) در برابر یک جانبه گرایی

هم چنین برقراری و حفظ صلح عادلانه نیاز مند موارد دیگری هم هست که به شرح زیر قابل بر شمردن هستند:

1– صلح عادلانه در معنای فقط عدم وجود جنگ قابل فهم نیست بلکه باید به عنوان برنامه ای اصولی و فراگیر در جهت نابود کردن مواردی مانند فقر، کاربرد زور و حفظ جان انسان ها نیز تفسیر و فهمیده شود.

2– صلح عادلانه فرایندی دگرگون کننده در روند تاریخ است که هر آن با توجه به شرایط و موقعیت موجود جهت کاهش دلایل نارضایتی اجتماعی فهمیده می شود. مواردی مانند: اضطرار، خشونت و رفتارهای تهاجمی ناشی از ترس.

3– خطوط راهنمای چنین فرایندی ایجاد یک سیستم جهانی برای هنجارها (نورم ها) و ارزش های یکسان مانند دموکراسی، حقوق بشر می باشد.

4– صلح عادلانه به معنای ممنوعیت کامل و غیرقانونی دانستن کاربردجهانی زور است به نحوی که جنگ افروزی را اخلاقاً منفور و از نظر سیاسی ناممکن نماید.

*- این مقاله پیش تر به زبان آلمانی تهیه و ارایه شده و به زبان فارسی نیز در نشست منطقه ای چالش های فراروی زنان مسلمان براي دسترسي به صلح و امنيت پايدار 5 و 6 شهريور  1387 (26 و 27 سپتامبر 2008) در تهران ارایه شده است.

This article was presented in Teheran in “Regional meeting on Muslim Women Challenged To achieve sustainable peace and security 26-27 August 2008” .

**- University of Aachen (RWTH-University Aachen), Germany

23 ژوئیه 2008

Der Vergeich zwischen den Vereinigten Staaten und dem Iran

Filed under: یادداشت ها — شهرام شیخ زاده @ 05:58

: Beim Surfen im Internet habe ich auf der Website von «Center for Arms Control and Non-Proliferation» , also eine Website von CIA, eine Tabelle eines Berichtes gesehen, die zeigt, dass der Unterschied zwischen beiden Ländern so groß ist, dass es überhaupt, die Gefahr von der Iranischen Seite keine Bedeutung fur die Vereinigten Staaten hat: Der Bericht ist von 7. Juli 2008 und heißt:

Is Iran Currently an Existential Threat to the United States? A Side-By-Side Comparison of Military Capabilities

und unter dieser Adresse zu sehen:

http://www.armscontrolcenter.org/policy/iran/articles/070708_us_iran_military_capabilities/

auf Persisch kann man den Bericht hier lesen:

http://68.165.165.198/showarticle.cfm?id=1019

Nun die Tabelle:

It is time to inject realism into discussions about U.S.-Iranian relations. Hyping the threat about Iran obscures the bottom line: Iran does not currently represent an existential threat to the United States or its allies, and there is still time to find a peaceful solution to Iran’s nuclear program.

UNITED STATES IRAN
Population 303,824,646 (July 2008 est.) 65,875,223 (July 2008 est.)
Gross Domestic Product (GDP) $13.8 trillion (2007 est.) $0.75 trillion (2007 est.)
Defense spending fiscal year 2009
(% of global total)
$711 billion (includes Iraq/Afghanistan)
48.4%
$7.2 billion
0.5%
Total troops 2,580,875
(1,498,157 active + 1,082,718 reserve)
895,000
(545,000 active + 350,000 reserve)
GROUND FORCES
Main battle tanks 8,023
(7,620 Army + 403 Marines)
1,613 Army
Reconnaissance vehicles 348
(96 Army + 252 Marines)
35 Army
Armored infantry fighting vehicles 6,719 Army 610 Army
Armored personnel carriers 21,242
(19,931 Army + 1,311 Marines)
640 Army
Artillery units 8,041
(6,530 Army + 1,511 Marines)
8,196 Army
Helicopters 5,425
(4,086 Army + 588 Navy + 603 Marines + 148 Air Force, excludes Coast Guard)
311
(223 Army + 30 Navy + 34 Air Force + 24 paramilitary)
NAVAL FORCES
Submarines 71 Navy 6 Navy
Principal surface combatants (includes carriers, cruisers, destroyers, frigates) 106 Navy 5 Navy
Patrol and coastal combatants 157
(16 Navy + 141 Coast Guard)
320
(140 Navy + 50 Revolutionary Guard Corps + 130 paramilitary)
Mine warfare ships 9 Navy 5 Navy
Amphibious ships 490
(124 Army + 366 Navy, includes both principal ships like the LHD/LHA/LPD and smaller landing craft)
21 Navy
AERIAL FORCES
Fighter aircraft 3,538
(9 Army + 1,365 Navy + 386 Marines + 1,778 Air Force)
286 Air Force
Long-range bomber aircraft 170 Air Force None
Transport aircraft 883
(235 Army + 98 Navy + 25 Marines + 525 Air Force, excludes Coast Guard)
136
(17 Army + 13 Navy + 104 Air Force + 2 paramilitary)
Electronic warfare/intelligence aircraft 159
(9 Army +126 Navy + 24 Marines)
3 Navy
Reconnaissance aircraft 134
(60 Army + 4 Marines + 70 Air Force)
6 Air Force
Maritime patrol aircraft 197
(174 Navy + 23 Coast Guard)
8
(3 Navy + 5 Air Force)
Anti-submarine warfare aircraft 58 Navy None
Airborne early warning aircraft 53
(16 Navy + 37 Air Force)
None
NUCLEAR FORCES
Nuclear warheads ~5,400
(4,075 operational + 1,260 reserve)
None

NOTES: Equipment totals exclude reserve/National Guard. This is significant because U.S. reserve/Guard capabilities for most platforms are greater than Iranian active and reserve capabilities combined. A 40,000-strong Iranian paramilitary force, known as the Basij, performs auxiliary law enforcement and border security functions during peacetime. Basij forces report to the Islamic Revolutionary Guard Corps. During wartime, somewhere between 450,000 and one million additional combat-capable paramilitary forces are estimated to be available, although the Iranian leadership estimates total Basij membership at 12.6 million.

14 آوریل 2008

پایانی بر پایان تاریخ (جهان از هم گسسته) The End of the End of history (١)

Filed under: ترجمه ها — شهرام شیخ زاده @ 19:57

پایانی بر پایان تاریخ (جهان از هم گسسته) The End of the End of history (١)

رابرت کاگان

شهرام شیخ زاده

یازدهم آپریل ٢٠٠٨ (11 April 2008) برابر با ٢٣ فروردین ١٣٨٧

رابرت کاگان یکی از معروف ترین نومحافظه کاران امریکاست. او نویسنده ی کتاب «قدرت و ناتوانی-امریکا و اروپا در نظم نوین جهانی» است. دیدگاه های او عموما مورد توجه دولت جرج بوش در «نبرد با تروریزم» و «جنگ برای دمکراسی» قرار گرفته است. (٢)

در آغاز قرن بیست و یکم میلادی یک گسستگی سیاسی جهان را تهدید می کند. این تهدید نه از سوی بنیاد گرایی در برابر دموکراسی، بلکه از مقابله ی دموکراسی و دیکتاتوری می آید. به ویژه چین و روسیه در این راه تلاش های جامعه ی جهانی و توانایی های سازمان های بین المللی را محدود می کنند.

جهان دوباره روال عادی خود را یافته است. در سال های پس از پایان جنگ سرد امید به ایجاد یک نظم نوین جهانی دیدگاهی پرامید را ایجاد کرده بود. جهانی که در آن ملت ها به هم نزدیک تر شوند و همبستگی بیشتری پیدا کنند، کشمکش های ایدئولوژیک به فراموشی سپرده شوند و فرهنگ ها در سایه ی روابط آزاد اقتصادی و راه های آزاد ارتباطی با هم ادغام شوند.

این اما یک تصور گمراه کننده بود- آرزوی امیدبخش یک دنیای لیبرال دموکرات که در آن انسان دوست داشت باور کند که پایان جنگ سرد نه فقط برای یک ایدئولوژی (کمونیزم) بلکه برای اکثر کشمش های ایدئولوژیک و استراتژیک نقطه ی پایان می بود. ملت ها و حکومت های شان آرزوی جهانی تغییر یافته را داشتند. حتا امروزه هم ملت های غربی به این دیدگاه چسبیده اند. هر چند چیزهایی برخلاف این آرزوها ها رخ داده است- عقب گرد روسیه به سمت دیکتاتوری، افزایش تلاش های هدف دار نظامی چین- این ها عملا جدی گرفته نمی شوند و یا عمدا نادیده گرفته می شود.

جهان تغییری نکرده است. ملت های امروزی بیش تر از دوران گذشته آماده اند که با قدرت، جاه طلبی، حرارت و تمرکز بریکدیگر بتازند. حتا با وجود آن که ایالات متحده تنها ابرقدرت باقی مانده است، رقابت میان قدرت های بزرگ موج می زند. امریکا، روسیه، چین، اروپا، ژاپن، هند، ایران و دیگران در رقابت جدی بر سر سروری منطقه ای، پرستیژ، اعتبار و نفوذ هستند. ما دورانی از رشد با یکدیگر را تجربه نمی کنیم، بلکه دورانی از دور شدن تفکرهایمان و دیدگاه های مان را می گذرانیم.

رقابت دیرینه میان لیبرالیسم و تمامیت گرایی (Absolutism) دوباره شروع شده است و ملت های جهان خود را روزبه روز برای این و یا آن زورآزمایی و یا ورود به صحنه های نبردی که خط جدا کننده ی میان سنت ها و مدرنیسم هستند- مانند بنیادگرایی اسلامی بر علیه غرب- آماده می کنند.

نبرد اسلامگرایان بر علیه قدرتمندان، عملا در مواردی غیر فردی مانند مقابله با مدرنیسم، سرمایه داری و جهانی سازی در دنیای امروزه هر چند یک مورد واقعی و معنادار است، اما با این وجود در نبرد میان نوگرایی (Modernizing) و سنت گرایی (Traditionalism) این تنها یک میدان نبرد فرعی در صحنه ی بین الملل است.

آینده، با احتمال بسیار زیاد، از نبرد میان قدرت ها – با ایدئولوژی های کهن سال لیبرالیسم (Liberalism) و دیکتاتوری (Autocracy)- تاثیر خواهد گرفت تا از خواسته های اسلامگرایان تندرو که فقط یک چیز را در سر دارند و آن احیای یک گذشته ی تاریخی پرهیزکارانه است. قیام اینان برعلیه نوگرایی، هم بر علیه فرایند نوسازی است و هم فرایند جهانی سازی. فرایندی هایی که بر حسب تصادف خوراک فکری اینان را آماده می سازند. نبرد اینان تبدیل به نبردی غریبانه و ناامیدانه خواهد شد که قادر به بردن آن نخواهند بود.

از زمان شروع عصر روشنگری (٣) تاکنون ما را یک نبرد ایدئولوژیک مصرانه همراهی کرده است: نبرد میان لیبرالیسم (Liberalism) و دیکتاتوری (خودکامگی) (Autocracy). در قرن هژدهم و اوایل قرن نوزدهم این موضوع امریکا را از بخش بزرگی از اروپا جدا کرد و اروپا را نیز تا قرن بیستم دچار چند دستگی نمود.

در سال های دهه ی نود قرن بیستم، زمانی که هنوز گمان می رفت که روسیه و چین از نظر سیاسی و اقتصادی به سمت سیاست درهای باز می روند، به نظر نمی آمد که این خطا باشد، ادعا کنیم که با مرگ کمونیزم همه ی بحث ها و مشاجرات درباره ی آن که، کدام شکل از حکومت و جامعه صحیح ترین شکل است، به پایان رسیده اند. بسیاری امید داشتند که پایان جنگ سرد آغاز یک دوره نو در تکامل بشری باشد.

اما آن چنان که عمل نشان داد بخش عمده ای از این آرزوها عملی نشدند. چین سیاست درهای باز خود را ادامه نداد و برعکس رژیم دیکتاتوری در آن جا تثبیت شد. روسیه نیز به چنین سیاستی پشت کرد و تصمیم گرفت به یک دیکتاتوری تبدیل شود. دو قدرت بزرگ – با جمعیتی بیش از یک و نیم میلیارد نفر- دو کشور از پرجمعیت ترین کشورهای جهان راه آینده خود را در یک حکومت خودکامه یافتند و آن گونه که به نظر می رسد می توانند با پشتیبانی ملت تا آینده ای قابل پیش بینی چنین راهی را ادامه دهند.

عده ای بر آنند که رهبران چین و روسیه به هیچ چیز اعتقاد ندارند و به همین دلیل پشتیبان هیچ ایدئولوژی خاصی نیستند. این هم یک جمع بندی نادرست است: حکومت های چین و روسیه در سیاست های داخلی و خارجی شان از ایده آل های عقیدتی خاص خود پیروی می کنند.

آن ها معتقدند که یک حکومت دیکتاتوری برای ملت آن ها بهتر از یک دموکراسی است. آن ها بر آنند که تنها از این راه است که می توانند ثبات و رفاه آینده شان را تثبیت کنند و تنها یک حکومت قوی می تواند ملت های دچار چند دستگی شان را از آشوب و فروپاشی نجات دهد. برای اینان دمکراسی پاسخی به مشکلاتشان نیست و معتقدند به منافع ملت شان از این طریق خدمت می کنند، که بر سریر قدرت بمانند و مانند گذشته پرقدرت عمل کنند.

از دیدگاه تاریخی این نکته نه جدید است و نه غیر اخلاقی. پادشاهان اروپایی در قرن های ۱۷ و ۱۸ و ۱۹ میلادی کاملا به برتری و بی نقص بودن رژیم های شان ایمان داشتند. آن ها نیز از دمکراسی متنفر بودند و آن را نشانه ی سروری جامعه ای فاسد و قدرت طلب می دانستند.

فقط از پنجاه سال گذشته است که لیبرالیسم در بخش های عمده ای از جهان مورد علاقه ی مردمی قرار گرفته است. حتا همین امروز نیز عده ای از متفکران امریکایی مغتقد به برتری یک «دیکتاتوری لیبرال» بر یک «دمکراسی لیبرال» هستند. هنگامی که دو قدرت بزرگ جهانی بر یک حکومت دیکتاتوری پافشاری می کنند، نمی توان دیکتاتوری و خودکامگی را یک ایدئولوژی مرده دانست. سنت خودکامگی پیشینه ای دراز دارد و این که آینده ای ندارد نیز به همین دلیل مبهم است (هر چند برای مدتی چنین به نظر می رسید).

این موضوع تبعات و تاثیرهای خود را بر سازمان های بین المللی و سیاست خارجی امریکا می گذارد. از یک «جامعه ی جهانی» واقعی هنوز هم نمی توان سخنی به میان آورد. این اصطلاح به آن معناست که بتوان از یک رفتار مشترک جهانی، مبانی اخلاقی جهانی، وجدان بین المللی مشترک سخن گفت. این اصطلاح در دهه ی نود قرن بیستم مصطلح شد. زمانی که همه بر آن بودند که درهای باز روسیه و چین بر روی لیبرالیسم غربی می تواند در نهایت یک یک رفتار و واکنش مشترک جمعی در برابر مشکلات انسانی به وجود آورد.

اما در همان اواخر دهه ی نود قرن بیستم دیده می شد که برای این جامعه ی جهانی هنوز یک مبنای عقیدتی مشترک وجود ندارد. جنگ کوزوو که سبب تفرقه میان غرب لیبرال، روسیه، چین و بسیاری از کشورهای غیر اروپایی شد زمینه ساز بروز شک در این مبانی گردید. مشکل سودان و دارفور در زمان حاضر نیز تایید دوباره ای بر این موضوع است. در آینده نیز می توانند حوادث دیگری رخ دهند که به ما پوچ بودن اصطلاح جامعه ی جهانی را نشان دهند.

این موضوع، موضوعی است که به شورای امنیت نیز مربوط می شود. پس از آن که این شورا از شوک و اغمای ناشی از دوران جنگ سرد رها شد، دوباره به همان وضعیت قدیمی خود یعنی فلج تقریبی دچار شده است. در بسیاری از مشکلات مهم، این شورا میان دمکراسی ها و دیکتاتوری ها به وضوح دچار تفرقه است: دمکراسی ها به طور سیستماتیک خواهان تحریم ها و مجازات هایی برعلیه ایران، کره شمالی، سودان و دیگر خودکامگان هستند و هم زمان گروه دیگر به همان نسبت سیستماتیک این اقدام ها را نفی و تاثیر آن ها را خنثا می کنند.

این وضعیت پات به احتمال زیاد در سال های آینده تشدید خواهد شد و همان گونه که اینک دیده می شود بیش تر تلاش های بین المللی را بلوکه خواهد کرد و در بحران های انسانی، مانند سودان، مانع ارسال کمک های بین المللی موثر خواهد شد. این وضعیت پات تلاش های امریکا و متحدانش را برای انجام تحریم ها برای تحت فشار قرار دادن ملت هایی که خواهان جنگ افزارهای کشتار جمعی هستند، مانند ایران و کره شمالی، خنثا خواهد نمود.

ناهماهنگی های موجود میان ایالات متحده و متحدان اروپایی اش، که در سال های گذشته توجه بسیاری را به خود جلب کرده اند، احتمالا در سال های آینده تحت تاثیر تنش افزاینده میان اتحادیه آتلانتیک شمالی و روسیه کم رنگ تر خواهند شد.

سیاست خارجی امریکا می بایست خود را با استراتژی جدید و متفاوتی که بر تفاوت های ایدئولوژیک استوار است وفق دهد. فقط یک دیوانه می تواند امیدوار باشد که چین برای سرنگونی رژیم ضدبشری در خارتوم کمک کند و یا از این که روسیه در برابر دمکراسی های طرفدار غرب در مرزهایش با نیروهای نظامی واکنش نشان دهد، متعجب گردد.

رژیم های خودکامه، همانند دمکراسی ها به هم نزدیک تر خواهند شد. به همین دلایل بایستی که ایالات متحده سیاستی را تعقیب نماید که نه فقط دمکراسی را پشتیبانی نماید، بلکه تلاش های مشترک کشورهای دمکراتیک را تقویت نماید. به کمک دیگر دمکراسی ها بایستی نهادی بین المللی تاسیس شود که اصول بنیادین دمکراسی را پیگیری و تعقیب نماید. حتا شاید بایستی که یک اتحادیه از کشورهای دمکراتیک ایجاد گردد که اجلاس های منظمی برگزار نموده و برای حل مشکلات موجود مشورت و رایزنی نماید. چنین سازمانی می تواند کشورهای آسیایی مانند ژاپن، استرالیا و هند را با کشورهای اروپایی متحد نماید (یعنی دو گروه از دمکراسی هایی که به جز روابط مالی و بازرگانی کمتر با هم سروکار دارند). سازمان ملل، G8 و دیگر سازمان های بین المللی می توانند با این سازمان نوپا تکمیل شوند (این سازمان جایگزین ان ها نخواهد بود).

چنین تلاشی برای تحکیم دمکراسی می تواند علامتی باشد و به مرور زمان وسیله ای گردد که منابع کشورهای دمکراتیک را به هم پیوند داده و با آن مشکلاتی را که در چارچوب سازمان ملل قابل حل نیستند، تحت برسی قرار داده و به اقدام های لازم مشروعیت بخشد. اقدام هایی که هرچند از دید کشورهای دمکراتیک لازمند، اما بدون حمایت کشورهای خودکامه در سازمان ملل قابل انجام نیستند (مانند مداخله در کوزوو که با وجود مقاومت روسیه در شورای امنیت، توسط ناتو و در خارج از آن انجام گردید و اقدام ناتو به آن مشروعیت بخشید).

پی نوشت ها:

١ این مقاله برگردانی از مقاله ی روبرت کاگان به نام:

The End of the End of history, why the twenty-first Century will be look like the nineteenth.

است که در تاریخ 10.04.2008 در The New Republic منتشر گردیده و از لینک زیر قابل خواندن است:

http://www.tnr.com/environmentenergy/story.html?id=ee167382-bd16-4b13-beb7-08effe1a6844 , (stand 14.04.2008)

هم چنین این مقاله با نام Die gespaltene Welt در ماهنامه ی Cicero منتشر شده و از لینک زیر به زبان آلمانی قابل خواندن است:

http://www.cicero.de/97.php?ress_id=1&item=2181 (Zugriff 14.04.2008)


٢ رابرت کاگان:

– Power and faint, America and Europe in the new world order (English)

Macht und Ohnmacht – Amerika und Europa in der neuen Weltordnung, Siedler, 2003 (Deutsch)

٣ عصر روشنگری (age of enlightenment) به دوران پایانی قرن هفدهم گفته می شود که از انگلستان شروع شده و در قرن هژدهم زندگی معنوی مردمان قاره ی اروپا و امریکای شمالی را تحت تاثیر خود قرار داده است. مبنای آن هم از گفتار کانت در باب کمک انسان به خودش با استفاده خردش برای خروج از ناخرسندی و بدبختی خودساخته اش گرفته شده است. در این معنا، این عصر با شک درباره ی حقیقت مطلقی که دین وعده ی آن را می داد شروع شده و خردگرایی (Rationalism) را مبنا قرار داده است . از پیشروان این عصر می توان از اسپینوزا Spinoza ، دکارتDescartes ، هیومHume ، برکلیBerkeley ، کانتKant ، نیوتونNewton ، ولترVoltaire ، دیدرو Diderot ، منتسکیوMontesquieu ، کندرسهCondorcet و بعدها لسینگLessing ،پستالوزیPeestalozzi و باوم گارتن Baumgartenنام برد. برای اطلاعات بیش تر ر.ک. :

– Bahr E., Was ist Aufklärung? Thesen und Definitionen, herausgegeben Stuttgart 1974

– Adorno Theodor W., Dialekt der Aufklärung, Philosophische Fragmente, Taschenbuchausgabe, Frankfurt am Main 2002.

14 اوت 2007

دگرگونی در مولفه های ساختاری سیاست خارجی ایالات متحده

Filed under: Uncategorized — شهرام شیخ زاده @ 11:44

از جنگ سرد تا جنگ وحشت
دگرگونی در مولفه های ساختاری سیاست خارجی ایالات متحده ی امریکا

شهرام شیخ زاده
پاییز 2006

چکیده
حمله های تروریستی یازده سپتامبر به نیویورک و واشنگتن سبب ساز دگرگونی های ماندگاری در دیدگاه امریکایی ها نسبت به خود و به جهان شدند. همانند سال های دهه ی چهل قرن بیستم و شروع جنگ سرد، جنگ با تروریزم بین الملل تبدیل به اصل اساسی جدید سازمانی و مولفه ی اساسی سیاست خارجی (و داخلی) امریکا شده و تاثیر خود را بر جهان و بر خود امریکا گسترده است. پیش از این رویدادها هرگز احتمال چنین دگرگونی گسترده ای در سیاست های غرب داده نمی شد.
در این مقاله شامل بخش های زیر است:
1- امریکا به عنوان تنها ابرقدرت
2- دیدگاه های نو در سیاست خارجی امریکا
3- تغییرات سیاست داخلی
4- یک دنیای متحد و یک پارچه برای نبرد با تروریزم؟
5- دیدگاه: یک جهان نوی امریکایی

مقدمه
حمله های تروریستی یازده سپتامبر 2001 به مرکز تجارت جهانی در نیویورک و به پنتاگون برای همیشه دیدگاه امریکایی ها به خودشان و به جهان را دیگرگون کردند. این نخستین حمله ی جدی به خاک اصلی امریکا، از زمانی که انگلیسی ها در 1812 کاخ سفید را به آتش کشیدند، بود و ملت امریکا را به شدت تکان داد و آن ها را چنان متحد کرد که مانند آن از زمان حمله ی ﮊاپنی ها به پرل هاربور دیده نشده بود. چنین حمله ای در آن زمان منجر به ورود امریکا به جنگ دوم جهانی شد. هر چند ﮊاپن و امریکا تا این مقطع زمانی آماده یک درگیری نظامی با یک دیگر شده بودند [1].
پس از حمله های تروریستی به نیویورک و واشنگتن در عرض یک شب تروریزم تبدیل به جدیدترین خطربزرگ برای امریکا شد. این امربه بحث های رایج امنیت در امریکا دامن زد و بی شک تا مدت ها چنین جوی حاکم خواهد بود. تا یازده سپتامبر موضوع های سیاست داخلی مانند اصلاحات آموزشی و بحث کاهش مالیات ها جدی ترین موضوع های مورد بحث دولت جدید امریکا، که از ﮊانویه 2001 بر سر کار آمده بود، بودند. این موضوع ها یک شبه ناپدید شده و جای خود را به موضوع هایی از قبیل جنگ بر علیه تروریزم جهان گستر و دفاع از میهن دادند.
آیا نبرد با تروریزم جهان گستر تبدیل به اصل نوین سیاست امریکا شده است؟ آیا ما در برابر یک قطب بندی نوین قرار گرفته ایم: بربرها در برابر دنیای متمدن و یا یک «جنگ تمدن ها» همانند آن چه ساموئل هانتینگتون پیش بینی کرده است[2]؟
نه فقط امریکا بلکه تمامی باختر زمین خود را در این باب، در برابر حمله های بزرگ تروریستی و هم چنین در برابر حمله های نادیدنی موثر دیگری مانند جنگ افزارهای شیمیایی یا همانند آن چه چند ماه پس از یازده سپتامبر شاهد آن بودیم در برابر ویروس سیاه زخم، به شدت حساس و آسیب پذیر نشان داده است.
در امریکا کم تر کسی شک دارد که بزرگ ترین تهدید برای این کشور از ناحیه ی تروریزم بر می خیزد. بنابراین نباید متعجب شد هنگامی که پرزیدنت بوش در سخنرانی بیستم سپتامبر 2001 خود در کنگره به تروریزم جهان گستر اعلام جنگ داد:» جنگ ما با تروریزم با القاعده آغاز می شود اما در این نقطه تمام نمی شود. این جنگ پایان نخواهد یافت پیش از آن که هر گروه تروریستی در سطح جهان ردیابی، سرکوب و نابود شده باشد» [3].

1- به عنوان تنها ابرقدرت
اگرچه برای امریکا با یازدهم سپتامبر دوران «پس از جنگ سرد» «post cold war» به پایان رسید، امری که کالین پاول وزیر خارجه ی سابق امریکا نیز به آن اذعان دارد، اما بسیاری از دگرگونی هایی که هم اکنون نیز قابل مشاهده اند، چیزی جز نتایج طبیعی حاصل از دگرگونی های دهه ی گذشته نیستند. دهه ای که از پایان عمر شوروی در 25 دسامبر 1991 تا یازدهم سپتامبر 2001 و چیزی همانند دورانی است که شبیه مقطع زمانی بین 1919 تا 1939 و به عنوان دوران میان دوجنگ در تاریخ به نام است می باشد.
در زمانی که با سقوط دیوار برلین در 1989 و فروپاشی شوروی در اواخر 1991 جنگ سرد پایان یافت امریکایی ها در اوج قدرت شان ایستاده بودند. در آن زمان هیچ قدرت نظامی و اقتصادی برابر ایشان نایستاده بود. از نظر فرهنگی نیز در سطح جهان تنها نیروی گرانش بودند. جنگ نخست خلیج فارس در اوایل دهه ی نود نیز یک موفقیت بی همتا بود. نبرد در کوزوو نیز بر علیه صرب ها بدون هیچ گونه خسارت و تلفاتی به امریکایی ها به پایان رسید. در سال های پس از 1992 به بعد امریکا به تنهایی بیش از 35 درصد هزینه های نظامی جهان را به خود اختصاص می داد. بودجه ی نظامی امریکا به تنهایی بزرگ تر از مجموع شش کشوری بود که در رده های بعدی بودند. چهار کشور از این شش کشور نیز متحدان نزدیک امریکا بودند. هیچ علامتی از یک برخورد اقتصادی و سیاسی با چین نیز تا زمانی که مشکل تایوان تحت کنترل بود وجود نداشت [4].
از سوی دیگر دهه ی نود قرن بیستم در خود امریکا هم به دلیل یک رشد بی همتای اقتصادی و با توجه به دلایل بالا سبب بروز دیدگاهی به نام سده ی صلح شده بود و با خود در رقابت اقتصادی با ﮊاپن درون مایه ی یک کاپیتالیسم موثرتر را ندا می داد [5].
تا بروز علایم زودهنگام پایان چنان رشد اقتصادیی، در زمان آغازین ریاست جمهوری جرج بوش پسر، سهم امریکا در تولید ناخالص جهانی به 25 تا 30 درصد رسیده بود و پرزیدنت کلینتون این توفیق را داشت که ضعف های عیان اقتصادی امریکا و کسری بودجه ی عظیم این کشور را برای نخستین بار از 1969 به مازاد بودجه تبدیل نماید.
با شکست کمونیسم هم چنین تنها دیدگاه مدرنیستی متفاوت نیز ساقط شده بود. غربی بودن از این پس تنها نشان متمایز مدرن بودن و ارزش های شهروندی و سرمایه داری بود، چیزی که فرانسیس فوکویاما آن را در تز خود به عنوان «پایان تاریخ» مطرح می کرد [7]. یازده سپتامبر بالاخره نشان داد که فوکویاما در اشتباه بود. مبارزه جویی نوین نه از دامان یک دیدگاه متفاوت مدرن، بلکه از دامان رد کلاسیک دیدگاه غرب و تحت یک عنوان مذهبی بنیادگرایانه ی تندرو بر آمد.
در آغاز هزاره ی نوین امریکا خود را کاملا به عنوان یک (امپراتوری) روم جدید می دید: تهدیدناشدنی و آسیب ناپذیر. برای وزیر خارجه ی وقت فرانسه، هوبرت ودرین، امریکا به عنوان یک ابرقدرت کامل در ابتدای هزاره ی نوین مطرح بود [8]. برای دیگران هم ﮋﮬمونی امریکا به نقطه ثقل سامانه ی بین الملل تبدیل شده بود [9]. اما وﮋﯾگی سیاست خارجی امریکا در دهه ی نود قرن بیستم، با همه ی توانمندی های اش، بی هدفی و ناآگاهی از وضعیت است. چیزی که سبب ساز آن تمایل کم اکثریت جامعه به سیاست خارجی پس از پایان جنگ سرد و عقب نشینی آن است. در کنگره نیز سیاست خارجی به توپ بازی سیاست بازان تبدیل شده بود.

2- دیدگاه های نو در سیاست خارجی امریکا
وقایع یازده سپتامبر به سیاست خارجی و سیاست امنیتی امریکا هدفی نو و شفاف و یک ماموریت [10] مشخص یعنی نبرد با تروریزم جهان گستر را دادند [11]. آسیب ناپذیری امریکا از این پس افسانه بود. کسی نیز «تروریزم فاجعه آفرین terrorism «catastrophic را به آن صورتی که خود را در نیویورک نشان داد پیش بینی نکرده بود، هر چند که تهدید تروریزم چندان جدید نبود. پیش از این دولت کلینتون بودجه ی مبارزه با تروریزم را به وضوح در واکنش به یک سلسله حملات بر علیه تاسیسات امریکایی افزوده بود.
این حمله ها با بمب گذاری در مرکز تجارت جهانی در 1993 شروع و با حمله به پایگاه های نظامی امریکا در عربستان سعودی، حمله به سفارت امریکا در کنیا، تانزانیا و بالاخره به ناو جنگی Cole USS در عدن ادامه یافتند. در تمامی این حمله ها و برخی حمله های کوچک دیگر ردپاها مستقیم و دست کم غیرمستقیم به اسامه بن لادن و شبکه ی تروریستی او القاعده منتهی می شدند.
گزارش رسمی یکی از دو شخصیتی که در کمیسیون سنا در 1999 در این زمینه ارایه شده بود اخطار می داد که موقعیت برتر نظامی ایالات متحده ی امریکا قادر به ممانعت از انجام یک حمله ی تروریستی به خاک این کشور نخواهد بود. گزارش اشاره کرده بود که :» این امکان دارد که امریکایی ها در خاک کشور امریکا و احتمالا به تعداد زیاد کشته شوند [12] «. اما این منتهی به آن نشد که اراده ی سیاسی به جنبش در آمده و پیامدها و اقدام های ضروری درخواستی این گزارش و سایر گزارش های پیشین و اخطارهای بعدی جدی گرفته شوند. همانند زمان پیش از حمله ی ﮊاپن به پرل هاربور که چنین اخطارهایی داده شده و سپس نادیده گرفته شده بودند. سپس مانند 1941 در این مورد هم (11 سپتامبر) یک آماده باش سراسری، آگاهی سیاسی را برای مبارزه جویی بزرگ آماده کرد و منابع لازم را بسیج نمود.

1-2- جنگ وحشت
تروریزم برای سیاست خارجی امریکا تبدیل به یک مبارزه جویی استراﮋﺗیک شده است. حمله های تروریستی پیش از هر چیز نتایج حاصل از دگرگونی های عمیقی بودند که به وﮋﯾه در پی فرایند جهانی سازی «Globalization» رخ داده بودند.
انقلاب تکنولوﮊیک در حوزه ی اطلاعات و ارتباطات در حوزه های ویژه ای منجر به دگرگونی ساختار و دامنه ی حوزه قدرت از دولت ها و حکومت ها به اشخاص و گروه ها (از بخش دولتی به بخش خصوصی) گردید. جهانی سازی با تمایلات خصوصی سازی اش منجر به تکامل مبحث خصوصی سازی قدرت گردید و از این دید تروریزم نیز چیزی بیش تر از خصوصی سازی نبرد و جنگ نیست [13].
پریدنت بوش به حق هشدار داده است که نبرد با تروریزم جهان گستر می تواند طولانی، نامحسوس و بدون یک پایان کامل باشد. نه فقط امریکا که برتری نطامی اش همتایی در تاریخ ندارد، بلکه ناتو در موقعیتی نبودند و نیستند که چنان حمله هایی را (حملات 11 سپتامبر) متوقف کنند، زیرا مهاجمان نگران حمله ای متقابل به کشورشان نبودند. حتا یک حمله ی انتقامی شدید امریکایی ها بخشی از استراﮋﺗی تروریست ها بوده و هست. در بحث تروریزم ترس و وحشت جایگاهی ندارد. در مبحث ترور چیزی هست که تنها با وزنه ی نظامی قابل سنجیدن نیست. تروریست ها ابزارهای یک جامعه ی باز و دموکراتیک را بر علیه آن استفاده نموده و توانستند با دیدگاهی کارآمد و بسیار منطقی مرکز تجارت جهانی و بخش هایی از پنتاگون را به عنوان سمبل های قدرت امریکا و غرب منهدم نمایند.
هر چند جنگ سرد به دلیل رویارویی دو بلوک قدرت قراردادی و اتمی مشخص بود، اما جنگ وحشت جنگی داغ، نامتقارن و بدون جبهه و ارتش و قوانین مشخص است. در این مورد از یک سو امریکایی ها و هم پیمانان شان تا بن دندان مسلح در برابر دشمنی هستند که به سختی قابل مشاهده و تشخیص و ردیابی است. قدرت این دشمن از ضعف های غرب و جامعه ی باز و دموکراتیک آن نشات می گیرد. هدف او نابودی است و حتا از به کار بردن جنگ افزارهای کشتار جمعی در جایی که نیاز ببیند نیز هراسی ندارد. با وجود این او تلاش می کند که به هدف هایش نه فقط با اقدام های خود، بلکه با واکنش های طرف دیگر برسد. نمونه موردی این قضیه بحث خروج نیروهای امریکایی از عربستان سعودی است [14].
نبرد بر علیه تروریزم در فازهای گوناگون و احتمالا در جبهه های بسیار متفاوت و مختلفی ادامه خواهد یافت. پیش از هر چیز کابینه ی بوش با چیزی که بسیار برای امریکایی ها جدید بود یعنی راه اندازی وزارت امنیت ملی «homeland security» شروع کرد. در کنار سرمایه گذاری برای پشتیبانی نظامی سخت افزاری در جهت حفظ برتری نظامی امریکا، بحث تا پیش از حمله های 11 سپتامبر نادیده گرفته شده سرمایه گذاری برای امور دفاع از شهروندان نیز لازم بود. در کنار موضوع دفاع موشکی، سایر حوزه ها مانند دفاه ش.م.ه. (شیمیایی، میکروبی، هسته ای) و کنترل و پیشگیری از گسترش جنگ افزارهای کشتار جمعی و سامانه های حمل آن ها ( پیش از هر چیز موشک ها و موشک های کروز) نیز اولویت جدید و بسیار بالایی یافتند.
اما در کنار همه ی این ها یک اتحادیه دایمی گسترده بین المللی نیز لازم است که در مقیاس جهانی بتواند با شبکه های تروریستی مبارزه کند. هم چنین لازم است که یک همکاری تنگاتنگ برای رد و بدل کردن اطلاعات درباره ی فعالیت های تروریستی، برای کنترل دقیق تر فن آوری های جنگی و جنگ افزارها، جریان های مالی، و برای در تنگنا قرار دادن دولت هایی که به تروریست ها پناه می دهند و آن ها را تحمل می کنند و هم چنین برای اقدام های نظامی صورت پذیرد.
در این جنگ وحشت بسیار بیش ازجنگ سرد نیاز به روابط مستحکم میان متحدان وجود دارد تا بتوان مکان های تروریست ها را شناسایی، مجزا و نابود نمود. هم چنین تقویت تلاش های مشترک لازم است تا در سطح جهان و به وﮋﯾه خاورمیانه برای کشمکش های موجود راه حل های مناسب یافته شوند. هم چنین عموما پشتیبانی و حمایت از دمکراسی و توسعه به وﮋﯾه در مناطقی مانند آسیای مرکزی، بخش بزرگی از دنیای عرب و شمال افریقا، در مناطقی که سرکوب و فقر و فرایند شکست خورده ی مدرن سازی ثبات را تهدید می کنند لازم است [15].

2-2- از ترومن تا دکترین بوش
زلزله ای با توان یازده سپتامبر قدرت آن را دارد تا لايه هاي ساختاري سياست بين المللي را تغيير دهد. از زمان فروپاشی شوروی و پایان جنگ سرد نظام بین الملل در جنب و جوش است. نظم نوین جهانی که در اوایل دهه ی نود از سوی پرزیدنت بوش (پدر) اعلام شد هنوز هم وجود ندارد. یازده سپتامبر می توانست البته نقطه ی پایانی بر این دوره ی تحول بگذارد. نشانه هایی حاکی از آن است که ما نه تنها در دورانی از مخاطرات بزرگ و نوین زندگی می کنیم، بلکه در دورانی تاریخی هستیم که آینده را نیز شکل خواهد داد. دورانی مشابه سال های 1945 تا 1947 در زمانی که تحت رهبری امریکا این توفیق به دست آمد که بسیار از کشورهای سابقا استبدادی برای همیشه تبدیل به کشورهای دمکراتیک غربی شوند. از جمله ی این کشورها دو دشمن اصلی امریکا در جنگ جهانی دوم یعنی آلمان و ﮊاپن بودند.
نشانه هایی روشن از یک تغییر پارادیم نیز موجود است که قابل مقایسه با زمان شروع جنگ سرد و سال های پایانی دهه ی چهل قرن بیستم است. تمرکز سیاست خارجی امریکا بر مبارزه با شوروی منجر به ایجاد اتحادهادیه هایی مانند ناتو در اروپا و آنزوس [16] و همکاری های امنیتی با ﮊاپن و کره جنوبی در آسیا شد که هنوز هم موجودند. رﮊیم های ضدکمونیست در تمام قاره ها صزف نظر از توان درونی شان و یا توجه شان به حقوق بشر فقط اگر خود را در نبرد بر علیه کمونیسم در طرف درست قضیه (امریکا) قرار می دادند حمایت امریکا را به دست می آوردند.
ساختار نظامی امریکا به معنای داشتن یک قدرت هسته ای با توان زدن ضربه ی متقابل، سازمان های جاسوسی و دفاعی بر اساس تهدید شوروی سازماندهی شده بود. جنگ سرد به اصل اساسی سیاست امریکا تبدیل شده بود. امری که سقوط دیوار برلین و فروپاشی شوروی آن را در نهایت منتفی نمودند.
جنگ سرد به آرامی و نامحسوس برای افکار عمومی، زمانی که پرزیدنت ترومن در مارس 1947 سخنرانی تاریخی خود را در کنگره امریکا ایراد نمود، آغاز شد. در آن زمان نه نیروهای امریکایی در آن سوی دریا و نه خاک اصلی امریکا هدف یک حمله بودند. در سیاست رسمی هم مسئله ی خلع سلاح پس از جنگ و ممانعت از توسعه آن چه که در دهه بیستم قرن بیستم سبب بحران جهانی اقتصاد شده بود در دستور کار بود.
جنگ وحشت برعکس آن با یک حمله ی تروریستی فاجعه آمیز آغار شد. پرزیدنت بوش برخلاف پرزیدنت ترومن اجباری نداشت تا به زحمت ملت امریکا را برای مبارزه جویی جدید بیسج کند. او نه فقط تحت فشار شناخته شده ی بازها بلکه تحت فشار افکار عمومی بود که که یک اعلام جنگ دوفاکتو به تروریست ها بدهد. در این راستا برخی از مسایل نشان از آن داشت که از این پس جنگ با تروریزم اصل اساسی سیاست امریکا خواهد بود.
همانند نبرد ده ها ساله ی با کمونیزم گسترش یابنده ی شوروی، می بایستی نبرد جدید و پیش رو نبردی طولانی و سخت و با مناقشات سردرگم باشد. بدون آن که نشانه ای از آن باشد که چگونه این جنگ به پیروزی منتهی خواهد شد. بر این اساس عملیات نظامی موفق مانند افغانستان چیزی بیش از پیروزی مقطعی نمی توانند باشند چرا که مثلا فقط شبکه ی تروریستی بن لادن در بسیاری از قاره ها مستقر است و باید از این نتیجه گرفت که دیگران، حتا اگر او و شبکه اش نابود شوند میراث خونین او را ادامه خواهند داد.
همانند ترومن بوش در برابر یک مبارزه جویی قرار گرفته است که بایستی در آن حمایت ملت امریکا برای یک مناقشه ی طولانی با پایانی نامعلوم و با هزینه ها و ریسک های زیاد بسیج شود. دشمن امروزی یعنی تروریزم به جای کمونیزم و بر خلاف آن کاملا مجازی و نادیدنی است. همانند زمان آغازین جنگ سرد، از ابتدا با تلاشی پیگیر و موفقیت آمیز یک اتحادیه بین المللی بر علیه تروریزم ساخته و پرداخته شد. همانند پرزیدنت ترومن که در 1947 در برابر کنگره حمایت از ملت های آزادی خواه در برابر سرکوب ایشان توسط اقلیت های مسلح را از دولت های جهان را درخواست می کرد و بدین وسیله سیاست محاصره «Containment Strategy» بر علیه شوروی را اعلام نمود، پرزیدنت بوش هم درخواست نمود که دولت های جهان به همراه امریکا و دست جمعی با تروریزم جهان گستر مبارزه کنند. این چیزی است که از سوی برخی آموزه ی بوش «Bush Doctrine» نامیده شده است. این آموزه دارای نکات زیر است:
– هدف نبرد با تروریزم و نه با یک مذهب یا یک ایدئولوﮊی است.
– تروریزم به مانند یک پدیده ی جهان گستر و نه یک موضوع چند ملیتی در نظر است. این به آن معنا است که تروریست ها با دولت های خاصی در تماس و ارتباط بوده و از حمایت آنان برخوردارند.
– جبهه در همه جاست. در داخل و یا خارج از کشور. امنیت در این حالت بالاترین اولویت را می یابد.
– همه ی دولت ها یک انتخاب استراﮋﺗیک دارند:
یا با ما هستید و یا با تروریست ها «either with us, or with the terrorists» [17]. با این امر
به دولت هایی که جزو متحدان امریکا نیستند این شانس داده می شود که به جرگه متحدان
در نبرد با تروریزم وارد شوند. این امر شامل دولت هایی هم مانند پاکستان که در گذشته به
رشد تروریزم کمک کرده اند می گردد [18]. این موضوع در واقع گزینه ای اجباری است که
دولت ها را برابر انتخاب اجباری همراهی مطلق با امریکا و یا در جبهه ی تروریست ها بودن
قرار می دهد. به زابن دیگر کسی حق بی طرفی را ندارد.

در همان روز حمله ها (11 سپتامبر) دولت امریکا با سازمان ملل متحد و ناتو تماس برقرار نمود تا حمایت و پشتیبانی بین المللی را برای خود فراهم نماید. در 12 سپتامبر شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامه هایی را در این زمینه تصویب نمودند. ناتو نیز برای نخستین بار در تاریخ خود موضوع را تحت عنوان ماده ی 5 پیمان بررسی نموده و حمله ها را در آن راستا حمله به همه ی اعضا دانست. با این موارد نبرد با تروریزم با تهدیدهای امنیتی-سیاسی در یک راستا قرار گرفت. امری که ناتو در اصل برای آن پایه گذازی شده بود.

3- تاثیرهای یازده سپتامبر بر سیاست داخلی

1-3- امنیت در برابر آزادی؟
جنگ نوین وحشت همانند جنگ سرد سبب ایجاد خطوط جبهه ی جدید در درون جوامع مورد تهدید تروریزم گردید. نه فقط بازار جهانی و فعالیت های فرامرزی، بلکه جریان های مالی و امکانات ارتباطی مدرن همانند آن چه که تروریست های 11 سپتامبر برای رسیدن به هدف های شان استفاده کرده بودند، به عنوان منابع بالقوه خطر تلقی گردیدند. در تغییرات عظیمی که در فضای سیاست داخلی و با بسیجی که از اکثریت نمایندگان در کنگره در این راستا به عمل آمد و به قوه ی مجریه در زمانی بسیار کوتاه و بدون چانه زنی های رایج کمیته های کنگره پیشاپیش اختیار کامل در نبرد با تروریزم داده شد، انستیتو ی راست گرای » Cato Institute» خطر آسیب رسیدن به حقوق آزادی های فردی و یک حمله به قانون اساسی امریکا را می بیند [19].
در سنا رهبر اکثریت دموکرات تام داشل و رهبر اقلیت جمهوری خواه ترنت لات هردو بر یک موضع یعنی تصویب لایحه ی به کار بردن نیروی نظامی «use of force resolution «تاکید می کردند، حتا پیش از آن که لایحه ی کمک های اضطراری به مبلغ 40 میلیارد دلار تصویب شود. در مجلس نمایندگان اکثریتی به اندازه 420 در برابر یک نماینده مخالف برای تصویب لایحه وجود داشت، بدون آن که حتا یک نماینده درباره ی مدت زمان و دامنه ی مجاز کاربرد زور پرسشی بنماید [20]. تصمیم ریاست جمهور مبنی بر یک واکنش نظامی به اقدام تروریست ها در خارج از کشور که مورد حمایت اکثریت نمایندگان بود نیز در همین چارچوب قرار می گیرد. این فقط تاریخ امریکا نیست که نشان می دهد که نقش دولت و دستگاه دولتی در جنگ و در زمان جنگ افزایش می یابد و هم زمان با آن آزادی های مدنی شهروندان محدودتر شده و تحت فشار قرار می گیرند. زمانی که پرزیدنت بوش در سخنرانی بیستم سپتامبراش در کنگره، که حتا مورد تایید مخالفانش نیز قرار گرفت، به تروریزم جهان گستر و دولت های حامی آن اعلام جنگ داد، می توانست بر روی حمایت ملت اش و یک ائتلاف گسترده ی بین المللی حساب کند. در این زمان 9 نفر از هر ده امریکایی از مدیریت بحران رییس جمهورشان رضایت داشتند. حمایت افکار عمومی به این وسعت را پدر او فقط در زمان پایان جنگ اول خلیج فارس بدست آورده بود.

2-3- اولویت با سیاست خارجی و سیاست امنیتی
پس از پایان جنگ سرد سیاست خارجی و سیاست امنیتی امریکا به شدت تحت فشار قرار گرفتند. در 1992 بیل کلینتون انتخابات ریاست جمهوری را در برابر سیاستمدار سیاست خارجی، جرج بوش (پدر)، با شعار سیاست داخلی و اقتصادی اش » It’s the economy, stupid» برد و در ادامه کنگره و برخی از نمایندگان بیش تر و بیش تر این توفیق را یافتند که سیاست خارجی امریکا را تحت تاثیر سیاست داخلی قرار دهند. در این حوزه منافع ملی در برابر منافع فردی اغلب نادیده گرفته شدند. بدین سان یک اقلیت کوچک مذهبی محافظه کار از نمایندگان سیاست امریکا را در برابر سودان، یک نماینده از فلوریدا سیاست در برابر کوبا و دیگری از کالیفرنیا سیاست در برابر ارمنستان را تعیین می کردند. در غیاب یک گرایش واقعی عمومی به سیاست خارجی و نبود یک توافق ملی بر سر هدف های سیاست خارجی، بخش بزرگی از سیاست خارجی در سایه ی تمایلات وﮋﯾه نمایندگان خصوصی سازی «Privatization» شده و در لابی های اقتصادی و یا ایدئولوﮊیک با دیدگاه های مختلف شکل می گرفت. این وضعیت به وﮋﯾه در سیاست های تحریم امریکا قابل مشاهده است. نیمی از 120 تحریم یک جانبه ای که از سوی امریکا از جنگ جهانی نخست به این سو اعمال شده بودند در سال های میان 1993 تا 1998 توسط کنگره تصویب شدند.
از زمان یازده سپتامبر به بعد یک عقب نشینی آشکار کنگره از حوزه ی سیاست خارجی و دوباره ملی شدن آن قابل مشاهده است. از این مقطع زمانی به بعد کنگره در پاییز آن سال یک لایحه ی تجارت آزاد با اردن، یکی از متحدان مهم امریکا در خاورمیانه را تصویب نمود. این لایحه بیش از یک سال بود که در سنا بلوکه شده بود. مجلس نمایندگان نیز عجولانه در تلاش بود تا راه را برای پرداخت بدهی های مدت ها به تعویق افتاده امریکا در سازمان ملل هموار نماید. این ملی شدن دوباره سیاست خارجی امریکا نیز یک دگرگونی حقوقی و تغییر پارادیم کامل را نشان می دهد. نوسان پاندول قدرت، که در ده سال آخر به سمت کنگره چرخیده بود، دوباره به سمت کابینه بازگشت. پرزیدنت بوش موفق شد که یک افزایش نمایان در بودجه برای توسعه و سایر کمک های خارجی را پس از سال ها کمبود بودجه اعلام نماید. تصمیم های مرتبط با سیاست خارجی و امنیتی دوباره در کاخ سفید، وزارت خارجه و پنتاگون گرفته می شدند. اولویت وﮋﯾه ای که جنگ سرد برای سیاست خارجی و امنیتی پدید آورده بود به نظر می رسد که در مورد جنگ وحشت نیز صدق می کند. رییس جمهور در بحران ها و زمان جنگ قوی ترین است همان گونه که الکساندر هامیلتون، یکی از بنیان گذاران امریکا تاکید کرده است:» این طبیعت جنگ است که در آن افزایش اختیارات قوه مجریه به ضرر قوه مقننه افزایش می یابد» [21].
در طی همکاری های فرا حزبی هفته های نخست پس از حمله های تروریستی به نیویورک و بر اساس انتخابات کنگره در آن سال طولی نکشید که یک اجماع بی سابقه ی فرا حزبی در مورد سیاست خارجی و امنیتی در امریکا پدید آمد. با توجه به محبوبیت عمومی بالای رییس جمهور و توافق اکثریت با سیاست خارجی، او اقلیت مخالف در کنگره به ناچار حملات خود را فقط به موضوع های سیاست داخلی متمرکز نمود.

4- یک دنیای متحد و یک پارچه برای نبرد با تروریزم؟
پرزیدنت بوش در سخن رانی مورخ 29 ﮊانویه 2002 اش درباره ی وضعیت کشور اعلام نمود که :»یک خطر مشترک سبب نزدیک شدن رقیبان پیشین به یک دیگر می گردد. امریکا با روسیه، چین و هند به گونه ای همکاری می کنند که تاکنون سابقه نداشته است.»
امریکا پس از یازده سپتامبر به سرعت این توفیق را یافت که یک اتحاد گسترده و یک دست بر علیه تروریزم جهان گستر برپا کند. پیش از آن در تاریخ جهان هرگز این همه کشور در برابر یک تهدید مشترک گرد هم جمع نشده بودند. این موضوع اما در ابتدای امر یک اتحاد دولت ها بر علیه دولت ها بود. هدف مبارزه با تروریست هایی بود که از سوی برخی از دولت های متحد به عنوان انقلابی و یا به وﮋﯾه جدایی خواه تلقی می شدند.
خاطرات ناشی از اتحاد بزرگ ضد انقلابی در 1815 که در آن قدرت های محافظه کار اروپایی به رهبری شاهزاده ی اتریشی مترنیخ و تزار روسیه نیکلای اول برای ایجاد یک سامانه ی یک پارچه بر علیه شبح انقلابی زمانه در اروپا، شبحی که پس از انقلاب فرانسه بخش های بزرگی از اروپا را بر علیه دولت ها به جنبش در آورده بود، تلاش می کردند دوباره زنده شده بود. همانند اتحادیه ی 1815 اتحادیه علیه تروریزم هم یک اتحادیه پلیسی است که در آن تبادل اطلاعات متقابل نقش مهمی بازی می کند. این ائتلاف هم چنین بر علیه دولت هایی است که این گونه تفسیر می شود که تروریزم جهان گستر را پشتیبانی می کنند.
همانند دوران جنگ سرد برخی از اعضای این اتحادیه به وﮋﯾه در مناطقی از شوروی سابق روندی را آغاز نموده اند که در آن عضویت خود را در اتحاد بر علیه تروریزم به معنای چک سفید blanche carte برای سرکوبی تمامی گروه های مخالف دولت اعم از اسلامی و یا غیر آن تلقی می کنند [22]. درس دیگری از جنگ سرد هم هست که نبایستی فراموش شود آن است که اقدام های سرکوب گرانه بر علیه آزادی بیان می توانند به صورتی هدفمند پتانسیل تشکیلاتی رقیب و سمپاتی به آن را بیش تر تشدید کنند. کابینه ی جرج بوش از این خطر آگاه نیست. از این روست که دیدگاه پرزیدنت بوش از نظم نوین جهانی به یعنی » موازنه ی قوایی که آزادی را تقویت می کند.» خانم رایس مشاور امنیت ملی او در آن زمان و وزیر خارجه ی بعدی نیز یک نظم جهانی را می بیند که نه فقط از سوی رقیبان بزرگ برپاست بلکه در منافع مشترک آن ها تمایل به درگیری با هم نیز سرکوب می گردد:» یازده سپتامبر و دوران پس از آن شکاف میان قدرت های آشوبگر و قدرت های نظم آفرین را نمایان کرد. و همه ی قدرت های بزرگ جهانی به طور وضوح در یک سمت از این شکاف قرار دارند و عمل می کنند [23]. در این دیدگاه به وضوح تلاش برای ایجاد یک نقطه ی مشترک در سیاست خارجی، که در آن اجمالا توازن قوا به به عنوان نکته ی اصلی صلح و ثبات در نظر گرفته می شود، با دیدگاه نئولیبرال ها دیده می شود، که در آن تمرکز بر ارزش هایی مانند آزادی، دموکراسی و حقوق بشر، سرمایه گذاری هایی هستند که برای رسیدن به یک نظم سیاسی حقیقی و با ثبات به عمل می آیند. خانم رایس در این مبحث ادامه می دهد که:»امریکا خواهان یک دنیای بهتر در پس پیروزی بر شرارت است. ما تلاش می کنیم نه تنها دنیایی ایمن تر، بلکه بهتر داشته باشیم». این اظهارات ما را کاملا به یاد دوران جنگ در کوزوو و بحث های مربوط به مشکل مداخله ی انسان دوستانه » humanitarian intervention» در آن جا می اندازد.
یک ائتلاف اگرچه یک همکاری محدود به زمان است و مانند یک پیمان همیشگی نیست اما قادر است یک خطر متحد کننده را دفع کند. امریکایی ها می بایستی توجه می کردند که آیا مایل اند همکاری بی همتای همه ی قدرت های بزرگ و متحدهای شان و کاهش آگاهانه ی تنش ها با روسیه و چین را با اقدام ناپخته و نامناسب شان در برابر عراق به بازی بگیرند؟

1-4- اروپا شریک معترض اما قابل اعتماد
پایان کمونیسم شوروی، جنگ سرد، ایجاد یک اتحادیه اروپا، که در پناه همگرایی روزافزون اش اعتماد به نفس بیش تری یافته بود، و تحولات سیاسی درونی ایالات متحده امریکا سبب شدند تا در دهه ی نود اشتراک نظر های دو سوی آتلانتیک در درک بسیاری از مسایل عمیق تر گردد. یازده سپتامبر و ابراز همبستگی یک پارچه ی اروپا با ملت امریکا در پی آن، که در امریکا با احساس امتنان پذیرفته شد، نشان داد که مشترکات اساسی دو سوی آتلانتیک هم چنان زنده اند. هم چنین اعلام همبستگی نامحدود اروپا، از سوی صدراعظم آلمان گرهارد شرویدر، اروپا را به مهم ترین متحد امریکا در جنگ نوین وحشت تبدیل نمود. البته به وضوح تفاوت دیدگاه نیز در دو سوی آتلانتیک دیده می شد. در امریکا اکثریت بزرگی به انضمام رییس جمهور و کابینه اش بر این بودند که در گیر جنگی بر علیه یک تهدید واقعی و موجود هستند [25]، این امری بود که در اروپا عینا فقط از سوی یک اقلیت درک می شد. در اروپا سیاست امریکا و به وﮋﯾه نحوه ی ابراز آن از سوی کابینه ی بوش (با مفاهیمی هم چون محور شرارت) شدیدا مورد انتقاد قرار می گرفت و از سوی برخی به معنای جنگ طلبی امریکایی تلقی می شد.
کابینه ی متمایل به یک جانبه گرایی بوش در هشت ماه اول دوره ی نخست کارش به این جمع بندی رسیده بود که تنها ابرقدرت باقی مانده با توجه به خطرهای نوین در جهان نیاز به یک همکاری نزدیک تر با متحدان اش دارد. جمع بندی حاصله این بود که چند جانبه گرایی یعنی همکاری فقط آن جایی که لازم و ضروری است و عدم انجام آن، همانند دوران کلینتون، در جایی که ممکن است. البته فقط این فضای اروپا-آتلانتیک بود که به قدرت جهانی امریکا یک پایه ی استوار برای سیاست و استراﮋﺗی بحران های بین المللی و سرکوبی بحران را عرضه می کرد. در این حال انتظارات امریکایی ها از اروپایی ها به نسبت دوران جنگ سرد کم تر نشده بود و حتا بیش تر شده بود. البته انتقادهای اروپایی ها نیز طبیعتا در واشنگتن با برخورد گرمی روبرو نمی شد. هر چه اروپا یک صداتر و یک دست تر بانگ بردارد و به گفته ها نقش عمل بزند به همان نسبت هم دوباره و بیش تر جدی گرفته خواهد شد. با این وجود تعداد زیادی از صداهای منتقد مهم حتا در خود جمهوری خواهان وجود داشتند و هستند که اروپا را به عنوان تصحیح کننده ی مهم سیاست خارجی امریکا می نگرند. جامعه ی دو سوی آتلانتیک که در ناتو نمادین شده است با وجود همه ی نگرش های بدبینانه، آن چنان زنده است که از میان همه ی جابجایی های ﮊئوپولیتیک که سبب ساز تغییر پارامتر ها شده اند، دوباره به عنوان نماد سیاست خارجی و سیاست امنیتی امریکایی و اروپایی همانند گذشته به پیش خواهد رفت [26].

2-4- روسیه: متحدی جدید؟
یازده سپتامبر نزدیکی و همکاری استراﮋﺗیک روسیه و امریکا و تثبیت نزدیکی این کشور با غرب را ممکن نمود. برای نخستین بار امریکا، روسیه و اروپا در یک جبهه در برابر یک تهدید مشترک قرار دارند. امریکا پذیرفته است که روسیه، بسیار فراتر از جنگ افغانستان، در موقعیتی است که نقشی مهمی را در نبرد با تروریزم جهان گستر ایفا کند. ایجاد یک اتحادیه استراﮋﺗیک دایمی از ونکوور تا ولادی وستوک – آرزوی میخاییل گورباچف- به نظر امکان پذیر می رسد.
البته تجارب دهه ی پیشین نشان می دهند که نیاز به احتیاط بیش تری در این زمینه هست. هر گونه سهل انگاری در برداشت های طرفین می تواند به سرعت این فرایند را به عقب برگرداند. پس از آن که اتحاد شوروی با غرب در مورد اتحاد آلمان همانند جنگ نخست خلیج فارس همکاری نمود، نخستین مرحله ی گسترش ناتو به خاور و حمایت های کم تر از انتظار و بی توفیق اقتصادی از این کشور به وﮋﯾه در جریان بحران کوزوو و در حین جنگ چچن سبب دوری روسیه از غرب شدند [27]. پرزیدنت پوتین در جریان رویدادها و نتایج یازده سپتامبر بخت ایجاد یک رابطه ی نزدیک با غرب را، با وجود ریسک بلای آن در جو سیاسی داخلی روسیه، با عزم تمام آزمود. امریکا و اروپا نیز می بایستی از سمت خود شانس شان را می آزمودند تا بتوانند روسیه را هم از نظر اقتصادی و هم سیاسی بیش تر به خود نزدیک و همسو نمایند. شورای گسترش یافته هماهنگی ناتو-روسیه نیز ابزاری در این راستا بود.

3-4- هندوستان: متحد آینده
بزرگ ترین دموکراسی جهان (دست کم از نظر جمعیتی) و قدرت رهبری دموکراتیک غرب در دهه ی هشتاد با هم رابطه ای پر مشکل، سرشار از بی اعتمادی و بی توجهی به یک دیگر داشتند [28]. اگرچه پایان جنگ سرد رابطه ی امریکا و هند را از جبر جهان دوقطبی رهایی بخشید، اما سایه ی بی اعتمادی های گذشته یک دهه تمام بر جو و روابط جدید، به وﮋﯾه در کشمکش هند و پاکستان، قابل مشاهده بود. در 1998 این آزمایش های هسته ای هند بودند که نزدیکی امریکا و هند را کند و سپس متوقف نمودند. دیدار پرزیدنت کلینتون در مارس 2000 از هند و دیدار متقابل نخست وزیر هند واجپایی در سپتامبر همان سال از امریکا سبب گرمی زیادی در رابطه ی دو طرف شدند که در نهایت در پاییز 2001 منجر به حمایت نامحدود هند از نبرد امریکا با تروریزم شد.
خاور دور کماکان پس از پایان عملیات نظامی امریکا در افغانستان نقش مهمی در سیاست خارجی و امنیتی امریکا بازی خواهد نمود. نزدیکی با هند نیز می تواند بیش تر و بیش تر گردد. البته نکات مورد افتراق واشنگتن و دهلی در مورد پاکستان و کشمیر و نبرد با تروریزم به سرعت قابل حل نخواهند بود. این نکته قابل درک و توجه است که امریکا در آینده سیاست تدوین شده ی کابینه ی کلینتون یعنی استراﮋﺗی «حق تقدم با هند»( «India first» Strategy ) را ادامه دهد، بدون آن که وارد سیاست «فقط با هند» («India only» Policy) شود. رابطه ی میان ایالات متحده و هندوستان اساسا بر پایه ی ارزش های ثابت و مشترک دموکراتیک قرار دارد. این موضوع با منافع ملی مشترک هر دو در بسیاری از حوزه ها مانند حوزه های رشد یابنده استراﮋﺗیک، اقتصادی، فرهنگی و انسانی در هر دو کشور ارتباط دارد. راه واشنگتن و دهلی به عنوان متحدان طبیعی و بالقوه «natural allies» بدون شک ادامه خواهد یافت [29].

4-4- چین: متحد احتمالی
کابینه ی تازه بر سرکار آمده بوش تا اوایل 2001 به چین به عنوان یک رقیب استراﮋﺗیک می نگریست. بیانیه های رسمی دولتی چین هم از ﮋﮪمونی امریکا انتقاد می کردند که تلاش می کند از رشد و ترقی چین ممانعت کند. پس از یازده سپتامبر پکن گام به گام و به آرامی وارد ائتلاف بر علیه تروریزم جهان گستر شد و امریکا را در شورای امنیت (با دیدگاه وﮋﯾه خود) حمایت نمود و به عملیات امریکا در افغانستان چراغ سبز داد. پکن اطلاعات محرمانه ی ارزشمندی در اختیار واشنگتن قرار داد و سرپل خود در آسیای جنوبی، پاکستان، را به همکاری تشویق نمود. در مناقشه ی هند و پاکستان، پس از حمله ی تروریست های مسلمان به پارلمان هند در دهلی، پکن در همراهی با واشنگتن خواستار خویشتنداری اسلام آباد شد. هم زمان امریکایی ها نیز نفوذ خود را در هند در این باره به کار گرفته بودند [30].
پکن خواهان یک رابطه ی بی دردسر با امریکا به دلیل وابستگی زیادش به بازارهای امریکاست. یک همکاری تنگاتنگ آشکارا خواست چین است. از این رو ممانعتی از رشد نفوذ امریکا در آسیا پس از یازده سپتامبر نکرده است. هر چند تمایل به غرب پوتین آن هم تنها چند هفته پس از امضای قرارداد جدید دوستی چین و روسیه، حضور پررنگ امریکا در آسیای مرکزی، همکاری روزافزون امریکا با بسیاری از کشورهای آسه آن و افزایش نفوذ و نقش ﮊاپن، توسط بازها در پکن با ناخرسندی مشاهده شده است. اینان کسانی بودند که کاملا جهت منفی سیاست های دشمنانه امریکا بر علیه چین را باور داشتند. در هر حال با وجود همکاری های جدید دو کشور احتمال کمی وجود دارد که یک همکاری دایمی و گسترده ایجاد گردد، چرا که تفاوت های سیستم اجتماعی دو کشور و رقابت آن ها در خاور دور بسیار شدید است.

5- دیدگاه: یک جهان نوی امریکایی؟
جنگ سرد سبب ساز یک سری تغییرات پی در پی در سیاست های آینده نگرانه ی امریکا گردید. نه تنها اتحادیه های نظامی در برابر کمونیزم پی ریزی شدند، بلکه دشمنان نظامی سابق امریکا یعنی آلمان و ﮊاپن بازسازی و تثبیت شدند. با طرح بی مانند مارشال اقتصاد تمامی اروپای باختری جانی دوباره گرفت و سنگ بنای همزیستی اروپایی (اروپای غربی) گذاشته شده و در برابر کمونیزم یک مدل اجتماعی، اقتصادی به وجود آورده شد. بسیاری از مسایل گویای آن هستند که همانند نبرد جهانی با کمونیزم در جریان جنگ سرد که سبب گسترش نفوذ امریکا پس از 1947 شد در جنگ وحشت و در حین آن قدرت و نفوذ امریکا بیش تر گسترده خواهد شد. پیروزی برق آسا در افغانستان، جایی که در آن طالبان ،که دست کم به حامیان تروریزم اشتهار داشتند، به سرعت سرنگون شدند، احتمالا تاثیر خود را بر دیگران به وﮋﯾه حامیان احتمالی تروریزم گذارده است. امریکا هم اینک دارای پایگاه های نظامی در آسیای مرکزی است، منطقه ای که سرشار از منابع انرﮊی است. کشورهایی مانند پاکستان و حتا اندونزی و فیلیپین به نحو موفقیت آمیزی وادار شده اند که در برابر چریک های مسلح اسلامی داخل کشورهای شان وارد عمل شوند.
برتری تکنولوﮊی نظامی امریکا بر سایر کشورهای جهان، که در جریان جنگ کوزوو نمایان شد، به انضمام قدرت اقتصادی قابل مقایسه ی شریکان اروپایی امریکا در ناتو در پی یازده سپتامبر بازهم بیش تر شده است. در همین راستا بودجه ی دفاعی امریکا برای سال 2002 به مبلغ 328 میلیارد دلار با افزایشی 36 میلیاردی به 364 میلیارد افزایش پیدا کرد و در 2003 با افزایشی 48 میلیاردی به مبلغ 412 میلیارد دلار افزایش یافت و به بزرگ ترین مبلغ خود ظرف بیست سال گذشته رسید [31].
توانایی های گسترش یابنده ی این ابرقدرت خطر «خود را دست بالا گرفتن و توسعه طلبی» Triumphalism را به وجود آورده است [32]. پیروزی در افغانستان آب در آسیاب کسانی بود که آشکارا از یک جانبه گرایی امریکا صحبت می کردند و پیش از هر چیز خواهان سرنگونی فعال صدام توسط امریکا بودند. این ها بر آن بودند که ساختار دنیای امروزه دیگر با دوران جنگ سرد مطابقتی ندارد و یا به گفته ی سیاست ﮋﭘوه فرانسوی دومینک موآزی ( Dominique Moisi): «در دوران جهانی شدن موضوع اصلی، این که انجام کاری در جهان بدون امریکا ممکن است، تغییر نکرده است. اما هم چنین گوناگونی بازیگران نوین به آن معناست که چیزهای بسیار کمی وجود دارد که امریکا به تنهایی می تواند به آن دست پیدا کند» [33]. برای هنری کیسینجر هم آزمون تاریخی امریکا در آن است که آیا توفیق پیدا می کند که قدرت راهبرانه ی خود را در دیدگاه عمومی جهان و با اصول خود به معیار قابل قبول بین المللی تبدیل نماید. چیزی که امپراتوری روم و بریتانیای کبیر توفیق آن را داشتند [34]. امریکا در مقایسه با روم یک قدرت هنوز خام و جوان است. پایان امریکا که در اواخر دهه ی هشتاد از سوی برخی اظهار می شد امری بسیار زودرس و بسیار ناپخته بود. نه فقط به دلیل آن که امریکا یی ها مبارزه جویی یازده سپتامبر را پذیرفته و به آن وارد شدند، بلکه دلایل بسیاری موجود است که سده ی بیست و یکم نمی تواند کم تر از سده ی پیش از آن تحت تاثیر ایالات متحده امریکا باشد.

پی نویس ها:
1- در این زمینه واکنش امریکا در برابر شکست فرانسه در سال 1940 ، که سبب تغییر تدریجی سیاست انزواطلبی امریکا و ورور بعدی آن به جنگ در اروپا شد قابل ذکر است

2 Samuel P. Huntington, Kampf der Kulturen. Die Neugestaltung der Weltpolitik im 21. Jahrhundert, München-Wien 1996.
3 President George W. Bush, Address to a Joint Session of Congress and the American People, 20. 9. 2001, Washington, D. C.
4 Heinrich Kreft, China – die kommende Großmacht. Vom Objekt zum Akteur der internationalen Politik, in: Aus Politik und Zeitgeschichte (APuZ), B51/2000, S. 21 – 29.
5 Heinrich Kreft, Das «asiatische Wunder» in der Krise, in: APuZ, B 48/98, S. 3 – 12.
6 Anatol Lieven, The Secret Policemen’s Ball: The United States, Russia and the international order after 11. September, in: International Affairs, 78 (2002) 2, S. 246.
7 Francis Fukuyama, The End of History, in: National Interest, (Summer 1989).
8 Hubert Vedrine with Dominique Moisi, France in an Age of Globalization,
Washington, D. C. 2001.
9 Robert Kagan/ William Kristol, The Present Danger, in: The National Interest, (Spring 2000).
10 «We have found our mission», says President Bush. See to Steven Mufson,
Foreign Policy’s «Pivotal Moment», in: Washington Post 27. 09. 2001;
Harvey Sicherman, Finding a Foreign Policy, in: ORBIS, (Spring 2002), S.
215-227; G. John Ikenbery, American Grand Strategy in the Age of Terror, in:
Survival, 43 (Winter 2001-02) 4, S. 19-34.
11- دولت امریکا تروریزم جهان گستر را این گونه تعریف می کند: کاربرد زور و خشونت با زمینه سیاسی برضد هدف های غیر نظامی و تاسیسات غیرفعال نظامی ( non-combatant ) توسط گروه ها و عوامل مخفی.
12 Gary Hart/Warren Rudman, United States Commission on National Security,
American Security in the 21st Century, Washington, D. C. 1999.
13 Joseph S. Nye, The Paradox of American Power. Why the World’s only superpower can’t go it alone, New York 2002, Kapitel 2 und 3.
14 David Fromkin, The Strategy of Terrorism, in: James F. Hoge Jr./ Fareed Zakaria (Hrsg.), The American Encounter: The United States and the Making of the Modern World, New York 1997, S. 345.
15 Heinrich Kreft, Dealing with «Pre-modern» States, in: Internationale Politik, Transatlantic Edition, (2001) 4, S. 4-8.
16 Security payment between USA, Australia and Newseeland 1951.
17 Präsident Bush 20.09. 2001 (Anm. 3).
18 H. Sicherman (Anm. 10), S. 219 f.
19 Dave Kopel, Will the War Kill the Bill of Rights?, in: CATO Today‘s Commentary 22. 10. 2001, S. 1 – 2; Eric Pianin/Thomas B. Edsall, Terrorism Bills Revive Civil Liberties Debate, in: Washington Post 14.09. 2001, S. A16.
20 Donald R. Wolfenberger, The Return of the Imperial Presidency?, in:
Wilson Quarterly, (Spring 2002), S. 40.
21 Alexander Hamilton, The Consequences of Hostilities Between the States,
in: «The Federalist», 8 (1788).
22 A. Lieven (Anm. 6), S. 250.
23 Condoleezza Rice, The War on Terrorism and the Bush Administration’s
Foreign Policy, Rede vom 29. 4. 2002 in John Hopkins University, Washington D. C.

24- حتا روزنامه ی چپگرای لوموند که به طور سنتی از منتقدان امریکاست در تاریخ 12.09.2001 اعلام نمود که: همه ی ما امریکایی هستیم.
25- به همین دلیل هم در زمانی که رییس جمهور در پایتخت به سر می برد معاون او چنی در یک مکان امن در خارج از واشنگتن به سر می برد. تمام مقامات مهم دولت هم مرتب درباره امکان بروز حمله های تروریستی هشدار می دادند.
26 Heinrich Kreft, Vom Kalten Krieg zum «Grauen Krieg». Uneingeschränkte Bündnissolidarität mit den USA, in: Internationale Politik, (2001) 12, S. 43-46.
27 Oksana Antonenko, Putin»s Gamble, in: Survival, 43 (Winter 2001-02) 4, S. 49 – 60, und A. Lieven (Anm. 6).
28 Dennis Kux, Estranged Democracies. India and the United States 1941-1991, London-New Delhi 1994.
29 Heinrich Kreft, Die amerikanisch-indischen Beziehungen: Von «estranged democracies» zu «natural allies», in: Werner Draguhn (Hrsg.), Indien 2002 (i. E.).
30 Quigguo Jia, New Priorities, New Opportunities: Sino-American Relations
Since 9-11, in: Asia Perspectives, (Spring 2002), S. 9 – 12, und Aaron L. Friedberg, 11 September and the Future of Sino-American Relations, in: Survival, 44 (Spring 2002) 1, S. 33-50.
31 Michael Cox, September 11th and U. S. Hegemony – Or Will the 21st Century Be American Too?, in: International Studies Perspectives, (2002) 3, S. 53 – 70.
32 Wie er z. B. in dem Artikel «Victory Changes Everything…» von Charles
Krauthammer, in: Washington Post vom 30. 11. 2001, S. A41, zum Ausdruck
kommt.
33 Dominique Moisi, The Real Crisis over the Atlantic, in: Foreign Affairs,
(Juli-August 2001), S. 153.
34 Henry Kissinger, Our Nearsighted World Vision, in: Washington Post 10.01. 2002, A.19.

1 اوت 2007

مادلين آلبرايت: «امريکا تنها میدان دار در صحنه نیست» *

Filed under: Uncategorized — شهرام شیخ زاده @ 08:43

 


«Amerika kann nicht alles allein tun»

ديدگاه های مادلين آلبرايت وزيرخارجه دولت کلينتون درباره ی اشتباه های دولت بوش


شهرام شیخ زاده        Shahram Sheikhzadeh

گفت و گویی که برگردان آن در زیر تقدیم می گردد با خانمی صورت گرفته است که پس از هنری کیسینجر یکی از موفق- ترین وزیران خارجه ی ایالات متحده بوده است. برآیند تصمیم گیری های او سال ها سرنوشت بسیاری از انسان ها را در جهان رقم زده است. شناخت بهتر چنین فردی کمک به فهم بهتر تاریخ معاصر و شاید کمکی به پیش برد این ایده باشد که برای توفیق در جهان ما هم باید جهانی فکر و با زبان رایج بین الملل گفت و گو کنیم. نکته ی قابل تامل دیگر وابستگی افراد شبکه حاکم در امریکا همانند کشورهای دیگر از جمله کشورما بدون توجه به وابستگی حزبی شان به یک دیگر است که در این گفت و گو هم به آن اشاره شده است.

 

زندگی نامه

متولد ۱۹۳۷ در پراگ با نام ماریا یانا کوربلووا. مهاجرت به لندن و سپس امریکا در پی تهاجم نازی ها. پدرخانم آلبرایت دیپلمات سابق پروفسور وزف کوربل استاد علوم سیاسی دانشگاه Denver امریکا بوده است. خانم کاندولیزا رایس از جمله شاگردان پدرخانم آلبرایت بوده است.

خانم آلبرایت از تبار یهودی خود سال ها ناآگاه بود. وی در ١٩٩٦ پی برد که پدر و مادر بزرگ او در آشویتس جان باخته اند.

او مادر سه دختر است و سال ها مشاور رییسان جمهور دمکرات امریکا بوده است. او در کابینه ی بیل کلینتون ابتدا به عنوان سفیر امریکا در سازمان ملل متحد و در ١٩٩٧ به عنوان نخستین خانم در پست وزیر امور خارجه امریکا خدمت کرده است. اکنون وی مدیریت یک موسسه ی مشاوره ی سیاسی در واشنگتن را بر عهده دارد.

– خانم آلبرایت آخرین بار کی با جانشین شغلی خود خانم رایس ملاقات و گفتگو کرده اید؟

* کمی پیش از نامزدی او برای این پست ما همدیگر را در یک میهمانی شام ملاقات کردیم. ما یکدیگر را از سال ها پیش به خاطر پدرم می شناسیم. او در دانشگاه دنور شاگرد پدرم بود.

– بایستی کلاس های درس پدر شما، مهاجری از چکسلواکی، بسیار خانم رایس را مجذوب کرده باشند. او تحصیلات موسیقی اش را رها کرد تا تا خود را یکسره وقف مطالعات سیاسی شوروی شناسی کند.

* از این سال ها می گذرد. اما من کاملا به یاد دارم که هنگامی که پدرم در ١٩٧٧ فوت کرد در مراسم یادبود او این شیفتگی چگونه بود. همه جا پر از دسته های گل و پیام های تسلیت بود. در میان همه ی این ها یک ظرف سرامیک به شکل پیانو و پر از گل چشم گیرتر از همه بود. من از مادرم پرسیدم که چه کسی این پیانو را فرستاده است و او پاسخ داد از سوی دانشجوی برگزیده و محبوب پدرت، کاندولیزا رایس.

– آیا شما با هم در تماس ماندید؟

* ده سال پس از آن من در جستجوی یک مشاور امور خارجی برای مبارزه انتخاباتی کاندیدای ریاست جمهوری از حزب دموکرات، مایکل دوکاکیس، بودم و با او تماس گرفتم. او پاسخ داد که:» من باید به آگاهی شما برسانم که من یک جمهوری خواه هستم.» من متعجب شده بودم و پرسیدم چگونه چنین چیزی ممکن است؟ ما هردو می توان گفت فرزندان (معنوی) یک پدر هستیم. سال ها پس از آن هر دوی ما به این موضوع می خندیدیم.

– شما به جانشین خودتان در مقام وزارت خارجه چه توصیه ای کرده اید؟

* من به او گفتم که او بهترین شغل دنیا را دارد. من هم چنین به او گفتم که سیاست خارجی بایستی از سیاست حزبی مستقل بماند و این که در این پست، این یک نکته ی مثبت است که یک خانم باشی.

– این نکته چیست؟

* این شاید عجیب به نظر برسد اما این بسیار آسان تر است که به یک خانم به عنوان وزیر خارجه سلام بدهید. در این حالت به انسان یک دسته گل بزرگ هدیه داده می شود و حتا گاهی یک روبوسی دوستانه موردی است که پیش می آید. یک خانم در برابر شما به شما بیش تر و طبیعی تر حس دوستانه و مودبانه را می دهد. در این حالت روابط را برقرار کردن آسان تر است یخ میان طرفین زودتر آب می شود. اما در هر حال لحظه ای هم هست که انسان بر سر میز مذاکره می نشیند و بعد مرد یا زن بودن کاملا بی تفاوت می شود.

– پر قدرت ترین مرد دنیا، جرج بوش، هفته ی آینده سفر اروپایی خود را آغاز خواهد نمود. جهان بایستی در دوره دوم ریاست جمهوری او منتظر چه پیشامدی باشد؟

* در این لحظه می توان فقط حدس هایی زد. اما سخن رانی آغازین دومین دور ریاست جمهوری او بسیار مهم بود. او مدت ها روی آن کار کرده بود.

– او از دمکراسی و صلح درجهان صحبت کرد و این که به خودکامگی و دیکتاتوری ها پایان داده شود.

* بله این دیدگاه و نقش وﮋﯾه ایالات متحده در آن ادامه خواهد یافت. هر چند بسیار خیال برانگیز به نظر می رسد. اما پرسش این است که آیا چنین واگانی با عمل همراه خواهند شد؟ واقعیت بسیار متفاوت به نظر می رسد.

– برای ما این ها واگان از پیش نوشته شده ی آشنایی هستند: رهبری امریکا، تهدیدهای ناملموس، تغییر ریم…..

* با زور نمی توان به دمکراسی رسید. این در درون خود تضاد می پرورد. می توان دمکراسی را فقط عرضه کرد. الیته بوش و تیم او در چهار سال گذشته بسیاری چیزها را آموخته اند. از جمله ی این چیزها آن است که انسان باید با دیگران بسیار متفاوت از چهار سال گذشته رفتار کند. بنابراین رفتار تغییر می کند. این همیشگی است.

– رفتار شاید تغییر کند، اما آیا با آن محتوا هم تغییر می کند؟ معاون رییس جمهور، دیک چنی، به صراحت درباره ی یک حمله ی نظامی متحدتان اسراییل بر علیه ایران نقشه می کشد.

* من می توانم نگرانی و بی اعتمادی اروپاییان را درک کنم. از کاخ سفید واقعا علایم متفاوت و متضادی می رسند. از سوی دیگر از خانم رایس می شنویم که یک حمله ی نظامی در این زمان انتخابی ناشدنی است. من هم اعتقاد ندارم که جنگی رخ دهد.

– چه چیزی شما را چنین مطمئن می کند؟

* پرزیدنت بوش شاید فهمیده باشد که یک جانبه گرایی محدودیت های خود را دارد. انسان نمی تواند همه ی کارها را، حتا برای یک بار، به تنهایی انجام دهد. امریکایی ها هم همین طور. ما هم به کمک نیاز داریم. این واقعیت، که ایران احتمالا در حال ساختن جنگ افزار هسته ای است، فقط مشکل امریکا نیست. این مشکل اروپا هم هست. آرزوهای هسته ای ایران بایستی متوقف شوند. این یک همکاری واقعی میان اروپا و امریکا را می خواهد. ایرانی ها تلاش می کنند که اتحاد ریشه دار ما را از میان ببرند و زمان برای خود به دست بیاورند.

– کشور شما نخواسته است که یک بار هم در گفت و گوها شرکت کند. یک همکاری واقعی چگونه باید باشد؟

* انسان بایستی یک تغییر نقش را بپذیرد. امریکا هم باید بازتر عمل کند و به ایران یک دورنما نشان دهد. در صورتی که این کشور از جنگ افزارهای هسته ای چشم پوشی کند و از تروریسم هم از این پس حمایت نکند، می توانیم ما و شما یک گفتمان را با او آغاز کنیم. هم زمان اروپاییان بایستی بسیار مستحکم تر بایستند.

– منظور شما از بسیار مستحکم تر چیست؟

* اروپاییان باید روشن کنند که اگر ایران کوتاه نیاید بایستی در انتظار پیامدهای جدی سیاسی و اقتصادی باشد. اروپا کم تر باید با برگ پاداش و جایزه بازی کند. اروپا باید آماده باشد که اقدام های جدی تری را انجام دهد و مثلا با تحریم های تجاری تهدید کند.

– و یا با شورای امنیت؟

* البته امریکایی ها این را مدت هاست که می خواهند. چرا که ایرانی ها نشان داده اند که دنیا را فریب داده اند. آن ها با زمان بازی می کنند. ما در یک وضعیت واقعا سخت و غیر قابل تصور قرار داریم و باید با هم همکاری کنیم. ما شانس دیگری نداریم. ایران به عنوان یک قدرت هسته ای می تواند یک تهدید واقعی باشد.

– اما عراق هم یک تهدید واقعی شمرده می شد. و حالا هم دولت بوش برای انتخابات آزاد در آن جا جشن می گیرد، هر چند این دلیل حمله به عراق نبود.

* این واقعیت دارد. جای هیچ بحثی نیست که مردم عراق خودشان کار بسیار بزرگی کرده اند و هیچ کس از پی صدام اشکی نمی ریزد. اما اجازه دهید به یاد بیاوریم که در روز انتخابات در تمام کشور اتفاقی نیفتاد. همه چیز کاملا محفوظ بود. تاریخ یک عراق دمکراتیک از آن روز شروع شد. بدون توجه به آن چه که درباره ی این جنگ و درباره ی بوش گفته می شود. ما فقط می توانیم امیدوار باشیم که این دمکراسی کار کند.

– شما خودتان هم اما می گویید که وضعیت در عراق بسیار بدتر از ویتنام در زمان خود است.

* این جنگ موقعیت بسیار سردرگمی را در عراق و در تمام منطقه پیش آورده است. روند موجود می تواند تمامی خاورمیانه را بی ثبات کند. امریکا چنین جنگی را شروع کرد. این یک تصمیم گیری آزادانه بود. ما می بایستی آن را انجام نمی دادیم. الان اما ما راه دیگری نداریم. ما مجبوریم عراق را یک نمونه ی موفق کنیم. در این راه ما به کمک اروپایی ها و آلمان ها نیاز داریم.

– آلمانی ها چه کار می توانند بکنند؟

* بسیار بیش تر از آن چه تاکنون کرده اند. کمک های اقتصادی و کمک در بازسازی از آن جمله هستند. پیش از هرچیز بایستی در امر آموزش نیروهای ارتش عراق و نیروهای امنیتی کمک شود. این امر بایستی تسریع شود. در حال حاضر تنها منبع تامین کننده امنیت در آن جا ارتش امریکاست.

– آیا باید اروپاییان مداخله نظامی کنند؟ مثلا در چارچوب ناتو؟

* برای عراق اعتقادی به ماموریت سربازان ناتو ندارم. هر نیروی نظامی خارجی در عراق همانند امریکایی ها مانند یک اشغال- گر دیده خواهد شد،

– چه تاثیری می تواند آتش بس میان فلسطینی ها و اسراییلی ها در منطقه داشته باشد؟

* آیا می دانید که در چهار سال پیش ما چقدر به پیش رفته بودیم؟ در آن زمان ما درباره ی یک صلح واقعی گفت و گو می کردیم….

– گفت و گوهای کمپ دیوید می توانستند یک موفقیت شایان توجه برای ریاست جمهوری بیل کلینتون و برای هدف های شما به عنوان وزیرخارجه باشند.

* دو هفته ی تمام آن زمان من در کمپ دیوید زیر باران راه رفتم. ما تقریبا به یک جمع بندی برای یک توافق نامه ی صلح رسیده بودیم. اکنون ما برای آتش بس جشن می گیریم. این مهم است اما این فقط یک گام کوچک است. انسان ها در عراق و هم چنین در فلسطین بایستی حس کنند که زندگی شان بهتر می شود. این که چیزی برای خوردن دارند و این که آموزشگاه ها و اشتغال وجود دارند. دمکراسی باید این ها را برای مردمان بیاورد. ما بایستی همگی به فلسطین، مثلا در رشد و توسعه ی باریکه ی غزه، کمک کنیم. چهار سال تمام امریکایی ها خود را درگیر موضوع نکردند. اما باید الان چنین کنند. بدون امریکا این امر شدنی نیست.

– شما بزرگ ترین تهدید برای دنیا را توسعه ی غیر مجاز جنگ افزارهای کشتار جمعی می دانید. آیا این خطر را بزرگ تر از خطر تروریسم بنیادگرا می دانید؟

* این تلفیقی از این دو است. چرا که در دنیا این گونه جنگ افزارها همانند یک بازار پرسود در حال توسعه هستند و گروه های تروریست می توانند در این بازار به همه چیز دست رسی پیدا کنند. این برای ما یک مشکل و مبارزه بزرگ است.

– اکنون هم که کره شمالی به صورت رسمی تایید کرده است که دارای بمب هسته ای است. آیا برای شما یک شمارش معکوس میان پرزیدنت بوش و دیکتاتور کره کیم یونگ ایل شروع شده است؟

* کره شمالی امروز خطرناک ترین جای زمین است. این کشور احتمالا شش تا هشت بمب هسته ای و توانایی تولید آن را دارد. کره شمالی از مورد عراق درس گرفته است. این گونه در ذهن ها جا افتاده است که ما به کشورهایی که بدون جنگ افزارهای هسته ای هستند حمله می کنیم و کسی که چنین بمبی دارد در امان است. پس چرا نباید هر چه زودتر چنین جنگ افزاری را تهیه کرد؟

– کره شمالی هم سال ها جهانیان را فریب داده است.

* البته، اما انسان قراردادهای محدودیت جنگ افزار را نه با دوستان اش ، بلکه با دشمنان اش منعقد می کند. من با کیم یونگ ایل ملاقات کرده ام. ما دوازده ساعت تمام گفت و گو کردیم. او کلا چیزی از دمکراسی نمی خواهد بداند. اما او قطعا دیوانه هم نیست. اطلاعات این گفت و گوها را من به جانشینان خودم، کالین پاول و کوندولیزا رایس داده ام. با ا ین وجود کابینه ی بوش این گفت و گوها را متوقف نمود. این کوتاهی در تلاش ما را سال ها به عقب برده است و این خطرناک است. به وﮋﯾه هنگامی که فردی که برای نخستین بار دارای جنگ افزار کشتار جمعی است می تواند بخشی از آن و یا پلوتونیوم مورد نیاز را در بازار سیاه و یا به تروریست ها بفروشد.

– کره شمالی فقط گفت و گوی رودررو با امریکا را می پذیرد بدون سایر چهار کشوری که تاکنون در این گفت و گوها بوده اند.

* چین، روسیه و سایر کشورها می توانند در این زمینه قطعا به این کشور فشار وارد کنند. اما امریکایی ها مجاز نیستند مقابله با چنین خطر بزرگی را که برای امنیت ملی ما وجود دارد به دیگران بسپارند. کره شمالی می خواهد بی قید و شرط سوی امریکا به رسمیت شناخته شود. برای تحقق این امر بایستی از بمب های هسته ای و برنامه ی موشکی دوربرد خود چشم پوشی کند. حتا این امر بایستی قابل کنترل های بعدی باشد.

– آیا از دید شما امریکا کماکان همان ملت نادیده ناگرفتنی است که شما یک بار نام بردید؟

* بدون شک. ما توانایی آن را داریم که نیروی خود را به صورت چندجانبه به کار ببریم. ما باید چه بخواهیم و چه نخواهیم باید نسبت به بقیه جهان احساس مسئولیت کنیم. ما یک کشور غنی و دمکرات هستیم و به همین دلیل هم احساس مسئولیت می – کنیم. ما می توانیم نه فقط یک جنگ را به راه بیندازیم بلکه می توانیم به انسان ها کمک کنیم. بله ما غیر قابل چشم پوشی هستیم. اما این هم به آن معنا نیست که ما به تنهایی می توانیم تمام کارها را بکنیم. بله ما یک کشور استثنایی هستیم، اما این به آن معنا هم نیست که ما بخواهیم برای ما استثنا قایل شوند. ما باید در چارچوب قوانین بین الملل رفتار کنیم. ما حق نداریم برای خود حق وﮋﯾه ای درخواست کنیم.

——————————

 

 

*- منبع: اشترن Stern مورخ : 22.02.2005

 

با عنوان «Amerika kann nicht alles allein tun»

 


31 ژوئیه 2007

برگردان مصاحبه ی پروفسور بیرن باوم با اشترن در سال 2003

Filed under: Uncategorized — شهرام شیخ زاده @ 08:57

نورمان بيرن باوم:

”ما بزرگ ترين روستاي جهانيم”

Wir sind die größte geistige Provinz der Welt


شهرام شیخ زاده

Shahram Sheikhzadeh

 

گفتگويي كه برگردان آن تقديم مي شود در سال 2003 انجام شده است. از آن جا كه بسياري از مسايل مطرح شده در آن با حضور جرج بوش به عنوان ريجيس حمهور ايالات متحده در راس قدرت و چالش هسته ای با ایران هنوز هم معتبر هستند، خواندن آن خالي از ارزش نخواهد بود. توجه به چند نكته درباره اين گفت و گو لازم است. نخست آن كه اين گفتگو به زبان آلماني و با يك نشريه آلماني انجام شده است بنابر اين گوشه چشمي هم به مسايل آلمان دارد. دوم آن كه آن چه را كه در زمان انجام اين گفتگو، پروفسور بيرن باوم عدم بلوغ سياسي دولت آلمان مي خواند از مسايلي است كه آلمان ها را به خود مشغول كرده است. از سويي آلمان در حال حاضر نيرومند ترين اقتصاد اروپا و موتور محرك اتحاديه اروپاست و از سوي ديگر به همراه فرانسه در تلاش براي ايجاد قطبي اروپايي در سياست بين الملل است. مواردي هم چون درخواست عضويت دايم در شوراي امنيت سازمان ملل و پيگيري هاي سياسي در راستاي رسيدن به آن، تلاش هايي در راه غلبه بر جدي گرفته نشدن آلمان در دنياي سياستِ پس از جنگ دوم جهاني و ايجاد جهان دوقطبي هستند. اما در اين ميان نگراني پروفسور بيرن باوم در باب خودباختگي برخي از سياست مداران آلماني در برابر ايالات متحده چيزي است كه توسط مردم آلمان نيز رد شده است. آقاي شرويدر در انتخابات سال 2002 با وجود نارضايتي همگاني از سياست هاي داخلي دولتش تنها به دليل مخالفت هاي سرسختانه اش در برابر سياست ايالات متحده در باره عراق و اتخاذ موضع مستقل و مخالف ايالات متحده (به همراه فرانسه) و بر خلاف تمام پيش بيني هاي انجام شده به پيروزي رسيد. البته در اين پيروزي ائتلاف راستگرايان مسيحي ( آقاي اشتويبر و خانم مركل) نيز با دنباله روي هاي خود از امريكا نيز راه را براي پيروزي آقاي شرويدر هموار كردند. بايد به انتظار ماند و ديد كه آيا از ميان آشوب موجود در سياست جهانِ پسِ از جنگ سرد نظامي تك قطبي سر بر خواهد آورد و يا اروپاي متحد با محوريت آلمان- فرانسه قادر خواهد بود در برجهان مطلوب تك قطبي ايالات متحده نقطه پاياني بگذارد.

نورمان بيرن باوم (Norman Birnbaum) ، متولد 1926 نيويورك، پروفسور بازنشسته علوم سياسي در دانشگاه جرج تاون واشنگتن و فرزند مهاجري لهستاني است. او مشاور رابرت و ادوارد كندي و هم چنين شوراي امنيت ملي امريكا و حزب سبزهاي آلمان بوده است. از او به عنوان منتقد اصيل اجتماع و نويسنده اي حرفه اي به تازگي كتاب پس از پيشرفت (Nach dem Fortschritt) چاپ شده است. يادداشت هايي در باب سوسياليسم (Anmerkungen zum Sozialismus) و بيلان زندگي علمي يك دانشمند جهاني (Die Bilanz eines internationalen Gelehrtenlebens) (تحسين شده از طرف يورگن هابرماس) نيز از جمله كتاب هاي اويند.

منبع : Stern NR: 30 17.07.2003 Wir sind die größte geistige Provinz der Welt

مصاحبه : آرنو لوييك (Arno Luik)

تاريخ مصاحبه: 26 تير 1382 برابر 17 جولاي 2003

برگردان: شهرام شيخ زاده Shahram Sheikhzadeh

نورمان بيرن باوم يكي از بزرگ ترين صداهاي منتقد امريكاست. كشور او زير حاكميت جرج بوش واقعا مي تواند خطرناك باشد. آلمان ؟ اروپا؟ زياده از حد مطيع و فرمانبردار؟، از ديد اين پرفسور ستيزه جوي امريكايي هستند.

جناب پرفسور شما ديوانه ايد.

– چرا؟ من چنين چيزي را رد مي كنم.

شما در حال نوشتن كتابي درباره سوسياليسم هستيد. يك كتاب ضخيم پانصد صفحه اي . استاد گرامي اين چيزي است كه امروزه هيچ ابلهي به آن علاقمند نيست.

– من يك پروفسور هستم و از اين ديدگاه در برابر نسل هاي آينده مسئوليت تاريخي دارم.

آيا شما مي خواهيد با اين كار جهان را نجات دهيد؟

– من آن قدرها هم جاه طلب نيستم. من بدون چشم داشت ويژه اي براي اميد مي نويسم. اين نبردي بر عليه ناآگاهي تاريخي است كه به سرعت همه چيز را در بر مي گيردو مانند يك آلزايمر جهاني شده است.

اين به نظر عالي مي رسد.

– اين طور قكر مي كنيد؟ من اين را بسيار عادي مي دانم. اين (آلزايمر جهاني) مربوط به بازار آزاد است كه بدون هيچ واهمه اي مي خواهدكه جهان را به شكل الگوي امريكايي زيرو رو كند و مايل است به مانند يك بت پرستيده شود. نه فقط خاطرات بلكه ارزش هايي هم چون برابري، هم بستگي و دادگري كه براي انسان ها ارزشمند هستند پاك مي شوند.

اين واژه ها را امروزه ديگر سوسيال دمكرات ها دست كم زماني كه بر سرير قدرت هستند بر زبان نمي آورند.

مي تواند اين طور باشد كه من از بين بروم، كه مخالفان سيستم امريكا، كساني هم چون من، نورمن مايلر (Norman Mailer) يا نوام چامسكي (Noam Chomsky) گم و گور شوند. مهم نيست من ادامه مي دهم با آگاهي از اين امر كه ما امريكايي ها بر روي يك قاره بزرگ زندگي مي كنيم كه بزرگ ترين روستاي جهان است. سيستم ابتدايي و عقب مانده ما را به نحو خجالت آوري مردمان ناآگاه را به پيش مي برند. مربيان و دبيران خوار شمرده مي شوندو هيچ هزينه اي براي شان نمي شود. نود ميليون امريكايي نمي توانند درست بخوانند و ……

بر خلاف ديدگاه شما امريكا براي بسياري يك الگوست. روزنامه نگاري به نام الكساندر شولر پيش از اين در روزنامه ي فرانكفورتر زونتاگ از اين ديدگاه كه ” امريكا ناچار است هژموني انسانيت باشد“ حمايت كرده است. از اين ديدگاه اين تنها بخت ماست، شانس ديگري نداريم.

– خداي من. من تعجب مي كنم. اين فرمانبرداري محض در برابر كشور من، من را به لرزه در مي آورد. من كم كم حس مي كنم كه چه انسان هاي هوشمندي تمايل به فراموش كردن آن روي تاريك سرزمين من را دارند. ردخون هاي اقدام هاي نظامي امريكا در خارج از كشور و در داخل كوچك شمردن و خوار داشتن شهروندان توسط نظام بيش از چهل ميليون امريكايي فاقد بيمه درماني هستند- با اين وجود كشور ما طرف دار آگاهي شناخته مي شود. من با حيرت مي بينم كساني هم چون ژوزف ژوفه …..

سردبير نشريه تسايت ….

– اين مديحه سرايي ها را براي امريكا مي كنند. اين طرز چاپلوسي من را به ياد نخبگان سياسي آلمان شرقي مي اندازد كه از هژموني شوروي مدام اطاعت مي كردند. من به تازگي خانم آنگلا مركل (Angela Merkel) (1) را در دانشگاهم ديدم. او در سخنانش واژه به واژه تاكيد بسياري مي كرد كه چقدر اتحاديه آتلانتيك مهم است. در پايان يك دانشجوي امريكايي كه از اين همه تاكيد شگفت زده بود اشاره كرد كه ” اين خيلي خوب است كه شما مي گوييد. اما من برداشتم اين است كه هنگامي كه شما از يك كار مشترك صحبت مي كنيد به معناي آن است كه آلمان زودتر از همه هر چه را كه كاخ سفيد دستور دهد سربه راه بله قربان مي گويد. “ خانم مركل به جاي پاسخ موضوع را عوض كرد. در هر حال من اين طور فكر مي كنم كه آلماني ها مي توانند (از نظر سياسي) آرام آرام بزرگ و بالغ شوند.

از امريكا بايد سپاسگزار بود. اين به معناي آن است كه بالاخره كشور شما پس از جنگ دوم جهاني دموكراسي را به آلمان آورده است.

– بله؟ اين حرف بي معناست. آلمان دست كم از 1848- يك سنت دموكراتيك زنده داشته است و پيش از 1933 آلمان واقا يك دموكراسي بود. اما اين جمله كه ”امريكايي ها آلماني ها را دموكرات ساختند“ آن قدر زياده از حد به كار برده شده است كه به عنوان يك اصطلاح و تكيه كلام تاريخي سياسي متروك در آمده است. انديشيدن يك رنج است. رنج آموختن بسيار طاقت فرساست. بسيار آسان تر است كه طرز فكري يا ايده اي را طوطي وار تكرار كني. دليل اين كه امريكايي ها پس از جنگ دوم جهاني چنان نرم خو و آماده كمك بودند آن بود كه كه آن ها به ويژه از آلماني ها خواسته هاي بسياري داشتند.

شما سربسته صحبت مي كنيد.

– غرب آلمان به مانند ويتريني بود كه امريكايي ها بر عليه بلوك شرق بنا كرده بودند. به علاوه آن ها سربازان ماهر و كارآزموده و گوش به فرمان زيادي در ارتش آلمان مي خواستند. شما براي نمونه سخنراني 1946 وزير خارجه وقت ايالت بايرن را بخوانيد.

او گفته است كه مردم امريكا مي خواهند به مردم آلمان كمك كنند تا راه شان را براي رسيدن به يك جايگاه پر افتخار در كنار ملت هاي آزادي خواه و آزاد در جهان بيابند.

– بله اين همان متن است كه دوباره مسلح شدن آلمان را پس از جنگ امكان پذير ساخت. يك محاسبه ي كامل قدرت سياسي در قالب واژگان زيباي گوش نواز. دوباره تاكيد مي كنم دليلي براي اين همه تشكر از امريكايي ها وجود ندارد. اين به ويژه وقتي كه تاييد و پذيرش همگاني را دارد بي معناست. منظورم اين است كه فرانسه هم اكنون توسط جرج بوش به خاطر جنگ عراق تنبيه مي شود. اما فرانسوي ها مي توانند بگويند دست نگهداريد. شما امريكايي ها بايد براي ابد (از ما) متشكر باشيد. بدون ما شما اصلا وجود نداشتيد. بالاخره اين سربازان فرانسوي بودند كه واشنگتن را در جنگ هاي استقلال بر عليه انگليسي ها نجات دادند.

در عوض در امريكا سيب زميني سرخ كرده به جاي آن كه سيب زميني فرانسوي نام بگيرد، سيب زميني آزادي نام دارد.

– و اين يعني هم كوته فكري و هم خطرناك بودن با هم در پوست يك گردو. اين دولت ما را نشان مي دهد كه درون مايه اي از خودكامگي دارد. امپراتوري خارج از خط بودن را اجازه نمي دهد، نه از درون و نه در بيرون. شما يا با ما هستيد يا بر عليه ما. پرچم سرخ، سفيد و آبي (امريكا) بايد در هر مغزي حك شده باشد، نه چيز ديگري. و اين امر بايد جهاني باشد در همه جا.

شما غلو مي كنيد.

– نه. چنين امري مي توانست نباشد. اما افرادي كه با بوش و در پشت سر بوش هستند- چيزي كه در تمام دنيا دست كم گرفته مي شود- واقعا بسيار خطرناك هستند. براي آن ها مهم نيست، به اندازه ي يك تكه آشغال هم مهم نيست كه ديگران چه فكر مي كنند. اين براي آن ها ارزشي ندارد حتا به اندازه يك پني. به همين دليل هم پاول ولفوويتز (Paul Wolfowitz) (2) مي تواند خونسرد بگويدكه سلاح هاي كشتار جمعي در عراق؟ متاسفم، فقط يك بهانه ي عملي بود كه جنگ را بتوان پيش برد . اين وقاحت امپراتوران است.

ولفوويتز بارها اصطلاح ”جنگ كامل“ (3) را به كار برده است.

– چيزي كه مي تواند به چشم ديگران ديوانگي بيايد براي او عقلايي است. او پيشرفت كاري اش را به عنوان تئوريسين جنگ شروع كرده است. او فلسفه ي فيلسوف آلماني كارل اشميت (Carl Schmitt) يك زمينه ساز ايدئولوژيك فاشيسم را به عنوان گرايش تحصيلي اش برگزيدو با وسواس تمام به مطالعه ي آن پرداخت. (با اين زمينه) او خواهان سلطه ي جهاني امريكاست. ولفوويتز پرسپكتيو مي انديشد. جنگ عراق براي وي فقط گامي كوتاه و اوليه است. در اين جنگ مسئله نه فقط بر سر خاورميانه است، بلكه بر سر آن است كه به چيني ها يك درس داده شود: ” ما اجازه نمي دهيم كه از پا درآييم”.

به چيني ها؟ چرا به چيني ها؟ جناب بيرن باوم اين ديگر پارانوياست.

– نه. امريكا از سده نوزده ميلادي چين را زير نظر داشته است. چين از يك سو يك بازار بزرگ است. اما از سوي ديگر اين كشور براي امريكا در آينده دست كم در 20 تا 30 سال آينده – يك خطر است. ولفوويتز چنين مي انديشد كه نمي توان به سادگي به چين لشكركشي كرد چون كه چين براي چنين كاري بسيار بزرگ است. به همين دليل هم او خود را براي يك جنگ سرد جديد آماده مي كند.. تمام افراد تيم بوش يك چنين ديدگاه امپرياليستي از امريكا دارند و چيزي كه خطرناك است آن است كه بسياري از اعضاي دولت علايق اقتصادي خود را با ويژگي هاي ديدگاه هاي بنيادگرايي مسيحي بروز مي دهند. آن ها همه چيز خود را با ترکیب غيرقابل باوري از خود را برحق دانستن، خودخواهي، تكبر و تهاجمي و خطرناك بروز مي دهند. آن ها از ديدگاه خودشان تصوير دقيقي از آن چه كه امريكا و دنيا بايد باشند، دارند. آن ها امريكا را كليساي خود مي دانند.

نورمان مايلر معتقد است كه بوش مايل به نوسازي اخلاقي امريكاست.

– قطعا از ديد بوش بخش بزرگي از امريكا فاسد شده و از نظر اخلاقي- حتا چيزي بيش از فساد اخلاقي- از دست رفته است. از ديد بنيادگرايان ميسحي بمباران بغداد در واقع دومين انتخاب بود.

منظورتان چيست؟

– بله، باور كنيد. آن ها واقعا علاقه داشتند بمب ها را بر نيويورك يا سان فرانسيسكو پرتاب كنند. براي آن ها، اين شهرها بيش از حد مدرن، چند فرهنگي و داراي تسامح و داراي بخش جمعيتي زياد از حد هنرمند و شامل تعداد زيادي از هم جنس گرايان هستند. گودال هاي تنفرآور گناه آلوده ي بابل…… آن ها چنين تصويري را هم از اروپاي كهن دارند. به همين دليل هم آن ها از كشورهاي اروپايي كه نظام هاي حمايتي دارند، انتقاد كرده و به آن ها مي تازند. از ديد اينان، اين اروپاييان كار نمي كنند و مي خواهند فقط تفريح كنند. دارودسته ي بوش عقايدي از جنس عهد عتيق دارند. مثلا اين كه مرد بايد از عرق جبين اش نان خود را درآورد، از اين ديد اروپايي ها خيلي كم عرق مي ريزند.

اما اين هم در حال دگرگون شدن است. با برنامه ي توسعه تا 2010 حزب دولت سوسيال دموكرات SPD(4) آلمان را در مسير سيستم امريكايي قرار خواهد داد.

– و اين مرگبار است. اين يك خيانت به سنت هاي اروپايي است. نگاه كنيد كه بلر (Tony Blair) سوسيال دمكرات با برنامه ي خصوصي سازي اش چه كرده است. سيستم متروي ويران لندن. مترويي كه براي جان افراد خطرآفرين است. سيستم درماني- بهداشتي كشور ناتوان و از پا درآمده است. و اين هنوز تمام مسئله نيست. نخبگان فكري اروپايي و حتا امريكايي از ثروتمندان چپ گرا تا مسيحيان محافظه كار مي انديشند كه ما در يك جامعه ي تجزيه و تفكيك شده و با فقري كه به آن حمله ور شده است نمي خواهيم زندگي كنيم. اين به ويژه در امريكا رخ داده است. در آن جا و در اين سال ها اخلاق ره گم كرده است. قشر نخبه براي خود لاكي ضخيم تدارك ديده است. پس رنج بايستي ناديديني باشد. از اين رو به جاي سرمايه گذاري در آموزشگاه ها و دانشگاه ها، در پليس و زندان ها سرمايه گذاري مي شود.

اما پروفسورهای دانشگاه هاي امريكايي مانند ييل يا هاروارد به عنوان بهترين ها در حهان معتبرند. كسي كه بخواهد چيزي شود به آن جا ها مي رود.

– قطعا هم همين طور است. ما بزرگ ترين دانشگاه ها و چشم گيرترين مراكز تحقيقاتي را داريم كه در آن ها كيفيت در بالاترين سطح خود است. اما این فقط براي تعداد بسيار بسيار كمي در دسترس است.

نورمان مايلر با بدبيني فرهنگي كامل از اين شكايت دارد كه جوانان امريكايي نمي توانند درست بخوانند (و بنويسند) ، آن ها فقط به صورت دست و پا شكسته قادر به خواندن متن ها هستند.

– دقيقا. بيش تر مردم اطلاعات شان را از تلويزيون حماقت در مقياسي عظيم- به دست مي آورند. ما يك جامعه ي بدون دانش هستيم. شما به فهرست امريكاييان برنده جايزه ي نوبل نگاه كنيد، بيش تر آن ها خارجي هايي هستند كه كارشان را در امريكا انجام مي دهند. ما تمام نخبگان جهان را جذب سرزمين مان مي كنيم. ما شيمي دان هاي جوان آلماني از دانشگاه گوتينگن آلمان، يا حتا يك جوان از حلبي آباد هاي هند را جذب مي كنيم. اين ها با دوره هاي مجاني آموزشگاه هاي دولتي آموزش ديده اند. چيزي كه در امريكا وجود ندارد. اين افراد براي ما ارزان تراز پولي هستندكه براي سرمايه گذاري در امرآموزش فقيران سفيد پوست يا جوانان سركش سياه پوست لازم است.

اما در آلمان همه ي سياستمداران و اقتصاددانان شيفته ي اعجاز بازار كار امريكا و اين كه كارفرمايان امريكايي چقدر انعطاف پذيرند هستند.

– نميدانم اين متخصصان چقدر درباره كشور ما آگاهي دارند. در مورد خانم مركل آن طور كه من ديدم اصلا اطلاعي نداشت. مدل امريكايي همه چيز هست به جز موفق. از زماني كه جرج بوش رييس جمهور شده است ما دو ميليون بيكار بيش تر داريم. علاوه بر آن رقت آور است كه در سال هاي اخير چه بلايي بر سر كارها آمده است. يك طبقه از كارگران محروم از حق و حقوق در اين سال ها پديد آمده اند. مردم بايستي بيش از گذشته سگ دو بزنند. آن ها زندگاني بسيار سختي دارند و خطر اخراج شدن را هر لحظه حس مي كنند. لطيفه اي از زمان رييس جمهور قبلي كلينتون هست. هنگامي كه او در جايي سخنراني مي گرد كه چگونه سه ميليون شغل جديد ايجاد كرده است، در همان حال يك گارسون پورتوريكويي پاسخ داد كه جناب رييس جمهور شما حق داريد، من از اين سه ميليون شغل سه تايش را دارم.

شما چرا هنوز در امريكا زندگي مي كنيد؟

– من تمام دنيا را مي شناسم. من مي توانستم در برلين، پاريس، مادريد و يا رم زندگي كنم. من به زبان هاي اين كشورها مي توانم صحبت كنم. من همه جا دوستاني دارم، اما من اين جا مي مانم. من اين كشور را نمي توانم ترك كنم و جلوي دار و دسته بوش را خالي كنم.

همكار شما نوام چامسكي تصويري بدبينانه را از امريكا پيش بيني كرده است كه نه دموكراتيك بلكه فاشيستي است.

– اين جا نشانه هايي از فاشيسم وجود دارد. اما هنوز هم ما منتقداني مانند نوام چامسكي يا نورمان مايلر و هنوز فضاي جنبيدن را داريم. اما اين منتقدان نمي گويند كه اين كارها (ي گروه بوش) به جايي نمي رسد تمامش كنيد. حالا من نمي خواهم خودم را با فكرهاي نسنجيده شكنجه كنم، اما نگراني ها بيش تر و بيش تر مي شوند.

شما هنوز هم نگران نيستيد كه بازداشت شويد؟

– من الان 76 ساله يك شهروند وفادار به قانون هستم و به تازگي و براي اولين بار در زندگي ام ترس را هنگامي كه در فرودگاه واشنگتن و در انتظار پرواز به آلمان بودم حس كردم. زماني كه من در برابر ماموران مرزي ايستاده بودم اين حسي نامحسوس و تاثير گذار بود. زمانه ي وهمناكي است. بسيار سخت است كه اين حالت را توضيح داد. شما چهره ي خندان جوليا رابرتز را بر صحنه مي بينيد اما كم تر حس مي كنيد كه چه مرضي كشور را فرا گرفته است. چه ادغام فكري ترسناكي در جريان است. ما به سمت يك موج يك سان سازي كشانيده مي شويم. هيچ بحث و جدلي بر سر جنگ عراق نبود. هيچ اطلاعات واقعي وجود نداشت. تظاهرات مردمي ضدجنگ عراق در رسانه ها منعكس نشدند. اما نكات كوچكي هم هستند كه به انسان اميد مي دهند. دوستي از نشريه گاردين به من مي گفت از زمان جنگ عراق روزانه ده ها هزار امريكايي وارد سايت (اينترنتي) گاردين مي شوند تا كمي بيش تر اطلاعات به دست آورند.

فيلسوف امريكايي ريچارد رورتي هم به همين دليل تقريبا نااميدانه از اروپا درخواست كمك مي كرد. براي او اين تراژدي است اگر اروپا خود را به سروري امريكا تسليم كند.

– او حق دارد. اين مرا متاثر مي كند كه مي بينم چگونه دولت هاي سوسيال دموكرات اروپايي تاريخ شان را فراموش مي كنند و چگونه بي هيچ جدلي فرهنگ اروپايي و الگوي حمايت هاي اجتماعي شان را مي خواهند ببازند. اين تحقير آميز است كه بفهمي در اجلاس اقتصاد جهاني در اويان (Evian) يك نفر از هيات همراه صدراعظم شرويدر (Schroeder) شادمان و مفتخر مي نويسد كه پرزيدنت بوش به صدراعظم دوستانه چشمك زد. بيچاره اروپاي خوب وپير سرت را بالا بگير.

پي نوشت ها:

(1)- رييس حزب دست راستي، مسيحي محافظه كار CDU در آلمان

(2)- معاون وزارت دفاع امريكا

(3)- اين اصطلاح عمدتا از سوي گوبلز وزير تبليغات نازي ها در جنگ دوم حهاني به كار برده مي شد.

(4)- منظور سيستم دولتي فعلي آلمان است كه در آن سيستم هاي حمايتي دولتي بسيار قوي براي كمك به تهيدستان و ناتوانان اجتماع وجود دارد و افراد از حقوقي مانند بيمه بيكاري بيمه ي درماني و ساير خدمات حمايتي دولت بهره مند هستند.

ساخت یک وب‌گاه یا وب‌نوشت رایگان در وردپرس.کام.